👶 ୧. ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

• ପୂରା ନାମ: ମୋହନ ଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀ ।

• ଜନ୍ମ: ୧୮୬୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଗୁଜୁରାଟର ପୋରବନ୍ଦରଠାରେ ।

• ବିବାହ: ୧୮୮୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ କସ୍ତୁରବାଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିଲା । ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ 'ବା' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରୁଥିଲେ ।

• ଶିକ୍ଷା ଓ ବୃତ୍ତି: ୧୮୮୮ ମସିହାରେ ବାରିଷ୍ଟରୀ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ଓ ୧୮୯୧ରେ ଫେରି ରାଜକୋଟ ତଥା ବମ୍ବେରେ ଆଇନ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

🌍 ୨. ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମ (୧୮୯୩-୧୯୧୫)

• ଦାଦା ଅବଦୁଲ୍ଲା ନାମକ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ମୋକଦ୍ଦମା ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ନାଟାଲ୍ ଯାଇଥିଲେ ।

• ସେଠାରେ ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତିର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରି 'କୁଲି' କୁହାଯାଉଥିଲା ।

• ନାଟାଲ୍ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ (୧୮୯୪): ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

• ସମ୍ବାଦପତ୍ର: ଅତ୍ୟାଚାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅବଗତ କରାଇବା ପାଇଁ 'ଇଣ୍ଡିଆନ ଓପିନିଅନ୍' ପ୍ରକାଶ କଲେ ।

• ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଗ: ୧୯୦୬ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗୁଳି ଛାପ ଥିବା ପଞ୍ଜୀକୃତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (କଳା ଆଇନ୍) ବିରୋଧରେ ପ୍ରଥମେ 'ସତ୍ୟାଗ୍ରହ' ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ ।

• ୧୯୧୩ ମସିହାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍ ରୀତିରେ ହୋଇନଥିବା ବିବାହକୁ ଅସ୍ୱୀକାର ନିୟମ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।

🇮🇳 ୩. ଭାରତକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାର୍ଯ୍ୟ

• ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ: ୧୯୧୫ ଜାନୁୟାରୀ ୯ ତାରିଖରେ ଭାରତ ଫେରିଥିଲେ ।

• ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁ: ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ଗୋଖଲେ ।

• ଉପାଧି: ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ 'ମହାତ୍ମା' ଆଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

• ୧୯୧୬ରେ ସାବରମତୀ ନଦୀକୂଳରେ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲେ ।

✊ ୪. ଭାରତରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ

• 🌾 ଚମ୍ପାରନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୭): ଏହା ଥିଲା ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସଫଳ ଆନ୍ଦୋଳନ । ବିହାରର ଚମ୍ପାରନ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ 'ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା' (୩/୨୦ ଭାଗ ଜମିରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୀଳଚାଷ) ବିରୋଧରେ ଏହା କରାଯାଇଥିଲା । ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ସେ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ୨୫% ଅର୍ଥ ଫେରସ୍ତ କରାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।

• 💧 ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୮): ଗୁଜୁରାଟର ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇଂରେଜମାନେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ । ଏହା ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ସେ ସଫଳ ହେଲେ । ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଅନୁଗାମୀ ହେଲେ ।

• 🏭 ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଲୁଗା କାରଖାନା ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୮): 'ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ' ପ୍ରତ୍ୟାହାରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଶ୍ରମିକ ଓ ମାଲିକ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ । ଗାନ୍ଧିଜୀ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୩୫% ମଜୁରୀ ବୃଦ୍ଧି ଦାବିରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅନଶନ କରି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଂପାଦନାରେ ‘ନବଜୀବନ’ ଓ ‘ୟଙ୍ଗ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ପତ୍ରିକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା ।

📜 ୫. ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ (୧୯୧୯) ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ

• ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଆଇନ ବଳରେ ଯେ କୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇ ପାରୁଥିଲା । ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮ରେ ଏହା ଗୃହୀତ ହେଲା ।

• ଏହାର ପ୍ରତିବାଦରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୬ ତାରିଖ ଦିନ ସମଗ୍ର ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହରତାଳ, ଉପବାସ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଳନ ପାଇଁ ଡାକରା ଦେଲେ । ଏହା ଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ସ୍ତରୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ।

🩸 ୬. ଜାଲିଆନାଓ୍ବାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ (୧୩ ଏପ୍ରିଲ୍, ୧୯୧୯)

• ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ଅମୃତସରରେ ଡ. ସତ୍ୟପାଲ ଓ ଡ. ସଇଫୁଦ୍ଦିନ୍ କିଚଲୁଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀ ।

• ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩ ରେ ଏହାର ପ୍ରତିବାଦ ତଥା ବୈଶାଖୀ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଜାଲିଆନାଓ୍ବାଲାବାଗ୍‌ଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ ।

• ସାମରିକ ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଡାୟାର ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ବିନା ସତର୍କ ସୂଚନାରେ ନିରସ୍ତ୍ର ଲୋକଙ୍କ ଉପରକୁ ଗୁଳି ବର୍ଷଣ କଲେ । ଫଳରେ ସରକାରୀ ହିସାବରେ ୩୭୯ ଜଣ ଏବଂ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ହିସାବରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ।

• ପରିଣାମ: ଏହି ବର୍ବର କାଣ୍ଡର ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ୱରୂପ ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଇଂରେଜ ପ୍ରଦତ୍ତ 'ନାଇଟ୍' ଉପାଧି ଏବଂ ଗାନ୍ଧିଜୀ 'କାଇଜର-ଇ-ହିନ୍ଦ୍' (ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନର ସମ୍ରାଟ) ଉପାଧି ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

(ଆପଣ ଯଦି ଏହି ପାଠରୁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କିମ୍ବା ଆଉ କିଛି ସୂଚନା ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଜଣାଇବେ!)