୧. କବି ପରିଚୟ / ଉତ୍ସ ପରିଚୟ

Sanskrit (Devanagari): आध्यात्मिकज्ञानगुरुः महान् दार्शनिकः समाजसंस्कारकः स्वामी विवेकानन्दः विश्वप्रसिद्धो वर्त्तते। लोकसमुदायस्य सर्वविधकल्याणार्थं स सततं यत्नपरः आसीत्। तस्य जीवनचरितमपि उत्तममानवनिर्माणार्थम् आदर्शस्थानीयं भवेदिति धिया विषयोऽयम् उपस्थापितः।

Odia (ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ): ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନର ଗୁରୁ, ମହାନ୍ ଦାର୍ଶନିକ ତଥା ସମାଜସଂସ୍କାରକ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟନ୍ତି। ଲୋକସମାଜର ସର୍ବବିଧ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସେ ସର୍ବଦା ଯତ୍ନଶୀଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜୀବନଚରିତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ଗଠନ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶସ୍ଥାନୀୟ ହେବ ବୋଲି ବିଚାର କରି ଏହି ବିଷୟଟି ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି।

୨. ପାଠ୍ୟ ପଦ (Devanagari Sanskrit, Odia Pronunciation ଓ Odia Meaning)

ପ୍ରଥମ ଅଂଶ:

• Sanskrit Text: महामानवाः दिव्यपुरुषाः। ते अमरधाम्नः पृथिवीम् अवतरन्ति। मानवजातेः धर्मस्य विश्वसमुदायस्य च कल्याणार्थं स्वल्पावधिजीवनकाले ते महत् कार्यं साधयन्ति पुनरमरधाम प्रत्यागच्छन्ति च। ज्योतिः पुरुषः सार्थकनामा स्वामी विवेकानन्दः युगाकाशे उज्ज्वलज्योतिष्करूपेण नितरां विभाति।

• Odia Pronunciation: ମହାମାନବାଃ ଦିବ୍ୟପୁରୁଷାଃ। ତେ ଅମରଧାମ୍ନଃ ପୃଥିବୀମ୍ ଅବତରନ୍ତି। ମାନବଜାତେଃ ଧର୍ମସ୍ୟ ବିଶ୍ୱସମୁଦାୟସ୍ୟ ଚ କଲ୍ୟାଣାର୍ଥଂ ସ୍ୱଲ୍ପାବଧିଜୀବନକାଲେ ତେ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟଂ ସାଧୟନ୍ତି ପୁନରମରଧାମ ପ୍ରତ୍ୟାଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚ। ଜ୍ୟୋତିଃ ପୁରୁଷଃ ସାର୍ଥକନାମା ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଃ ଯୁଗାକାଶେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଲଜ୍ୟୋତିଷ୍କରୂପେଣ ନିତରାଂ ବିଭାତି।

• Odia Meaning: ମହାମାନବମାନେ ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ ଅଟନ୍ତି। ସେମାନେ ଅମରଧାମରୁ (ସ୍ୱର୍ଗରୁ) ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ମାନବଜାତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସମୁଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ଅମରଧାମକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଜ୍ୟୋତିଃପୁରୁଷ ଏବଂ ନିଜ ନାମକୁ ସାର୍ଥକ କରିଥିବା ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଯୁଗରୂପକ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ:

• Sanskrit Text: "कोलकाता" इति नगरे कुलीने परिवारे शुभे क्षणे १२, जानुयारी, १८६३ मिते दिवसे अस्य महापुरुषस्य जन्म। रत्नगर्भा "भुवनेश्वरीदेवी" स्वभावसरलः "विश्वनाथदत्तः" चास्य मातापितरौ। विवेकानन्दस्य बाल्यनाम नरेन्द्रनाथस्तस्य माता स्नेहेन "विलु" इति नाम्ना तम् आहूतवती।

• Odia Pronunciation: "କୋଲକାତା" ଇତି ନଗରେ କୁଲୀନେ ପରିବାରେ ଶୁଭେ କ୍ଷଣେ ୧୨, ଜାନୁୟାରୀ, ୧୮୬୩ ମିତେ ଦିବସେ ଅସ୍ୟ ମହାପୁରୁଷସ୍ୟ ଜନ୍ମ। ରତ୍ନଗର୍ଭା "ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଦେବୀ" ସ୍ୱଭାବସରଲଃ "ବିଶ୍ୱନାଥଦତ୍ତଃ" ଚାସ୍ୟ ମାତାପିତରୌ। ବିବେକାନନ୍ଦସ୍ୟ ବାଲ୍ୟନାମ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥସ୍ତସ୍ୟ ମାତା ସ୍ନେହେନ "ବିଲୁ" ଇତି ନାମ୍ନା ତମ୍ ଆହୂତବତୀ।

• Odia Meaning: କୋଲକାତା ନଗରୀର ଏକ ଉଚ୍ଚ (କୁଳୀନ) ପରିବାରରେ ଏକ ଶୁଭ କ୍ଷଣରେ ୧୮୬୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୨ ତାରିଖରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ରତ୍ନଗର୍ଭା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ସ୍ୱଭାବରେ ସରଳ ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ ତାଙ୍କର ମାତାପିତା ଥିଲେ। ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ପିଲାଦିନର ନାମ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାତା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ "ବିଲୁ" ନାମରେ ଡାକୁଥିଲେ।

ତୃତୀୟ ଅଂଶ:

• Sanskrit Text: माता तम् उक्तवती - "पुत्र ! आजीवनं पवित्रो भव । आत्मसम्मानं रक्ष, अन्यस्य च सम्मानहानिं मा कुरु" इति। मातुरुपदेशं स स्वजीवने आचरितवान्। बाल्यात् सः ज्ञानपिपासुः ईश्वरविश्वासी ईश्वरजिज्ञासुश्चासीत्। ईश्वरानुसन्धाने व्याकुलोऽसौ रामकृष्णपरमहंसं निकषा गत्वा पृष्टवान् - "श्रीमन् महाशय ! भवान् भगवन्तं दृष्टवानस्ति ?"

• Odia Pronunciation: ମାତା ତମ୍ ଉକ୍ତବତୀ - "ପୁତ୍ର ! ଆଜୀବନଂ ପବିତ୍ରୋ ଭବ । ଆତ୍ମସମ୍ମାନଂ ରକ୍ଷ, ଅନ୍ୟସ୍ୟ ଚ ସମ୍ମାନହାନିଂ ମା କୁରୁ" ଇତି। ମାତୁରୁପଦେଶଂ ସ ସ୍ୱଜୀବନେ ଆଚରିତବାନ୍। ବାଲ୍ୟାତ୍ ସଃ ଜ୍ଞାନପିପାସୁଃ ଈଶ୍ୱରବିଶ୍ୱାସୀ ଈଶ୍ୱରଜିଜ୍ଞାସୁଶ୍ଚାସୀତ୍। ଈଶ୍ୱରାନୁସନ୍ଧାନେ ବ୍ୟାକୁଲୋଽସୌ ରାମକୃଷ୍ଣପରମହଂସଂ ନିକଷା ଗତ୍ୱା ପୃଷ୍ଟବାନ୍ - "ଶ୍ରୀମନ୍ ମହାଶୟ ! ଭବାନ୍ ଭଗବନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟବାନସ୍ତି ?"

• Odia Meaning: ମାତା ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ - "ପୁତ୍ର ! ଆଜୀବନ ପବିତ୍ର ହୁଅ। ନିଜର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କର ଏବଂ ଅନ୍ୟର ସମ୍ମାନହାନି କର ନାହିଁ"। ସେ ମାତାଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶକୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ। ପିଲାଦିନରୁ ସେ ଜ୍ଞାନପିପାସୁ, ଈଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାସୀ ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପଚାରିଥିଲେ - "ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଶୟ ! ଆପଣ କ'ଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି ?"

ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ:

• Sanskrit Text: तस्य गभीरस्वरः श्रोतृणां हृदयानि स्पृशति स्म। ११, सेप्टेम्बर, १८९३ मिते दिवसे आमेरिकास्थिते चिकागो नगरे विश्वधर्मसम्मेलने अंशग्रहणं कृत्वा स यदा भाषणप्रारम्भे श्रोतृन् सम्बोधितवान् - "हे मम आमेरिकादेशस्था भ्रातरः भगिन्यश्च" तदा करतालैः सम्मेलनस्थानं प्रकम्पितमासीत्।

• Odia Pronunciation: ତସ୍ୟ ଗଭୀରସ୍ୱରଃ ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ହୃଦୟାନି ସ୍ପୃଶତି ସ୍ମ। ୧୧, ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ୧୮୯୩ ମିତେ ଦିବସେ ଆମେରିକାସ୍ଥିତେ ଚିକାଗୋ ନଗରେ ବିଶ୍ୱଧର୍ମସମ୍ମେଲନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣଂ କୃତ୍ୱା ସ ଯଦା ଭାଷଣପ୍ରାରମ୍ଭେ ଶ୍ରୋତୄନ୍ ସମ୍ବୋଧିତବାନ୍ - "ହେ ମମ ଆମେରିକାଦେଶସ୍ଥା ଭ୍ରାତରଃ ଭଗିନ୍ୟଶ୍ଚ" ତଦା କରତାଲୈଃ ସମ୍ମେଲନସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକମ୍ପିତମାସୀତ୍।

• Odia Meaning: ତାଙ୍କର ଗଭୀର ସ୍ୱର ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା। ୧୮୯୩ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖ ଦିନ ଆମେରିକାର ଚିକାଗୋ ନଗରୀରେ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱଧର୍ମ ସମ୍ମେଳନରେ ଯୋଗଦେଇ ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଭାଷଣର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ - "ହେ ମୋର ଆମେରିକା ଦେଶବାସୀ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନେ", ସେତେବେଳେ ସମ୍ମେଳନ ସ୍ଥାନଟି କରତାଳି (ତାଳି) ରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠିଥିଲା।

୩. ଟିପ୍ପଣୀ/କଠିନ ଶବ୍ଦ (Devanagari ଓ Odia ରେ - ସହଜରୁ କଠିନ କ୍ରମରେ)

ବହିରେ ଥିବା ଟିପ୍ପଣୀ ଅନୁସାରେ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା:

• विभाति (ବିଭାତି) - ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି

• कृते (କୃତେ) - ପାଇଁ

• कुलीन (କୁଲୀନ) - ଉତ୍ତମ ପରିବାର

• सततम् (ସତତମ୍) - ସର୍ବଦା

• अमरधाम (ଅମରଧାମ) - ସ୍ୱର୍ଗ

• शक्नोति स्म (ଶକ୍ନୋତି ସ୍ମ) - ସମର୍ଥ ହେଲେ

• संस्थाप्य (ସଂସ୍ଥାପ୍ୟ) - ସ୍ଥାପନ କରି

• प्रत्यागच्छन्ति (ପ୍ରତ୍ୟାଗଚ୍ଛନ୍ତି) - ଫେରିଆସନ୍ତି

• ज्योतिष्कः (ଜ୍ୟୋତିଷ୍କଃ) - ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରକା, ନକ୍ଷତ୍ର

• यूनाम् (ଯୂନାମ୍) - ଯୁବକଯୁବତୀମାନଙ୍କର

• विकिरति (ବିକିରତି) - ବିଚ୍ଛୁରିତ କରୁଛି

• जिज्ञासुः (ଜିଜ୍ଞାସୁଃ) - ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି

• प्रतीक्षितः (ପ୍ରତୀକ୍ଷିତଃ) - ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା

• विश्वविश्रुतः (ବିଶ୍ୱବିଶ୍ରୁତଃ) - ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ

• विगलितम् (ବିଗଲିତମ୍) - ତରଳି ଯାଇଥିବା, କଠିନ ନହେବା

• सनातनः (ସନାତନଃ) - ନିତ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ

• उद्बुद्धैः (ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧୈଃ) - ପ୍ରଭାବିତ

• योगजन्मा (ଯୋଗଜନ୍ମା) - ଶୁଭମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ, ସୌଭାଗ୍ୟବାନ୍

• उद्भासयति (ଉଦ୍ଭାସୟତି) - ଆଲୋକିତ କରୁଛି

• पाश्चात्त्यदेश (ପାଶ୍ଚାତ୍ତ୍ୟଦେଶ) - ଭାରତେତର ଦେଶସମୂହ (ପଶ୍ଚିମ ଦେଶ)

୪. ସଂସ୍କୃତ (Devanagari) ରେ ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ

अस्मिन् पाठे विश्वप्रसिद्धस्य दार्शनिकस्य समाजसंस्कारकस्य च स्वामिनः विवेकानन्दस्य जीवनचरितं वर्णितम् अस्ति। सः महामानवः आसीत् यः १८६३ मिते वर्षे जानुयारीमासस्य द्वादशे दिने कोलकाता-नगरे जन्म लेभे। तस्य पितरौ विश्वनाथदत्तः भुवनेश्वरीदेवी च आस्ताम्। बाल्ये तस्य नाम नरेन्द्रनाथः आसीत्। बाल्यकालात् एव सः ज्ञानपिपासुः ईश्वरजिज्ञासुः च आसीत्। ईश्वरानुसन्धाने सः रामकृष्णपरमहंसं गुरुत्वेन स्वीकृतवान्।

आध्यात्मिकज्ञानवृद्धये सः प्राच्य-पाश्चात्त्य-दर्शनशास्त्राणि अतीव श्रद्धया अधीतवान्। १८९३ मिते वर्षे आमेरिकास्थिते चिकागो-नगरे विश्वधर्मसम्मेलने तस्य मर्मस्पर्शिभाषणेन सः सम्पूर्णं विश्वं चमत्कृतवान्, विश्वविश्रुतः च अभवत्। तस्य हृदयं दरिद्राणां कृते सदा विगलितम् आसीत्। सः स्वगुरोः नाम्ना वेलुरग्रामे रामकृष्णमठं संस्थाप्य दरिद्रनारायणस्य सेवां सनातनधर्मस्य प्रचारं च आरब्धवान्। १९०२ मिते वर्षे जुलाई-मासस्य चतुर्थे दिने सः इहलीलां समाप्य अमरधाम गतवान्। तस्य कालजयिनी वाणी अद्यापि विश्वस्य यूनां कृते उत्साहप्रदा अस्ति।

୫. ଓଡ଼ିଆରେ ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ

ଏହି ପାଠରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାର୍ଶନିକ ତଥା ସମାଜସଂସ୍କାରକ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ଜୀବନୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସେ ଜଣେ ମହାମାନବ ଓ ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ ଥିଲେ ଯିଏକି ୧୮୬୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୨ ତାରିଖରେ କୋଲକାତାର ଏକ ଉଚ୍ଚ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ ଏବଂ ରତ୍ନଗର୍ଭା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାତାପିତା ଥିଲେ। ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କର ନାମ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଥିଲା। ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ସେ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ପିପାସୁ ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲେ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ସେ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସଦୁପଦେଶ ଓ ଈଶ୍ୱର ଦର୍ଶନର ପ୍ରମାଣ ପାଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଗୁରୁ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ୧୮୯୩ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ଆମେରିକାର ଚିକାଗୋ ସହରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିଶ୍ୱଧର୍ମ ସମ୍ମେଳନରେ ସେ ଯେଉଁ ଓଜସ୍ୱିନୀ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ହୋଇପାରିଥିଲେ। ଗରିବ ଓ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସବୁବେଳେ ତରଳି ଯାଉଥିଲା। ସେ କୋଲକାତାର ବେଲୁରଠାରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମରେ 'ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ' ସ୍ଥାପନ କରି ସନାତନ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ସହ ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ୩୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ୧୯୦୨ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୪ ତାରିଖରେ ସେ ଏହି ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କାଳଜୟୀ ଓ ଅମୃତମୟ ବାଣୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯୁବସମାଜକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଉଛି।