📘

WithTeachers

Learning Together

© WithTeachers

Designed with for a better world.
Class 10 ସଂସ୍କୃତ
२. सुशिष्यः उपमन्युः

२. सुशिष्यः उपमन्युः – Study Material Class 10 ସଂସ୍କୃତ

୧. କବି/ଉତ୍ସ ପରିଚୟ (Sanskrit ଓ Odia)

  • Sanskrit (Devanagari): व्यासदेवविरचितात् महाभारतम् इति आर्षग्रन्थात् इदं कथावस्तु आनीतम्। प्राचीनकालात् प्रचलितः गुरुशिष्ययोः संबन्धः अद्यापि अनुसरणीयः। "आज्ञा गुरूणामविचारणीया" इति नीतिरत्र प्रदर्शिता। गुरुभक्तेः शिष्यस्य निष्ठायाः च सुफलमस्यां कथायामनुभूयते

  • Odia Translation (ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ): ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ମହାଭାରତ' ନାମକ ଆର୍ଷଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଏହି କଥାବସ୍ତୁଟି ଅଣାଯାଇଛି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ପ୍ରଚଳିତ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣୀୟ। "ଗୁରୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅବିଚାରଣୀୟା" (ଅର୍ଥାତ୍ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ) ନୀତି ଏଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି। ଗୁରୁଭକ୍ତ ଶିଷ୍ୟର ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଗୁରୁଭକ୍ତିର ସୁଫଳ ଏହି କଥାରେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ

୨. ପାଠ୍ୟ ପଦ (Devanagari Sanskrit ଓ Odia ଉଚ୍ଚାରଣ)

  • Sanskrit Text: आसीत् धौम्यस्य ऋषेः उपमन्युर्नाम शिष्यः। उपाध्यायस्तं गोरक्षणाय प्रेषयति स्म। स उपाध्यायवचनाद् दिवा गाः रक्षित्वा दिवसक्षये उपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चकार

  • Odia Pronunciation: ଆସୀତ୍ ଧୌମ୍ୟସ୍ୟ ଋଷେଃ ଉପମନ୍ୟୁର୍ନାମ ଶିଷ୍ୟଃ। ଉପାଧ୍ୟାୟସ୍ତଂ ଗୋରକ୍ଷଣାୟ ପ୍ରେଷୟତି ସ୍ମ। ସ ଉପାଧ୍ୟାୟବଚନାଦ୍ ଦିବା ଗାଃ ରକ୍ଷିତ୍ୱା ଦିବସକ୍ଷୟେ ଉପାଧ୍ୟାୟସ୍ୟାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତ୍ୱା ନମଶ୍ଚକାର

  • Sanskrit Text: गुरुस्तं हृष्टपुष्टं दृष्ट्वा उवाच - "वत्स ! केन वृत्तिं करोषि ?" उपमन्युः गुरुं प्रत्यवादीत् "भैक्ष्येण वृत्तिं करोमि ।" तमुपाध्यायः प्रत्युवाच - "मह्यमनिवेद्य भैक्ष्यं त्वया न भोक्तव्यम् ।" ततः उपमन्युः 'तथा' इत्युक्त्वा गुरवे सर्वं भैक्ष्यं न्यवेदयत्। उपाध्यायः तस्मादेव सर्वं भैक्ष्यमगृहणात्

  • Odia Pronunciation: ଗୁରୁସ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଉବାଚ - "ବତ୍ସ ! କେନ ବୃତ୍ତିଂ କରୋଷି ?" ଉପମନ୍ୟୁଃ ଗୁରୁଂ ପ୍ରତ୍ୟବାଦୀତ୍ "ଭୈକ୍ଷ୍ୟେଣ ବୃତ୍ତିଂ କରୋମି ।" ତମୁପାଧ୍ୟାୟଃ ପ୍ରତ୍ୟୁବାଚ - "ମହ୍ୟମନିବେଦ୍ୟ ଭୈକ୍ଷ୍ୟଂ ତ୍ୱୟା ନ ଭୋକ୍ତବ୍ୟମ୍ ।" ତତଃ ଉପମନ୍ୟୁଃ 'ତଥା' ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଗୁରବେ ସର୍ବଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟଂ ନ୍ୟବେଦୟତ୍। ଉପାଧ୍ୟାୟଃ ତସ୍ମାଦେବ ସର୍ବଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟମଗୃହଣାତ୍

  • Sanskrit Text: अथाऽन्येद्युः सः अहनि गाः रक्षित्वा निशामुखे गुरोः पुरतः स्थित्वा नमश्चकार। तमुपाध्यायः तथापि हृष्टपुष्टं दृष्ट्वा उवाच - "केन इदानीं वृत्तिं करोषि ?" उपमन्युः उपाध्यायं प्रत्यभाषत "भवते पूर्वं भैक्ष्यं निवेद्य अपरं चरामि। तेन वृत्तिं करोमि ।" तं गुरुः प्रत्यवदत् - "नैतत् न्याय्यम्, एतेन अन्येषां भैक्ष्योपजीविनां वृत्त्युपरोधं करोषि। एवं न कर्त्तव्यम् ।"

  • Odia Pronunciation: ଅଥାଽନ୍ୟେଦ୍ୟୁଃ ସଃ ଅହନି ଗାଃ ରକ୍ଷିତ୍ୱା ନିଶାମୁଖେ ଗୁରୋଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ୱା ନମଶ୍ଚକାର। ତମୁପାଧ୍ୟାୟଃ ତଥାପି ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଉବାଚ - "କେନ ଇଦାନୀଂ ବୃତ୍ତିଂ କରୋଷି ?" ଉପମନ୍ୟୁଃ ଉପାଧ୍ୟାୟଂ ପ୍ରତ୍ୟଭାଷତ "ଭବତେ ପୂର୍ବଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟଂ ନିବେଦ୍ୟ ଅପରଂ ଚରାମି। ତେନ ବୃତ୍ତିଂ କରୋମି ।" ତଂ ଗୁରୁଃ ପ୍ରତ୍ୟବଦତ୍ - "ନୈତତ୍ ନ୍ୟାୟ୍ୟମ୍, ଏତେନ ଅନ୍ୟେଷାଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟୋପଜୀବିନାଂ ବୃତ୍ତ୍ୟୁପରୋଧଂ କରୋଷି। ଏବଂ ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟମ୍ ।"

  • Sanskrit Text: अथ उपमन्युः वृत्त्यर्थं यान् यानुपायान् अकरोत्, गुरुस्तं सर्वेभ्यः न्यवारयत्। एवं प्रतिषिद्धः स कदाचिदरण्ये क्षुधार्त्तः भ्रमन् अर्कपत्राण्यभक्षयत्। तैः भक्षितैः दृष्टिहीनः संजातः। ततः स गच्छन् एकस्मिन् कूपे अपतत्

  • Odia Pronunciation: ଅଥ ଉପମନ୍ୟୁଃ ବୃତ୍ତ୍ୟର୍ଥଂ ଯାନ୍ ଯାନୁପାୟାନ୍ ଅକରୋତ୍, ଗୁରୁସ୍ତଂ ସର୍ବେଭ୍ୟଃ ନ୍ୟବାରୟତ୍। ଏବଂ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଃ ସ କଦାଚିଦରଣ୍ୟେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତଃ ଭ୍ରମନ୍ ଅର୍କପତ୍ରାଣ୍ୟଭକ୍ଷୟତ୍। ତୈଃ ଭକ୍ଷିତୈଃ ଦୃଷ୍ଟିହୀନଃ ସଂଜାତଃ। ତତଃ ସ ଗଚ୍ଛନ୍ ଏକସ୍ମିନ୍ କୂପେ ଅପତତ୍

  • Sanskrit Text: अथ तस्मिन् अनागते सूर्ये च अस्तं गते गुरुः अन्यान् शिष्यानवदत्। "मया सर्वतः प्रतिषिद्धः स नियतं कुपितः नागच्छति। तस्मात् सोऽन्विष्यताम्" इत्युक्त्वा शिष्यैः सार्द्धमरण्यं गत्वा तम् आहूतवान् - 'भो ! उपमन्यो ! कुत्रासि ? वत्स ! एहीति ।" स उपाध्यायस्य वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच - "अस्मिन् कूपे पतितोऽहम् ।" उपाध्यायस्तम् अपृच्छत् "कथं त्वमस्मिन् कूपे पतितोऽसि ?" स प्रत्यभाषत - "अर्कपत्राणि भक्षयित्वा नयनाभ्यामन्धः सन् भ्रमन् अस्मिन् कूपे पतितोऽहम् ।"

  • Odia Pronunciation: ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ ଅନାଗତେ ସୂର୍ଯ୍ୟେ ଚ ଅସ୍ତଂ ଗତେ ଗୁରୁଃ ଅନ୍ୟାନ୍ ଶିଷ୍ୟାନବଦତ୍। "ମୟା ସର୍ବତଃ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଃ ସ ନିୟତଂ କୁପିତଃ ନାଗଚ୍ଛତି। ତସ୍ମାତ୍ ସୋଽନ୍ୱିଷ୍ୟତାମ୍" ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଶିଷ୍ୟୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମରଣ୍ୟଂ ଗତ୍ୱା ତମ୍ ଆହୂତବାନ୍ - 'ଭୋ ! ଉପମନ୍ୟୋ ! କୁତ୍ରାସି ? ବତ୍ସ ! ଏହୀତି ।" ସ ଉପାଧ୍ୟାୟସ୍ୟ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୁବାଚ - "ଅସ୍ମିନ୍ କୂପେ ପତିତୋଽହମ୍ ।" ଉପାଧ୍ୟାୟସ୍ତମ୍ ଅପୃଚ୍ଛତ୍ "କଥଂ ତ୍ୱମସ୍ମିନ୍ କୂପେ ପତିତୋଽସି ?" ସ ପ୍ରତ୍ୟଭାଷତ - "ଅର୍କପତ୍ରାଣି ଭକ୍ଷୟିତ୍ୱା ନୟନାଭ୍ୟାମନ୍ଧଃ ସନ୍ ଭ୍ରମନ୍ ଅସ୍ମିନ୍ କୂପେ ପତିତୋଽହମ୍ ।"

  • Sanskrit Text: तमुपाध्यायः प्रत्युवाच "वत्स ! अश्विनीकुमारौ प्रार्थयस्व, तौ देवभिषजौ त्वां चक्षुष्मन्तं करिष्यतः ।" गुरुणा एवमुक्तः स अश्विनीकुमारौ स्तुतवान्। अथ तस्य स्तुत्या प्रसन्नौ अश्विनीकुमारौ तत्र उपस्थाय उपमन्युं प्राहतुः "वत्स ! इममपूपं भक्षय ।" उपमन्युः अवदत् "गुरवे अनिवेद्य इममपूपं न भक्षयिष्यामि ।"

  • Odia Pronunciation: ତମୁପାଧ୍ୟାୟଃ ପ୍ରତ୍ୟୁବାଚ "ବତ୍ସ ! ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରୌ ପ୍ରାର୍ଥୟସ୍ୱ, ତୌ ଦେବଭିଷଜୌ ତ୍ୱାଂ ଚକ୍ଷୁଷ୍ମନ୍ତଂ କରିଷ୍ୟତଃ ।" ଗୁରୁଣା ଏବମୁକ୍ତଃ ସ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରୌ ସ୍ତୁତବାନ୍। ଅଥ ତସ୍ୟ ସ୍ତୁତ୍ୟା ପ୍ରସନ୍ନୌ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରୌ ତତ୍ର ଉପସ୍ଥାୟ ଉପମନ୍ୟୁଂ ପ୍ରାହତୁଃ "ବତ୍ସ ! ଇମମପୂପଂ ଭକ୍ଷୟ ।" ଉପମନ୍ୟୁଃ ଅବଦତ୍ "ଗୁରବେ ଅନିବେଦ୍ୟ ଇମମପୂପଂ ନ ଭକ୍ଷୟିଷ୍ୟାମି ।"

  • Sanskrit Text: अथ अश्विनीकुमारौ आहतुः "वत्स ! आवां ते अनया गुरुभक्त्या अतीव प्रीतौ स्वः। चक्षुष्मान् भव। श्रेयस्ते भविष्यति, यशस्वी भव ।" ततः उपमन्युः लब्धचक्षुः उपाध्यायं निकषा आगत्य प्राणमत् सर्वमवदच्च। उपाध्यायः तस्मिन् प्रीतिमान् भूत्वा अवदत् - "वत्स ! अश्विनीकुमारौ यथा आहतुः तथा ते श्रेयो भविष्यति, सर्वे वेदाः सर्वाणि धर्मशास्त्राणि ते प्रतिभास्यन्ति। त्वमेव सर्वशास्त्रज्ञः भविष्यसि ।" उपाध्यायवचनात् उपमन्युः तथैव अभवत्। अतः साधूक्तम्-गुरुभक्त्या किं न सिध्यति ?

  • Odia Pronunciation: ଅଥ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରୌ ଆହତୁଃ "ବତ୍ସ ! ଆବାଂ ତେ ଅନୟା ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ୟା ଅତୀବ ପ୍ରୀତୌ ସ୍ୱଃ। ଚକ୍ଷୁଷ୍ମାନ୍ ଭବ। ଶ୍ରେୟସ୍ତେ ଭବିଷ୍ୟତି, ଯଶସ୍ୱୀ ଭବ ।" ତତଃ ଉପମନ୍ୟୁଃ ଲବ୍ଧଚକ୍ଷୁଃ ଉପାଧ୍ୟାୟଂ ନିକଷା ଆଗତ୍ୟ ପ୍ରାଣମତ୍ ସର୍ବମବଦଚ୍ଚ। ଉପାଧ୍ୟାୟଃ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଭୂତ୍ୱା ଅବଦତ୍ - "ବତ୍ସ ! ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରୌ ଯଥା ଆହତୁଃ ତଥା ତେ ଶ୍ରେୟୋ ଭବିଷ୍ୟତି, ସର୍ବେ ବେଦାଃ ସର୍ବାଣି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରତିଭାସ୍ୟନ୍ତି। ତ୍ୱମେବ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଃ ଭବିଷ୍ୟସି ।" ଉପାଧ୍ୟାୟବଚନାତ୍ ଉପମନ୍ୟୁଃ ତଥୈବ ଅଭବତ୍। ଅତଃ ସାଧୂକ୍ତମ୍-ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ୟା କିଂ ନ ସିଧ୍ୟତି ?

୩. ଟିପ୍ପଣୀ/କଠିନ ଶବ୍ଦ (Devanagari ଓ Odia ରେ - ସହଜରୁ କଠିନ କ୍ରମରେ)

  • उपाध्यायः (ଉପାଧ୍ୟାୟଃ) - ଗୁରୁ, ଶିକ୍ଷକ

  • नमश्चकार (ନମଶ୍ଚକାର) - ନମସ୍କାର କଲେ

  • नियतम् (ନିୟତମ୍) - ନିଶ୍ଚୟ

  • अपूपम् (ଅପୂପମ୍) - ପିଠା

  • श्रेयः (ଶ୍ରେୟଃ) - ମଙ୍ଗଳ

  • वृत्तिः (ବୃତ୍ତିଃ) - ଜୀବିକା

  • निशामुखे (ନିଶାମୁଖେ) - ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ

  • निवेद्य (ନିବେଦ୍ୟ) - ଜଣାଇ, ଦେଇ

  • अनिवेद्य (ଅନିବେଦ୍ୟ) - ନ ଜଣାଇ, ନଦେଇ

  • आहतुः (ଆହତୁଃ) - କହିଲେ (ଦୁଇଜଣ)

  • भैक्ष्यम् (ଭୈକ୍ଷ୍ୟମ୍) - ଭିକ୍ଷାଲବ୍ଧ (ସଂଗୃହୀତ) ଦ୍ରବ୍ୟ

  • प्रतिषिद्धः (ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଃ) - ନିବାରିତ

  • लब्धचक्षुः (ଲବ୍ଧଚକ୍ଷୁଃ) - ଚକ୍ଷୁ ଲାଭକରି

  • प्रतिभास्यन्ति (ପ୍ରତିଭାସ୍ୟନ୍ତି) - ପ୍ରତିଭାତ ହେବ

  • अर्कपत्राणि (ଅର୍କପତ୍ରାଣି) - ଅରଖଗଛର ପତ୍ରସବୁ

  • वृत्त्युपरोधम् (ବୃତ୍ତ୍ୟୁପରୋଧମ୍) - ବୃଦ୍ଧିର (ବୃତ୍ତିର) ବାଧା

  • भैक्ष्योपजीविनाम् (ଭୈକ୍ଷ୍ୟୋପଜୀବିନାମ୍) - ଭିକ୍ଷାଲବ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି

୪. ସଂସ୍କୃତ (Devanagari) ରେ ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ

महाभारतस्य अस्यां कथायां गुरुभक्तेः उपमन्योः निष्ठा वर्णिता अस्ति। महर्षेः धौम्यस्य उपमन्युः नाम एकः शिष्यः आसीत्। सः प्रतिदिनं गाः रक्षित्वा सायङ्काले गुरोः समीपम् आगच्छति स्म। तस्य हृष्टपुष्टं शरीरं दृष्ट्वा गुरुः अपृच्छत् यत् सः केन वृत्तिं करोति। उपमन्युः अवदत् यत् सः भैक्ष्येण वृत्तिं करोमि। तदा गुरुः तम् आज्ञापयत् यत् मह्यम् अनिवेद्य भैक्ष्यं न भोक्तव्यम्। उपमन्युः तथा एव कृत्वा सर्वं भैक्ष्यं गुरवे न्यवेदयत्, गुरुः च तत् सर्वम् अगृह्णात्। तथापि तं हृष्टपुष्टं दृष्ट्वा गुरुः पुनः पृष्टवान्, तदा उपमन्युः अवदत् यत् सः अपरं भैक्ष्यं चरित्वा खादति। गुरुः एतत् अपि न्यवारयत् यतः एतेन अन्येषां भिक्षुकाणां वृत्तेः उपरोधः भवति स्म

वृत्तेः सर्वान् उपायान् गुरुणा प्रतिषिद्धः सन् क्षुधार्तः उपमन्युः अरण्ये अर्कपत्राणि अभक्षयत् येन सः दृष्टिहीनः भूत्वा कूपे अपतत्। रात्रौ तस्य अन्वेषणाय गुरुः अरण्यं गत्वा तं कूपे अपश्यत्। गुरुः तं देवभिषजौ अश्विनीकुमारौ स्तोतुम् आदिदेश। उपमन्योः स्तुत्या प्रसन्नौ देवौ तस्मै अपूपं दातुं प्रायतताम्, परन्तु गुरवे अनिवेद्य सः तत् नाखादत्। तस्य अतीव गुरुभक्त्या प्रसन्नौ देवौ तस्मै दृष्टिं श्रेयः च दत्तवन्तौ। गुरुः अपि तस्मै सर्वशास्त्रज्ञानस्य प्राप्तेः विद्यां प्रादात्। अतः सत्यम् उक्तम् - गुरुभक्त्या किं न सिध्यति

୫. ଓଡ଼ିଆରେ ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ

ମହାଭାରତରୁ ଆସିଥିବା ଏହି କାହାଣୀରେ ଗୁରୁଭକ୍ତ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମହର୍ଷି ଧୌମ୍ୟଙ୍କର ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଗୋରୁ ଚରାଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ଶରୀର ଦେଖି ଗୁରୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ସେ କିପରି ନିଜର ପୋଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ ଯେ ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ନିଜର ପେଟ ପୋଷୁଛନ୍ତି। ଗୁରୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ନ ଜଣାଇ ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ"। ଉପମନ୍ୟୁ ତାହା ହିଁ କଲେ ଏବଂ ନିଜର ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷାଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ନେଇଗଲେ। ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ଥିବା ଦେଖି ଗୁରୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, ସେତେବେଳେ ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ ଯେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଭିକ୍ଷା କରି ନିଜ ପାଇଁ ରଖୁଛନ୍ତି। ଗୁରୁ ତାହା ମଧ୍ୟ ବାରଣ କଲେ, କାରଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଭିକ୍ଷୁକମାନଙ୍କର ଜୀବିକାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା

ନିଜର ଭରଣପୋଷଣ ପାଇଁ ଉପମନ୍ୟୁ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଉପାୟକୁ ଗୁରୁ ମନା କରିଦେଲେ। ଦିନେ ଭୋକରେ ଆତୁର ହୋଇ ଉପମନ୍ୟୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅରଖ ଗଛର ପତ୍ର ଖାଇଦେଲେ ଯାହା ଫଳରେ ସେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ଗୋଟିଏ କୂଅରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାତିରେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇ କୂଅରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେବବୈଦ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଏକ ପିଠା ଦେଲେ, ମାତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ନ ଦେଇ ସେ ତାହା ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଅତୁଟ ଗୁରୁଭକ୍ତି ଦେଖି ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ତେଣୁ ସତ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଗୁରୁଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଅର୍ଜନ କରାଯାଇ ନପାରେ !