ଆପଣଙ୍କ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ଭିଡିଓ ପାଇଁ ଏଠାରେ "ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ" ବିଷୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ଢାଞ୍ଚାର ୮୦ ଟି ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ଏକାଧିକ ବିକଳ୍ପ (MCQ) ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଶ୍ନ ସାମିଲ ଅଛି:

✍️ ବିଭାଗ ୧: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (Fill in the blanks)

💧 ୧. ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ _________ ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ

🧂 ୨. ଗୁଜରାଟର ଲୁଣିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ଶୁଖାଯାଇ _________ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଲୁଣ

📍 ୩. ଆମ ରାଜ୍ୟର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା _________ ଠାରେ ଲୁଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଛି ।

👉 ଉତ୍ତର: ହୁମ୍ମା

🧱 ୪. ରାଜସ୍ଥାନରେ ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଛୋଟ ମାଟି ବନ୍ଧକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଯୋହଡ୍‌ସ

🏞️ ୫. ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର _________ ହ୍ରଦ ଏସିଆର ସର୍ବବୃହତ୍ ମଧୁର ଜଳାଶୟ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଉଲାର

🧊 ୬. ଜଳର କଠିନ ଅବସ୍ଥାକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ବରଫ

♨️ ୭. ଜଳକୁ ଗରମ କଲେ ତାହା _________ ରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ

🔄 ୮. ପ୍ରକୃତିରେ ଜଳର ନିରନ୍ତର ବୃତ୍ତାକାର ଗତିକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳଚକ୍ର

⬇️ ୯. ବର୍ଷା ଜଳ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇ ଗଭୀର ଭୂତଳରେ ଜମାହେଲେ ତାକୁ _________ ଜଳ କୁହାଯାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୂତଳ

🗽 ୧୦. ୧୮୨ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି _________ ଭାରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଷ୍ଟାଚ୍ୟୁ ଅଫ୍ ୟୁନିଟି

🏜️ ୧୧. ରାଜସ୍ଥାନର ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ହେଉଛି _________ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଲୁଣିନଦୀ

🦌 ୧୨. ମଣିପୁରର _________ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଭାସମାନ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଟେ ।

👉 ଉତ୍ତର: କେଇବୁଲ୍ ଲାମ୍‌ଜାଓ

🏘️ ୧୩. ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର _________ ଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧର ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ।

👉 ଉତ୍ତର: ହିଓ୍ବାରେ ବଜାର

🏛️ ୧୪. ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜଳ ସଂଗ୍ରହାଳୟ _________ ରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

👉 ଉତ୍ତର: ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ

🪷 ୧୫. ପଦ୍ମ ଓ କଇଁ ପତ୍ରରେ ଥିବା ମହମ ପରି ଚିକ୍କଣ ଆବରଣ ଅଧିକ ଜଳ _________ କରିବାକୁ ଦେଇ ନ ଥାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ପ୍ରବେଶ

✅❌ ବିଭାଗ ୨: ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ଲେଖ (True / False)

🌊 ୧୬. ସମୁଦ୍ରର ସମସ୍ତ ଜଳ ମଧୁର ଏବଂ ପିଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🥄 ୧୭. ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ ସହ ତୁଳନା କଲେ, ମଧୁର ଜଳ କେବଳ ଏକ ଚାମଚ ହେବ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🐾 ୧୮. ବିଲେଇର ପାଦ ପରଦାଯୁକ୍ତ ହୋଇନଥିବାରୁ ଏହା ଜଳରେ ପହଁରି ପାରେ ନାହିଁ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

☀️ ୧୯. ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଜଳକୁ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ କରେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🏞️ ୨୦. ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଏବଂ ହ୍ରଦ ହେଉଛି ମଧୁର ଜଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🛣️ ୨୧. ସହରର ସିମେଣ୍ଟ ରାସ୍ତାରେ ବର୍ଷାଜଳ ସହଜରେ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇ ଭୂତଳ ଜଳ ବୃଦ୍ଧି କରେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🏜️ ୨୨. ଲୁଣିନଦୀ ସମୁଦ୍ରରେ ନ ମିଶି ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛର ରନ୍‌ରେ ଥିବା ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଭୂମିରେ ମିଶିଯାଇଛି ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🦩 ୨୩. ବଗ ଏକ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଯାହା ଜଳ ଭିତରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🦟 ୨୪. କଙ୍କି ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ମଶାଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🐍 ୨୫. ଜଳ ସାପ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଧର ସାପ ଅଟେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🌸 ୨୬. ପଦ୍ମ ଗଛର ଫୁଲ ପାଣି ଉପରେ ଭାସେ କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ପୋଖରୀ ଶଯ୍ୟାରେ ଥାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🐢 ୨୭. ମଧୁର ଜଳ କଇଁଛର ଖୋଳ ବହୁତ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

⛰️ ୨୮. ଜଳ ପ୍ରବାହ ଭୂମିରୂପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

🗺️ ୨୯. ଗୋଦାବରୀ ଓ ମହାନଦୀ ଆରବ ସାଗର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି ।

👉 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🌳 ୩୦. ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଭୂମି ତଳେ ପୁନର୍ବାର ଭରଣା ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

👉 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

📝 ବିଭାଗ ୩: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (One Word Answer)

🧱 ୩୧. ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ରାଜସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମିତ ପାରମ୍ପରିକ ଛୋଟ ମାଟି ବନ୍ଧର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଯୋହଡ୍‌ସ

🏞️ ୩୨. ଏସିଆର ସର୍ବବୃହତ୍ ମଧୁର ଜଳାଶୟ କେଉଁଠାରେ ଅଛି?

👉 ଉତ୍ତର: ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର

💧 ୩୩. ବରଫ ତରଳିଲେ କେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସେ?

👉 ଉତ୍ତର: ତରଳ

☁️ ୩୪. ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ କ'ଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ?

👉 ଉତ୍ତର: ମେଘ

🦌 ୩୫. ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଭାସମାନ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଛି?

👉 ଉତ୍ତର: ମଣିପୁର

🌳 ୩୬. ସାଙ୍ଗାଇ ହରିଣ କେଉଁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି?

👉 ଉତ୍ତର: କେଇବୁଲ୍ ଲାମ୍‌ଜାଓ

🪨 ୩୭. ମାଟି ଓ ପଥର ସ୍ତର ଦେଇ ଗଭୀର ଭୂତଳରେ ଜମା ହେଉଥିବା ଜଳକୁ କ'ଣ କହନ୍ତି?

👉 ଉତ୍ତର: ଭୂତଳ ଜଳ

🌊 ୩୮. ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛର ରନ୍‌ରେ ମିଶିଥିବା ରାଜସ୍ଥାନର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଲୁଣିନଦୀ

🏘️ ୩୯. ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗ୍ରାମର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ହିଓ୍ବାରେ ବଜାର

🏛️ ୪୦. ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜଳ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ

🦀 ୪୧. କେଉଁ କୀଟର ଗୋଡ଼ କଙ୍କଡ଼ା ଭଳି ଚିମୁଟା ସଦୃଶ ଅଟେ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ ବିଛା

🦩 ୪୨. କିଏ ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ବଗ

🌾 ୪୩. ପୋଖରୀ ହୁଡ଼ାରେ ଲମ୍ବା ଘାସ ପରି ବଢ଼ୁଥିବା ଗଛର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ବେଣା ଗଛ

🌱 ୪୪. ଜଳରେ ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଭାସମାନ ଉଦ୍ଭିଦର ନାମ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ବିଲାତି ଦଳ

🐟 ୪୫. ମାଛ କାହା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳରେ ପହଁରେ?

👉 ଉତ୍ତର: ପକ୍ଷ

💬 ବିଭାଗ ୪: ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (One Sentence Answer)

🚰 ୪୬. ମଧୁର ଜଳ କେଉଁ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ?

👉 ଉତ୍ତର: ମଧୁର ଜଳ ପାନୀୟ, କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।

📍 ୪୭. ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜିଲ୍ଲା 'ହୁମ୍ମା' ଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୁଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଛି ।

🧊 ୪୮. ଜଳର ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥା କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳର ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ତରଳ (ବର୍ଷା), କଠିନ (ବରଫ) ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ (ବାଷ୍ପ) ।

🔄 ୪୯. ଜଳଚକ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ପ୍ରକୃତିରେ ଜଳର ଏହି ନିରନ୍ତର ବୃତ୍ତାକାର ଗତିକୁ "ଜଳଚକ୍ର" କୁହାଯାଏ ।

⬇️ ୫୦. ଆମେ ଭୂତଳ ଜଳ କିପରି ପାଇଥାଉ?

👉 ଉତ୍ତର: ଆମେ ଆମର ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ କୂପ, ନଳକୂପ କିମ୍ବା ବୋର୍‌ୱେଲ୍ ଖୋଳି ଏହି ଭୂତଳ ଜଳକୁ ପାଇଥାଉ ।

🌳 ୫୧. ବର୍ଷାଜଳ କିପରି ଭୂମି ତଳେ ପୁନର୍ବାର ଭରଣା ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ସାକ୍‌ପିଟ୍, ପୋଖରୀ, ମଣିଷକୃତ ହ୍ରଦ, ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଅଧିକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଭୂମି ତଳେ ପୁନର୍ବାର ଭରଣା ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

🐾 ୫୨. ସ୍ଥଳଚର ଏବଂ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ ।

👉 ଉତ୍ତର: ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଳରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିପାରିବେ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ କରିପାରନ୍ତି ।

🦂 ୫୩. ଜଳ ବିଛା କିପରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ ବିଛା ଏହାର ଲାଞ୍ଜ ନଳୀ ଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।

🪷 ୫୪. ପଦ୍ମ ଓ କଇଁ ପତ୍ରରେ ଜଳ କାହିଁକି ରହେ ନାହିଁ?

👉 ଉତ୍ତର: ପଦ୍ମ କଇଁ ପତ୍ରରେ ଥିବା ମହମ ପରି ତେଲିଆ / ଚିକ୍କଣ ଆବରଣ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଇ ନ ଥାଏ ।

🏞️ ୫୫. ନଦୀ ସାଧାରଣତଃ କେଉଁଠାରୁ ବାହାରି କେଉଁଠି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ନଦୀ ସାଧାରଣତଃ ପର୍ବତ ଉପରୁ ବାହାରି ସମତଳ ଭୂମିରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ।

🦌 ୫୬. କେଇବୁଲ୍ ଲାମ୍‌ଜାଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ କେଉଁଥିପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?

👉 ଉତ୍ତର: ଏହା ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ସାଙ୍ଗାଇ ହରିଣ ଏବଂ ଭାସମାନ ଦ୍ବୀପ (ଫୁମ୍‌ଡ଼ିସ୍‌) ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

🌊 ୫୭. ଭୂପୃଷ୍ଠ ଜଳର କିଛି ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସର ନାମ ଲେଖ ।

👉 ଉତ୍ତର: ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ ଇତ୍ୟାଦି ମଧୁର ଜଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ଅଟେ ।

🐢 ୫୮. ମଧୁର ଜଳ କଇଁଛ କେଉଁଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି?

👉 ଉତ୍ତର: ମଧୁର ଜଳ କଇଁଛ ପୋଖରୀ ଏବଂ ନ‌ଦୀରେ ରୁହନ୍ତି ।

🐍 ୫୯. ଜଳ ସାପ କ'ଣ ଖାଇ ବଞ୍ଚେ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ ସାପ ମାଛ ଏବଂ ବେଙ୍ଗ ଖାଏ ।

🦩 ୬୦. ବଗର ଶାରୀରିକ ଗଠନ କିପରି ହୋଇଥାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ବଗର ଲମ୍ବା ଏବଂ ମୁନିଆଁ ଥଣ୍ଟ ଥାଏ ଏବଂ ସରୁ ଗୋଡ଼ ଥାଏ ।

📚 ବିଭାଗ ୫: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (Short Answer Questions)

🥄 ୬୧. ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ମଧୁର ଜଳର ପରିମାଣକୁ କିପରି ତୁଳନା କରାଯାଇଛି?

👉 ଉତ୍ତର: ଯଦି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜଳ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସର ଜଳ (୨୦୦ ମି.ଲି.) ହୁଏ, ତେବେ ମଧୁର ଜଳର ପରିମାଣ କେବଳ ଏକ ଚାମଚ (୫ ମି.ଲି.) ଜଳ ହେବ ।

🧂 ୬୨. ଗୁଜରାଟରେ କିପରି ଲୁଣ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ଗୁଜରାଟର ଲୁଣିଆ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସମତଳ ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ଶୁଖାଯାଇ ଲୁଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ । ଏହା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବୃହତ ଲୁଣ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ।

🔄 ୬୩. ଜଳଚକ୍ର କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।

👉 ଉତ୍ତର: ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଜଳକୁ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ କରେ । ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହା ବର୍ଷା, ତୁଷାର ଓ କୁଆପଥର ଭାବରେ ତଳକୁ ଆସେ ଏବଂ ଏହି ଜଳ ପୁଣି ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେରିଯାଏ ।

🚧 ୬୪. ସହରରେ ଭୂତଳ ଜଳ ପୁନଃଭରଣା କାହିଁକି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ସହରର ସିମେଣ୍ଟ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ବର୍ଷା ଜଳ ସହଜରେ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ । ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଭୂତଳ ଜଳ ପୁନଃଭରଣା ହେବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

🏜️ ୬୫. ଲୁଣିନଦୀର ବିଶେଷତ୍ବ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ରାଜସ୍ଥାନର ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା “ଲୁଣିନଦୀ” ଏକ ମାତ୍ର ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ, ଯାହା ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶି ନାହିଁ ବରଂ ଏହା ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛର ରତ୍ନରେ ଥିବା ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଭୂମିରେ ମିଶିଯାଇଛି ।

🏘️ ୬୬. ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିଓ୍ବାରେ ବଜାର ଗ୍ରାମ କାହିଁକି ପ୍ରସିଦ୍ଧ?

👉 ଉତ୍ତର: ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିଓ୍ବାରେ ବଜାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ଗ୍ରାମର ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ଏହାର ଜଳ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ବର୍ଷାଜଳ ଅମଳ ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀମାନଙ୍କର ଯଥେଷ୍ଟ ଅବଦାନ ରହିଛି ।

🏛️ ୬୭. ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜଳ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଭାରତର ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ପ୍ରଥମ ଜଳ ସଂଗ୍ରହାଳୟ - ଜଳ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଜଳର ଐତିହ୍ୟ ଓ ଅଭିନବ ଉପାୟରେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ।

🌊 ୬୮. ନଦୀର ଜଳ କିପରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ଜଳ ତା’ର ଗତିପଥରେ ଭୂମି ରୂପ ଅନୁସାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, କୋଉଠି ଅଟକିଯାଏ ତ କୋଉଠି ବଙ୍କେଇ ଯାଏ । ଜଳ ପ୍ରବାହ ଭୂମିରୂପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ ।

🪷 ୬୯. ପଦ୍ମ ଓ କଇଁ ଗଛର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କ'ଣ?

👉 ଉତ୍ତର: ଏହି ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ପାଣି ଉପରେ ଭାସେ । କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ପୋଖରୀ ଶଯ୍ୟାରେ ରହିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଭାସମାନ ମୂଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଭିଦ କୁହାଯାଏ ।

🐟 ୭୦. ମାଛର ଶାରୀରିକ ଗଠନ ତାକୁ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ?

👉 ଉତ୍ତର: ମାଛର ଉପରକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଗୋଲିଆ ପାଟି ଥାଏ ଏବଂ ଜଳରେ ଚଳନ ବା ପହଁରିବା ପାଇଁ ତା' ଶରୀରରେ ପକ୍ଷ ରହିଥାଏ ।

🤔 ବିଭାଗ ୬: କାରଣ ଦର୍ଶାଅ (Reasoning Questions)

🚫 ୭୧. କାହିଁକି ଆମେ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ପିଇପାରିବା ନାହିଁ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଅତି କମ୍ ପରିମାଣର ମଧୁର ଜଳକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜଳ ଲୁଣିଆ ଅଟେ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପାନୀୟ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ।

🐾 ୭୨. କାହିଁକି ବିଲେଇ ଜଳରେ ଭଲଭାବରେ ପହଁରି ପାରେ?

👉 ଉତ୍ତର: ବିଲେଇର ପାଦ ପରଦାଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଜଳରେ ଭଲଭାବରେ ପହଁରି ମାଛ ଧରିପାରେ ।

💧 ୭୩. ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ବରଫ ରଖିଲେ ବାହାର ପଟେ କାହିଁକି ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?

👉 ଉତ୍ତର: ବାୟୁରେ ଥିବା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଥଣ୍ଡା ଷ୍ଟିଲ୍ ଗ୍ଲାସ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଘନୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଗ୍ଲାସ୍‌ର ବାହାର ପାଖରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

🪷 ୭୪. ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ କାହିଁକି ରହେ ନାହିଁ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ପଦ୍ମ କଇଁ ପତ୍ରରେ ଥିବା ମହମ ପରି ତେଲିଆ / ଚିକ୍କଣ ଆବରଣ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଇ ନ ଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଗଛକୁ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା କରେ ।

🏞️ ୭୫. ଜଳ କାହିଁକି ସବୁଠାରେ ସିଧା ସିଧା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ନାହିଁ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଜଳ ସବୁବେଳେ ତା’ର ଗତିପଥରେ ଭୂମି ରୂପ ଅନୁସାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହା କୋଉଠି ଅଟକିଯାଏ ତ କୋଉଠି ବଙ୍କେଇ ଯାଏ ।

🦌 ୭୬. କେଇବୁଲ୍ ଲାମ୍‌ଜାଓ ଉଦ୍ୟାନ କାହିଁକି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଅଟେ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଏହା ପୃଥିବୀରେ ଏକମାତ୍ର ଭାସମାନ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଟେ ଏବଂ ଏହା ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ସାଙ୍ଗାଇ ହରିଣ ଏବଂ ଭାସମାନ ଦ୍ବୀପ (ଫୁମ୍‌ଡ଼ିସ୍‌) ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

⬇️ ୭୭. ବର୍ଷା ହେଲେ ମାଟିରେ ଜଳ କାହିଁକି ଭେଦିଯାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ବର୍ଷା ହେଲେ, କିଛି ଜଳ ମାଟିରେ ଥିବା ଛିଦ୍ର ଓ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ଦେଇ ଭେଦିଯାଏ ଏବଂ ଏହି ଜଳ ମାଟି ଓ ପଥର ସ୍ତର ଦେଇ ଭିତରକୁ ଚାଲିଯାଏ ।

🚫 ୭୮. ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଳରେ କାହିଁକି ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଜଳରେ ରହିବା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଜଳରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।

🌳 ୭୯. ବୃକ୍ଷରୋପଣ କାହିଁକି ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ଓ ବଗିଚାରେ ଜଳ ସହଜରେ ମାଟି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଅଧିକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଭୂମି ତଳେ ପୁନର୍ବାର ଭରଣା ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

🐟 ୮୦. ଜଳଚର ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କାହିଁକି ଥାଏ?

👉 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଏହି ବିଶେଷ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯେପରି ଭାସମାନ ପତ୍ର, ପକ୍ଷ କିମ୍ବା ଲମ୍ବା ମୂଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଜଳରେ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । 

ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

ଉତ୍ତର 

୨. ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ ଜଳ ପାନୀୟ କିମ୍ବା କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ କାହିଁକି ?

ଉତ୍ତର: କାରଣ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଜଳ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ର ଓ ମହାସାଗରର ଲୁଣିଆ ଜଳ । ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର, ପାନୀୟ ଏବଂ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧୁର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ପରିମାଣ ପୃଥିବୀରେ ଅତି କମ୍ । ତେଣୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୁଣିଆ ଜଳ ଆମର ଉପଯୋଗୀ ନୁହେଁ ।

୩. ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ବଗ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି କାହିଁକି ?

ଉତ୍ତର: ବଗ ଏକ ଲମ୍ବା ଗୋଡ଼ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅଟେ । ମାଛମାନେ ଯେପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇବେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ସହଜରେ ମାଛ ଧରିପାରିବ, ସେଥିପାଇଁ ବଗ ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥାଏ ।

୪. ଯଦି ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ହେବ ନାହିଁ, ତେବେ କ'ଣ ହେବ ?

ଉତ୍ତର: ଯଦି ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ନ ହୁଏ, ତେବେ ଅଞ୍ଚଳରେ ମରୁଡ଼ି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ । ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ ଆଦି ଜଳାଶୟ ଶୁଖିଯିବ । ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବହୁତ କମିଯିବ, ଯାହା ଫଳରେ ପାନୀୟ ଜଳର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବ । ଫସଲ ଓ ଗଛଲତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ ଏବଂ ଜଳ ବିନା ମନୁଷ୍ୟ ତଥା ଜୀବଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିବ ।

୫. ସହର ବା ଗାଆଁର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ବର୍ଷାଜଳ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ କାହିଁକି ?

ଉତ୍ତର: ସହର ବା ଗାଆଁର ସବୁଜ ଘାସ ଥିବା ବଗିଚା, ଖୋଲା ପଡ଼ିଆ, ପୋଖରୀ, ସାକ୍‌ପିଟ୍ ଏବଂ ଅଧିକ ଗଛ ଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ବର୍ଷାଜଳ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

କାରଣ: ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ସିମେଣ୍ଟ ବା କଂକ୍ରିଟ୍‌ର ଆବରଣ ନଥାଏ, ଫଳରେ ବର୍ଷାଜଳ ସହଜରେ ମାଟି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଗଭୀର ଭୂତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ ଓ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ ।

୬. ତୁମେ ଘରେ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନୂଆ ଉପାୟରେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ କି ? ଏଥିରେ କ'ଣ କ'ଣ ରହିବ ?

ଉତ୍ତର: ହଁ, ଆମେ ଘରେ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ "ଛାତ ଉପର ବର୍ଷାଜଳ ଅମଳ" (Rainwater Harvesting) ର ଏକ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବା ।

ଏହି ନକ୍ସାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ରହିବ:

• ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଛାତରୁ ତଳକୁ ଆସିଥିବା ପାଇପ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ।

• ଅଳିଆ ଓ ମଇଳା ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ପାଇପ୍ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ଛାଣିବା ଯନ୍ତ୍ର (Filter) ।

• ପରିଷ୍କାର ଜଳ ସାଇତି ରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ଭୂତଳ ଟାଙ୍କି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ସିଧାସଳଖ ମାଟି ଭିତରକୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ 'ସାକ୍‌ପିଟ୍' (Soak pit) ର ଚିତ୍ର ।

୭. ଆସ, କାଗଜ ଡଙ୍ଗା ତିଆରି କରିବା ।

ଉତ୍ତର: (ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟ (Practical activity) ଅଟେ । ଆପଣମାନେ କାଗଜରେ ନିଜେ ଡଙ୍ଗା ତିଆରି କରି ଖେଳିପାରିବେ ।)