ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପ ଏବଂ ଗତି – Book Q A Class 6 ଜିଜ୍ଞାସା
-
📝 1. ସାରଣୀ 5.5ର ସ୍ତମ୍ଭ 1 ରେ କିଛି ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ସ୍ତମ୍ଭ 2ରେ କେତେକ ଏକକ ଦିଆଯାଇଛି। ସେହି ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଏକକକୁ ମେଳ କର।

ଉତ୍ତର:
- କଟକ ଓ ରାଉରକେଲା ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା -> କିଲୋମିଟର
-
ଏକ ମୁଦ୍ରାର ମୋଟେଇ -> ମିଲିମିଟର
-
ଏକ ରବରର ଲମ୍ବ -> ସେଣ୍ଟିମିଟର
-
ସ୍କୁଲ ପଡ଼ିଆର ଲମ୍ବ -> ମିଟର
📝 2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପାଇଁ ଠିକ୍ (✓) କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ (X) ଚିହ୍ନିତ କର।
(କ) ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଗତି କରୁଥିବା କାରର ଗତି ସରଳ ରୈଖୁକ ଗତିର ଏକ ଉଦାହରଣ।
* ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ (✓)
(ଖ) ଯେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଏକ ସୂଚକ ବିନ୍ଦୁ ବା ରେଫରେନ୍ସ ପଏଣ୍ଟ ଠାରୁ ନିଜର ଅବସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ତାହାକୁ ଗତିଶୀଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
-
ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ (✓)
(ଗ) 1 ମିଟର = 100 ମି.ମି
-
ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ (X) (କାରଣ 1 ମିଟର = 1000 ମି.ମି ହୋଇଥାଏ)
📝 3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ଯରୁ କେଉଁଟି ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପିବାର ଏକ ମାନକ ଏକକ ନୁହେଁ ?
(କ) ମିଲିମିଟର (ଖ) ସେଣ୍ଟିମିଟର (ଗ) କିଲୋମିଟର (ଘ) ଚାଖଣ୍ଡ
-
ଉତ୍ତର: (ଘ) ଚାଖଣ୍ଡ। (କାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷରେ ଚାଖଣ୍ଡର ମାପ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଏକ ସଠିକ୍ ମାନକ ଏକକ ନୁହେଁ)।
📝 4. ତୁମ ଘରୁ ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍କେଲ୍ କିମ୍ବା ମାପ ଫିତା ସଂଗ୍ରହ କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍କେଲରେ ମାପ କରାଯାଇପାରିଥିବା ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କର। ତୁମର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସାରଣୀରେ ଲେଖୁ ରଖ।
-
ଉତ୍ତର: ସାଧାରଣତଃ ଜ୍ୟାମିତି ବାକ୍ସରେ ଥିବା 15 ସେଣ୍ଟିମିଟର ସ୍କେଲ୍ କିମ୍ବା ଦର୍ଜି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମାପ ଫିତାରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମାପ 1 ମିଲିମିଟର (1 ମି.ମି ବା 0.1 ସେ.ମି) ଥାଏ।
📝 5. ମନେକର ତୁମର ସ୍କୁଲ ଏବଂ ଘର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା 1.5 କିଲୋମିଟର। ଏହାକୁ ମିଟରରେ ପ୍ରକାଶ କର।
-
ଉତ୍ତର: ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, 1 କିଲୋମିଟର = 1000 ମିଟର।
ତେଣୁ, 1.5 କିଲୋମିଟର = 1.5 × 1000 ମିଟର = 1500 ମିଟର।
📝 6. ଏକ ଗ୍ଲାସ କିମ୍ବା ଏକ ବୋତଲ ନିଅ । ଗ୍ଲାସ କିମ୍ବା ବୋତଲର ଗୋଲେଇର ବକ୍ର ଅଂଶର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପ କର ଏବଂ ଏହାକୁ ମିଟରରେ ଲେଖୁ ରଖ।
-
ଉତ୍ତର: ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯାହା ନିଜେ କରିବାକୁ ହେବ। ଏକ ନମନୀୟ ଫିତା କିମ୍ବା ସୂତା ସାହାଯ୍ୟରେ ବୋତଲର ଗୋଲେଇକୁ ମାପି ତାହାକୁ ସ୍କେଲରେ ମାପିବାକୁ ହେବ।
-
ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ: ଯଦି ତୁମର ବୋତଲର ଗୋଲେଇ 25 ସେଣ୍ଟିମିଟର (cm) ହୁଏ, ତେବେ ମିଟରରେ ଏହା 25 / 100 = 0.25 ମିଟର ହେବ।
📝 7. ତୁମର ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ମାପ କର ଏବଂ ଏହାକୁ (କ) ମିଟର (ଖ) ସେଣ୍ଟିମିଟର (ଗ) ମିଲିମିଟରରେ ପ୍ରକାଶ କର।
-
ଉତ୍ତର: ଏହା ମଧ୍ୟ ନିଜେ ମାପିବାକୁ ହେବ।
-
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଯଦି ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା 1.4 ମିଟର ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଏହିପରି ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ:
-
(କ) ମିଟରରେ: 1.4 ମିଟର
-
(ଖ) ସେଣ୍ଟିମିଟରରେ: 1.4 × 100 = 140 ସେଣ୍ଟିମିଟର
-
(ଗ) ମିଲିମିଟରରେ: 140 × 10 = 1400 ମିଲିମିଟର
-
📝 8. ତୁମକୁ କେତେକ ମୁଦ୍ରା ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ ଖାତାର କୌଣସି ପାର୍ଶ୍ଵର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ମାପିବା ପାଇଁ କୈାଣସି ବ୍ୟବଧାନ ନ ରଖି ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ମୁଦ୍ରା ଲମ୍ବ ଭାବରେ ସଜାଇ ରଖ। ଖାତାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ କେତେ ହେବ ଅନୁମାନ କର। 15-ସେ.ମି ସ୍କେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଖାତାର ସେହି ପାର୍ଶ୍ବକୁ ଓ ମୁଦ୍ରାର ଆକାରକୁ ମାପି ତୁମର ଅନୁମାନକୁ ଯାଞ୍ଜ କର।
-
ଉତ୍ତର: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହା ନିଜେ କରିବେ। ସମାନ ଆକାରର ମୁଦ୍ରା (coin) କୁ ଖାତା କଡ଼ରେ ଲଗାଇ ରଖି ଗଣିବେ ଓ ପରେ ଏକ ସ୍କେଲ୍ରେ ଖାତାର ପ୍ରକୃତ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପି ନିଜ ଅନୁମାନ ସହିତ ତୁଳନା କରିବେ।
📝 9. ସରଳ ରୈଖକ, ବୃତ୍ତୀୟ ଏବଂ ଦୋଳନ ଗତି ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
-
ଉତ୍ତର:
-
🚗 ସରଳ ରୈଖିକ ଗତି: 1. ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା କାରର ଗତି। 2. ଗଛରୁ ତଳକୁ ସିଧା ଖସୁଥିବା ଫଳର ଗତି।
-
🎡 ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି: 1. କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟାର ଗତି। 2. ଘୂରୁଥିବା ଫ୍ୟାନ୍ ବା ପଙ୍ଖାର ଗତି (କିମ୍ବା ରାମଦୋଳିର ଗତି)।
-
🕰️ ଦୋଳନ ଗତି: 1. ଝୁଲୁଥିବା ଦୋଳିର ଗତି (ଆଗକୁ-ପଛକୁ ଯିବା)। 2. କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟାରେ ଥିବା ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଗତି।
-
📝 10. ତୁମ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର। କିଛି ବସ୍ତୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମି.ମିରେ, କିଛି ସେଣ୍ଟିମିଟରରେ ଏବଂ କିଛି ମିଟରରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହଜ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାପ ପାଇଁ ତିନୋଟି ଲେଖାଏଁ ବସ୍ତୁର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ଏବଂ ସାରଣୀ 5.6 ରେ ଲେଖ।
-
ଉତ୍ତର:
-
📏 ମିଲିମିଟର (ମି.ମି): 1. ବହି ପୃଷ୍ଠାର ମୋଟେଇ, 2. ପିମ୍ପୁଡ଼ିର ଲମ୍ବ, 3. ମୋବାଇଲ୍ ସିମ୍ କାର୍ଡ଼ର ମୋଟେଇ।
-
📐 ସେଣ୍ଟିମିଟର (ସେ.ମି): 1. ପେନସିଲ୍ର ଲମ୍ବ, 2. ରବରର ଲମ୍ବ, 3. ଜ୍ୟାମିତି ବାକ୍ସର ଲମ୍ବ।
-
🏢 ମିଟର (ମି): 1. ଖେଳ ପଡ଼ିଆର ଲମ୍ବ, 2. ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହର ବା କୋଠରୀର ଉଚ୍ଚତା, 3. ସ୍କୁଲ୍ ବେଞ୍ଚ ବା ଟେବୁଲର ଦୈର୍ଘ୍ୟ।
-
📝 11. ରୋଲର କୋଷ୍ଟର ଯେଉଁ ଆକୃତିରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ତାହା ଚିତ୍ର 5.19ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଏକ ବଲ୍ ବିନ୍ଦୁ ‘A’ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ‘F’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି କରେ । ଗତିର ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କର।
-
ଉତ୍ତର:
-
A ରୁ B ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ତଳକୁ ଖସିବା ବେଳେ): ସରଳ ରୈଖିକ ଗତି ବା ବକ୍ର ରେଖାର ଗତି।
-
C, D, E ଅଂଶରେ (ଲୁପ୍ ବା ଗୋଲେଇ ମଧ୍ୟରେ): ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି।
-
F ଆଡକୁ (ସିଧା ରାସ୍ତା): ସରଳ ରୈଖିକ ଗତି।
-
📝 12. ତସନିମ୍ ନିଜେ ଏକ ମିଟର ସ୍କେଲ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସେ ଏଥିପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖୂତ ସାମଗ୍ରୀ- ପ୍ଲାଇଉଡ୍, କାଗଜ, କପଡ଼ା, ରବର ଏବଂ ଇସ୍ପାତ କୁ ନେଇଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ସେ କେଉଁଟି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଏବଂ କାହିଁକି ?
-
ଉତ୍ତର: ତସନିମ୍ ମିଟର ସ୍କେଲ୍ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ରବର ଏବଂ ନମନୀୟ ବା ଟାଣି ହେଉଥିବା କପଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
-
⚠️ କାରଣ: ରବର କିମ୍ବା ନମନୀୟ କପଡ଼ାକୁ ଟାଣିଲେ ଏହାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ। ଫଳରେ ଏହାଦ୍ଵାରା ନିଆଯାଇଥିବା ମାପ କେବେବି ସଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏକ ମିଟର ସ୍କେଲ୍ ସବୁବେଳେ କଠିନ ଏବଂ ସ୍ଥିର ପଦାର୍ଥରେ (ଯେପରିକି ପ୍ଲାଇଉଡ୍ କିମ୍ବା ଇସ୍ପାତ) ତିଆରି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
-
📝 13. ତୁମ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଏକକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।
-
ଉତ୍ତର: ✂️ (ଏହା ଏକ ଖେଳ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ। ତୁମେ ନିଜେ କାଗଜ କାଟି କିମ୍ବା ସୂତା ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜର ଏକକ (ଉଦାହରଣ: 'ଗୋଟିଏ କାଗଜ ଷ୍ଟ୍ରିପ୍' ବା 'ଏକ ପେନସିଲ୍ ଲମ୍ବ') ତିଆରି କରି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଜିନିଷ ମାପିବାର ମଜାଦାର ଖେଳ ଖେଳିପାରିବ)।