ଗତି – Additional Questions Class 9 ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ
🌟 1-Mark Questions (30 Questions - 3 Different Types) 🌟
[ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (Fill in the blanks)]
❓ 1. ଦୂରତା ଏକ ___ ରାଶି ଅଟେ ।
❓ 2. ବିସ୍ଥାପନର SI ଏକକ ହେଉଛି ___ ।
❓ 3. ଏକକ ସମୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତାକୁ ___ କୁହାଯାଏ ।
❓ 4. ପରିବେଗ ପରିବର୍ତ୍ତନର ହାରକୁ ___ କୁହାଯାଏ ।
❓ 5. ଗାଡ଼ିର ଦୂରତା ମାପିବା ପାଇଁ ___ ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
❓ 6. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ରେ ଏକ ସିଧା ରେଖା ___ ଗତିକୁ ସୂଚାଏ ।
❓ 7. ତ୍ୱରଣର SI ଏକକ ହେଉଛି ___ ।
❓ 8. ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣକୁ ___ କୁହାଯାଏ ।
❓ 9. ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ବସ୍ତୁର ଗତି ଏକ ___ ଗତି ଅଟେ ।
❓ 10. ଗତିର ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣ ହେଉଛି ___ ।
[ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ (True/False)]
❓ 11. ବେଗ ଏକ ସଦିଶ ରାଶି ।
❓ 12. ବିସ୍ଥାପନର ମୂଲ୍ୟ ଶୂନ ହୋଇପାରିବ ।
❓ 13. ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା କେବେବି ଋଣାତ୍ମକ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
❓ 14. ସମଗତିରେ ଥିବା ବସ୍ତୁର ତ୍ୱରଣ ଶୂନ ହୋଇଥାଏ ।
❓ 15. ଓଡୋମିଟର ବସ୍ତୁର ତ୍ୱରଣ ମାପିଥାଏ ।
❓ 16. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତାକୁ ସୂଚାଏ ।
❓ 17. ଗତିର ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣ ହେଉଛି ।
❓ 18. ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ଦିଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ ।
❓ 19. ହାରାହାରି ବେଗ = ମୋଟ ଦୂରତା / ମୋଟ ସମୟ ।
❓ 20. ମୁକ୍ତ ପତନଶୀଳ ବସ୍ତୁର ତ୍ୱରଣ ଅସମ ହୋଇଥାଏ ।
[ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବା ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (One word/sentence)]
❓ 21. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ଅନ୍ତିମ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
❓ 22. ପରିବେଗର ସୂତ୍ର କ’ଣ?
❓ 23. ବେଗ ଓ ପରିବେଗ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
❓ 24. ସ୍ଥିରାବସ୍ଥାରୁ ଗତି ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପରିବେଗ () କେତେ ହୁଏ?
❓ 25. ଏକକ ସମୟରେ ବସ୍ତୁର ବିସ୍ଥାପନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
❓ 26. ବ୍ରେକ୍ ମାରିଲେ ଗାଡ଼ିରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ତ୍ୱରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?
❓ 27. ସମୀକରଣରେ ‘’ କାହାକୁ ସୂଚାଏ?
❓ 28. ଯଦି ଏକ ବସ୍ତୁ ସମାନ ସମୟରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ କି ପ୍ରକାର ଗତି କୁହନ୍ତି?
❓ 29. ହାରାହାରି ପରିବେଗର ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର କ’ଣ?
❓ 30. ବୃତ୍ତାକାର ପଥର ପରିଧି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ସୂତ୍ର କ’ଣ?
🚀 2-Mark Questions (25 Questions) 🚀
❓ 1. ଗତି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
❓ 2. ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ ।
❓ 3. ସମଗତି ଓ ଅସମଗତି କ’ଣ?
❓ 4. ସଦିଶ ରାଶି ଓ ଅଦିଶ ରାଶି କାହାକୁ କୁହନ୍ତି?
❓ 5. ବେଗର ସଂଜ୍ଞା ଓ ଏହାର SI ଏକକ ଲେଖ ।
❓ 6. ପରିବେଗ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
❓ 7. ହାରାହାରି ବେଗ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ?
❓ 8. ତ୍ୱରଣର ସଂଜ୍ଞା ଲେଖ ।
❓ 9. ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଓ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
❓ 10. ମନ୍ଦନ କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
❓ 11. ଓଡୋମିଟର ଓ ସ୍ପିଡୋମିଟରର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?
❓ 12. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୋଇପାରିବ କି? ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
❓ 13. ସମବୃତ୍ତୀୟ ଗତି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
❓ 14. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ରେ ବକ୍ର ରେଖା କ’ଣ ସୂଚାଏ?
❓ 15. ଗତିର ତିନୋଟି ଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ ଲେଖ ।
❓ 16. ସମତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତି କ’ଣ?
❓ 17. ୧୦ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ କୁ କି.ମି./ଘଣ୍ଟା ରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
❓ 18. ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ଦିଗ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ?
❓ 19. ଏକ ବସ୍ତୁ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିନ୍ଦୁରେ ଏହାର ପରିବେଗ କେତେ ହୁଏ?
❓ 20. ମୁକ୍ତ ପତନ କ’ଣ?
❓ 21. ଗ୍ରାଫ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା କିପରି ଜାଣିବ?
❓ 22. ହାରାହାରି ପରିବେଗ କେତେବେଳେ ଶୂନ ହୋଇପାରେ?
❓ 23. ଦୂରତା ଓ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କର ସମୀକରଣଟି କ’ଣ?
❓ 24. ସମୟ ଅକ୍ଷ ସହ ସମାନ୍ତରାଳ ଥିବା ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ କ’ଣ ସୂଚାଏ?
❓ 25. ସ୍ଥିର ବସ୍ତୁ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
(ଏହି 1-ମାର୍କ ଓ 2-ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଶେଷ ଭାଗରେ ଦିଆଯାଇଛି)
⏱️ 3-Mark Questions (20 Questions with Answers) ⏱️
❓ 1. ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟରେ ତିନୋଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ ।
✅ 1. ୧) ଦୂରତା ହେଉଛି ବସ୍ତୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସମୁଦାୟ ପଥ, କିନ୍ତୁ ବିସ୍ଥାପନ ହେଉଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ଅନ୍ତିମ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା । ୨) ଦୂରତା ଅଦିଶ ରାଶି, ବିସ୍ଥାପନ ସଦିଶ ରାଶି । ୩) ଦୂରତା ଶୂନ ହୋଇନପାରେ, ମାତ୍ର ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୋଇପାରେ ।
❓ 2. ବେଗ ଓ ପରିବେଗ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
✅ 2. ବେଗ ହେଉଛି ଏକକ ସମୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା (ଅଦିଶ ରାଶି), କିନ୍ତୁ ପରିବେଗ ହେଉଛି ଏକକ ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ହୋଇଥିବା ବିସ୍ଥାପନ (ସଦିଶ ରାଶି) । ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ପରିବେଗ ବଦଳେ ମାତ୍ର ବେଗ ସମାନ ରହିପାରେ ।
❓ 3. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ରୁ ବେଗ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ?
✅ 3. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ରେ ରେଖାର ଢାଲୁ (Slope) ବେଗକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ଗ୍ରାଫ୍ରେ ଦୁଇଟି ବିନ୍ଦୁ ନେଇ ସେମାନଙ୍କର ଦୂରତାର ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସମୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହରଣ କଲେ () ବେଗ ମିଳିଥାଏ ।
❓ 4. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ୪ ସେକେଣ୍ଡରେ ୨୦ ମିଟର ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୨ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୬ ମିଟର ଗଲା। ହାରାହାରି ବେଗ କେତେ?
✅ 4. ମୋଟ ଦୂରତା = । ମୋଟ ସମୟ = । ହାରାହାରି ବେଗ = ।
❓ 5. ସମବୃତ୍ତୀୟ ଗତି ଏକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତି କାହିଁକି?
✅ 5. ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ବସ୍ତୁଟି ସମାନ ବେଗରେ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁରେ ଏହାର ଗତିର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥାଏ । ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ପରିବେଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ, ତେଣୁ ଏହା ଏକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତି ଅଟେ ।
❓ 6. ଗାଡ଼ିର ମନ୍ଦନ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? ଏହାର ଏକକ କ’ଣ?
✅ 6. ବସ୍ତୁର ପରିବେଗ ସମୟ ସହ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ, ସେହି ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣକୁ ମନ୍ଦନ କୁହାଯାଏ (ଯେପରି ବ୍ରେକ୍ ମାରିବା) । ଏହାର SI ଏକକ ହେଉଛି ।
❓ 7. ତ୍ୱରଣ ସମୀକରଣ ରୁ କିପରି ମିଳେ?
✅ 7. ତ୍ୱରଣ ସୂତ୍ର ରେ ବଜ୍ରଗୁଣନ କଲେ ହୁଏ । ତେଣୁ ‘’ କୁ ବାମ ପାଖକୁ ଆଣିଲେ ମିଳିଥାଏ ।
❓ 8. ଗୋଟିଏ ଟ୍ରେନ୍ ବିଶ୍ରାମ ଅବସ୍ଥାରୁ ବାହାରି ୫ ମିନିଟ୍ରେ ୭୨ km/h ବେଗ ଲାଭ କଲା। ତ୍ୱରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
✅ 8. , , । ତ୍ୱରଣ ।
❓ 9. ଏକ ବସ୍ତୁ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ଥିବା ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଥରେ ଘୂରିବାକୁ ୧୧ ସେକେଣ୍ଡ ନିଏ । ବେଗ କେତେ?
✅ 9. ଦୂରତା (ପରିଧି) = । ସମୟ = । ବେଗ = ।
❓ 10. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରୁ ଦୂରତା କିପରି ଜାଣିବ?
✅ 10. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ ଓ ସମୟ ଅକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆବଦ୍ଧ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ସେହି ସମୟ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସମୁଦାୟ ଦୂରତାକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ।
❓ 11. ସମ ଗତି ଓ ଅସମ ଗତି ଗ୍ରାଫ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
✅ 11. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ରେ ସମ ଗତି ପାଇଁ ଗ୍ରାଫ୍ଟି ଏକ ସିଧା ତୀର୍ଯ୍ୟକ ରେଖା ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅସମ ଗତି ପାଇଁ ଗ୍ରାଫ୍ଟି ଏକ ବକ୍ର ରେଖା (curved line) ହୋଇଥାଏ ।
❓ 12. ରାମ ଏକ ଲମ୍ବା ପୋଖରୀରେ ଯାଇ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲା । ମୋଟ ବିସ୍ଥାପନ ଓ ଦୂରତା କେତେ?
✅ 12. ଯାଇ ଫେରିଆସିଥିବାରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ଅନ୍ତିମ ବିନ୍ଦୁ ସମାନ, ତେଣୁ ବିସ୍ଥାପନ = । ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ।
❓ 13. ଗୋଟିଏ କାର୍ର ପରିବେଗ ୨ ସେକେଣ୍ଡରେ ରୁ କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ତ୍ୱରଣ କେତେ?
✅ 13. , , । ତ୍ୱରଣ ।
❓ 14. ବସ୍ତୁ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ତ୍ୱରଣ () କାହିଁକି ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ନିଆଯାଏ?
✅ 14. ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତୁକୁ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗାଯାଏ, ଏହା ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଗତି କରେ, ତେଣୁ ଏହାର ବେଗ ହ୍ରାସ ପାଏ । ଏହି ମନ୍ଦନ ଯୋଗୁଁ ତ୍ୱରଣକୁ ନକାରାତ୍ମକ ନିଆଯାଏ ।
❓ 15. ଗତିଶୀଳ ବସ୍ତୁର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ଶୂନ ନହୋଇ ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୋଇପାରିବ କି? ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦିଅ ।
✅ 15. ହଁ, ହୋଇପାରିବ । ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗୋଟିଏ ରାଉଣ୍ଡ ମାରି ପୁଣି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରେ, ତେବେ ତାର ଦୂରତା ଥାଏ ମାତ୍ର ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୁଏ ।
❓ 16. ସମୟ ଅକ୍ଷ ସହ ସମାନ୍ତର ଥିବା ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ କ’ଣ ବୁଝାଏ?
✅ 16. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ ସମୟ ଅକ୍ଷ ସହ ସମାନ୍ତର ହେବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମୟ ବଢିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂରତା ବଢୁନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍ ବସ୍ତୁଟି ସ୍ଥିରାବସ୍ଥାରେ ଅଛି ।
❓ 17. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପରିବେଗ ଥିଲେ ତୃତୀୟ ଗତି ସମୀକରଣ କିପରି ବଦଳିଯାଏ?
✅ 17. ତୃତୀୟ ସମୀକରଣ ହେଉଛି । ଯଦି ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ବା ରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
❓ 18. ସ୍ପିଡୋମିଟର ଓ ଓଡୋମିଟର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ ।
✅ 18. ସ୍ପିଡୋମିଟର ଗାଡ଼ିର ତତ୍କାଳୀନ ବେଗ (instantaneous speed) ଦର୍ଶାଏ, କିନ୍ତୁ ଓଡୋମିଟର ଗାଡ଼ି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସମୁଦାୟ ଦୂରତା ଦର୍ଶାଏ ।
❓ 19. କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ହାରାହାରି ବେଗ ଓ ହାରାହାରି ପରିବେଗ ସମାନ ହୁଏ?
✅ 19. ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତୁଟି ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ (ବିନା ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ) ଗତି କରେ, ସେତେବେଳେ ତାର ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ ସମାନ ହୁଏ, ଫଳରେ ବେଗ ଓ ପରିବେଗ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ ।
❓ 20. ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବିନ୍ଦୁ (Reference point) କାହାକୁ କୁହନ୍ତି?
✅ 20. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଅବସ୍ଥିତି ବା ଗତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥିର ବିନ୍ଦୁ ବା ସ୍ଥାନକୁ ମୂଳବିନ୍ଦୁ ଭାବେ ନିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ ।
📈 4-Mark Questions (8 Questions with Answers) 📈
❓ 1. ଲୈଖିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଗତିର ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣ () କିପରି ବ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନ କରିବ?
✅ 1. ମନେକର ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ସମତ୍ୱରଣ ରେ ଗତି କରୁଛି। ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପରିବେଗ ଏବଂ ସମୟ ପରେ ଏହା ହୁଏ। ଗ୍ରାଫ୍ରୁ ତ୍ୱରଣ = ରେଖାର ଢାଲ = । ସୁତରାଂ ।
❓ 2. ଗତିର ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣ () ପ୍ରମାଣ କର ।
✅ 2. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରେ ବସ୍ତୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦୂରତା () ହେଉଛି ଗ୍ରାଫ୍ ତଳେ ଥିବା ଆବଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ।
= ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ + ତ୍ରିଭୁଜର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣରୁ ପକାଇଲେ,
।
❓ 3. ତୃତୀୟ ଗତି ସମୀକରଣ () ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
✅ 3. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରେ ଆବଦ୍ଧ ଅଂଶ ଏକ ଟ୍ରାପିଜିୟମ୍ ଅଟେ।
ଦୂରତା
ସମୀକରଣ-୧ ରୁ । ଏହାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ:
।
❓ 4. ଗୋଟିଏ କାର୍ ବ୍ରେକ୍ ମାରିବା ଫଳରେ ମନ୍ଦନ ସୃଷ୍ଟି କଲା । ଗାଡ଼ିଟି ଅଟକିବା ପାଇଁ ୨ ସେକେଣ୍ଡ ନେଲେ, କେତେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ?
✅ 4. , , ।
ପ୍ରଥମେ ବାହାର କରିବା: ।
ଏବେ ଦୂରତା
। ତେଣୁ କାର୍ଟି ୧୨ ମିଟର ଦୂର ଯାଇ ଅଟକିବ ।
❓ 5. ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ ଏବଂ ବେଗ ଓ ପରିବେଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିସ୍ତୃତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝାଅ ।
✅ 5. ଦୂରତା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ପଥର ଲମ୍ବ (ଅଦିଶ), ଯାହା କେବେ ଶୂନ ହୁଏନାହିଁ । ବିସ୍ଥାପନ ହେଉଛି ସିଧା ସଳଖ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା (ସଦିଶ), ଯାହା ଶୂନ ବା ଋଣାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ । ସେହିପରି ଦୂରତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହାରାହାରି ସମୟ ଅନୁପାତକୁ ବେଗ କୁହାଯାଏ (ଦିଗହୀନ), ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅନୁପାତକୁ ପରିବେଗ କୁହାଯାଏ (ଦିଗଯୁକ୍ତ) ।
❓ 6. ଏକ ପିଲା ନିଜ ଘରୁ ବାହାରି ଉତ୍ତରକୁ ଏବଂ ପୂର୍ବକୁ ଗଲା। ତାର ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ କେତେ?
✅ 6. ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ପ୍ରକୃତ ପଥ = ।
ବିସ୍ଥାପନ ହେଉଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ଅନ୍ତିମ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସିଧା ଦୂରତା (ପାଇଥାଗୋରସ୍ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ) ।
ବିସ୍ଥାପନ = ।
❓ 7. ତ୍ୱରଣ କାହାକୁ କୁହନ୍ତି? ସମ ତ୍ୱରଣ ଓ ଅସମ ତ୍ୱରଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
✅ 7. ପରିବେଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହାରକୁ ତ୍ୱରଣ କୁହାଯାଏ ()। ଯଦି ବସ୍ତୁର ପରିବେଗ ସମାନ ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ସମାନ ହାରରେ ବଢେ କିମ୍ବା କମେ, ତାହାକୁ ସମ ତ୍ୱରଣ କୁହାଯାଏ (ଯଥା ମୁକ୍ତ ପତନ)। ଯଦି ପରିବେଗ ଅସମାନ ହାରରେ ବଦଳେ, ତେବେ ତାହାକୁ ଅସମ ତ୍ୱରଣ କୁହାଯାଏ (ଯଥା ଟ୍ରାଫିକ୍ରେ ଗାଡ଼ିର ଗତି) ।
❓ 8. କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହର ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବୁଝାଅ ।
✅ 8. କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷରେ ସମାନ ବେଗରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ । ଏହାର ବେଗର ପରିମାଣ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହାର ଦିଗ ବଦଳୁଥାଏ । ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଏହାର ପରିବେଗ ବଦଳେ, ଯାହା ଏକ ତ୍ୱରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତେଣୁ ଏହା ସମବୃତ୍ତୀୟ ଗତି ତଥା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତିର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଅଟେ () ।
📝 Answers for 1-Mark & 2-Mark Questions 📝
[1-Mark Answers]
✅ 1. ଅଦିଶ
✅ 2. ମିଟର (m)
✅ 3. ବେଗ (Speed)
✅ 4. ତ୍ୱରଣ (Acceleration)
✅ 5. ଓଡୋମିଟର
✅ 6. ସମ ବେଗ ବା ସମ ଗତି
✅ 7.
✅ 8. ମନ୍ଦନ (Retardation)
✅ 9. ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ (ବା ସମବୃତ୍ତୀୟ)
✅ 10.
✅ 11. ଭୁଲ୍ (ବେଗ ଅଦିଶ, ପରିବେଗ ସଦିଶ)
✅ 12. ଠିକ୍
✅ 13. ଠିକ୍
✅ 14. ଠିକ୍
✅ 15. ଭୁଲ୍ (ଏହା ଦୂରତା ମାପେ)
✅ 16. ଠିକ୍
✅ 17. ଠିକ୍
✅ 18. ଭୁଲ୍ (ଦିଗ ସର୍ବଦା ବଦଳେ)
✅ 19. ଠିକ୍
✅ 20. ଭୁଲ୍ (ସମ ତ୍ୱରଣ ହୋଇଥାଏ)
✅ 21. ବିସ୍ଥାପନ (Displacement)
✅ 22.
✅ 23. ବେଗର କେବଳ ପରିମାଣ ଥାଏ, ମାତ୍ର ପରିବେଗର ପରିମାଣ ଓ ଦିଗ ଉଭୟ ଥାଏ ।
✅ 24. ଶୂନ (0)
✅ 25. ପରିବେଗ
✅ 26. ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣ (ମନ୍ଦନ)
✅ 27. ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା / ବିସ୍ଥାପନ
✅ 28. ଅସମ ଗତି
✅ 29. ବା ମୋଟ ବିସ୍ଥାପନ/ସମୟ
✅ 30.
[2-Mark Answers]
✅ 1. ସମୟ ସହ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଅବସ୍ଥାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଲେ ତାହାକୁ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
✅ 2. ଦୂରତା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ପଥ ଯାହା କେବେ ଶୂନ ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବିସ୍ଥାପନ ହେଉଛି ସର୍ବନିମ୍ନ ସିଧା ଦୂରତା ଯାହା ଶୂନ ହୋଇପାରେ ।
✅ 3. ସମାନ ସମୟରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କଲେ ତାହା ସମଗତି, ମାତ୍ର ସମାନ ସମୟରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କଲେ ତାହା ଅସମଗତି ।
✅ 4. ଯେଉଁ ରାଶିର କେବଳ ପରିମାଣ ଥାଏ ତାହା ଅଦିଶ, ଯାହାର ପରିମାଣ ସହ ଦିଗ ଥାଏ ତାହା ସଦିଶ ରାଶି ।
✅ 5. ଏକକ ସମୟରେ ବସ୍ତୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦୂରତାକୁ ବେଗ କୁହାଯାଏ, SI ଏକକ ।
✅ 6. ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ବସ୍ତୁର ବେଗକୁ ବା ଏକକ ସମୟରେ ବିସ୍ଥାପନକୁ ପରିବେଗ କୁହାଯାଏ ।
✅ 7. ହାରାହାରି ବେଗ ହେଉଛି ବସ୍ତୁର ମୋଟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ଓ ତାହା ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା ମୋଟ ସମୟର ଅନୁପାତ ।
✅ 8. ପରିବେଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହାରକୁ ତ୍ୱରଣ କୁହାଯାଏ () ।
✅ 9. ପରିବେଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣ ଏବଂ ପରିବେଗ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣ (ମନ୍ଦନ) ହୁଏ ।
✅ 10. ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣକୁ ମନ୍ଦନ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ଚଳନ୍ତା ଗାଡ଼ିରେ ବ୍ରେକ୍ ମାରିବା ।
✅ 11. ଓଡୋମିଟର ମୋଟ ଦୂରତା ମାପେ, ସ୍ପିଡୋମିଟର ତତ୍କାଳୀନ ବେଗ ମାପେ ।
✅ 12. ହଁ, ବସ୍ତୁ ଯେଉଁଠୁ ବାହାରିଥିଲା ପୁଣି ସେଇଠିକି ଫେରିଲେ ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୁଏ ।
✅ 13. ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ବସ୍ତୁ ସମବେଗରେ ଗତି କଲେ ତାହାକୁ ସମବୃତ୍ତୀୟ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
✅ 14. ଏହା ବସ୍ତୁର ଅସମ ଗତିକୁ ସୂଚାଏ ।
✅ 15. , , ।
✅ 16. ସମାନ ସମୟରେ ପରିବେଗ ସମାନ ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲେ ତାହା ସମତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତି ।
✅ 17. ।
✅ 18. ବୃତ୍ତାକାର ପଥର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁରେ ଗତିର ଦିଗ ସ୍ପର୍ଶକ ଦିଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ।
✅ 19. ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିନ୍ଦୁରେ ବସ୍ତୁର ପରିବେଗ ଶୂନ () ହୋଇଯାଏ ।
✅ 20. କେବଳ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ ପ୍ରଭାବରେ ପୃଥିବୀ ଆଡକୁ ବସ୍ତୁର ପତନକୁ ମୁକ୍ତ ପତନ କୁହାଯାଏ ।
✅ 21. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ ତଳେ ଥିବା ଆବଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଦୂରତା ଜାଣିହୁଏ ।
✅ 22. ଯଦି ବସ୍ତୁର ମୋଟ ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୁଏ, ତେବେ ତାର ହାରାହାରି ପରିବେଗ ଶୂନ ହୋଇଯାଏ ।
✅ 23.
✅ 24. ଏହା ସୂଚାଏ ଯେ ବସ୍ତୁଟି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବା ସମ ପରିବେଗରେ ଗତି କରୁଛି, ତ୍ୱରଣ ଶୂନ ଅଟେ ।
✅ 25. ସମୟ ଅନୁସାରେ ନିଜର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁନଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ଥିର ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ।
📝 30 Practice Questions (Mixed - Without Answers) 📝
❓ 1. ଆପେକ୍ଷିକ ଗତି (Relative motion) କ’ଣ ନିଜ ଭାଷାରେ ବୁଝାଅ ।
❓ 2. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ସରଳ ରେଖାରେ ଗତି କରି ଫେରିଲେ ବିସ୍ଥାପନ ଋଣାତ୍ମକ କିପରି ହୋଇପାରେ?
❓ 3. ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ତ୍ୱରଣ ର ହାରାହାରି ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
❓ 4. ଗତି ସମୀକରଣ ଗୁଡିକ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗତି ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ?
❓ 5. ସୁଷମ ଗତିରେ ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ କାହିଁକି ସରଳରେଖା ହୁଏ?
❓ 6. ଏକ ପଥରକୁ ତଳକୁ ପକାଇଲେ ଏହାର ତ୍ୱରଣ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ହୁଏ କାହିଁକି?
❓ 7. ୫୪ କି.ମି./ଘଣ୍ଟା କୁ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କର ।
❓ 8. କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ବେଗ ଏବଂ ପରିବେଗର ସଂଖ୍ୟାତ୍ମକ ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ?
❓ 9. ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ଟ୍ରାକ୍ର ଅଧା ବାଟ ଗଲେ ବିସ୍ଥାପନ କେତେ ହେବ?
❓ 10. ଗ୍ରାଫ୍ ରେଖାର ଢାଲୁ (Slope) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ସୂତ୍ର କ’ଣ?
❓ 11. ସମୟ ଅକ୍ଷ ପ୍ରତି ଲମ୍ବ ଭାବରେ ଥିବା ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ ସମ୍ଭବ କି? କାହିଁକି?
❓ 12. ହାରାହାରି ବେଗର ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହୋଇପାରେ?
❓ 13. ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ତ୍ୱରଣରେ ଗତିକଲେ ୧୦ ସେ. ପରେ ତାର ବେଗ କେତେ ହେବ?
❓ 14. ତ୍ୱରଣର ମାତ୍ରା (Dimension) କ’ଣ?
❓ 15. ଗାଡ଼ିର ମନ୍ଦନକୁ ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରେ କିପରି ଦର୍ଶାଯାଏ?
❓ 16. ଶୂନ ତ୍ୱରଣର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
❓ 17. ବୃତ୍ତାକାର ଗତିରେ କେଉଁ ବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ (ଯାହା ଦିଗ ବଦଳାଏ)?
❓ 18. ସ୍ପର୍ଶକ ଦିଗ (Tangent direction) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ?
❓ 19. ଅଦିଶ ରାଶିର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
❓ 20. ସଦିଶ ରାଶିର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
❓ 21. ଯଦି ହୁଏ, ତେବେ ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
❓ 22. କମ୍ପନ ଗତି (Vibratory motion) କ’ଣ? ଏହା ସରଳରୈଖିକ କି?
❓ 23. ମୂଳବିନ୍ଦୁ (Origin) ବିନା ଗତି ମାପିବା ସମ୍ଭବ କି?
❓ 24. ସମବେଗରେ ଯାଉଥିବା ଗାଡ଼ିର ତ୍ୱରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
❓ 25. ଖେଳାଳି ହାମର (Hammer) ଫିଙ୍ଗିବା ବେଳେ ବୃତ୍ତାକାର ଗତିର ଭୂମିକା କ’ଣ?
❓ 26. ଏକାଦିକ୍ରମେ ୩ ଥର ଦିଗ ବଦଳାଉଥିବା ଟ୍ରାକ୍ କି ଆକାରର ହୋଇପାରେ?
❓ 27. ଅସମ ଗତି ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
❓ 28. ପୋଖରୀରେ ପହଁରିଲା ବେଳେ ଗତି ସମ କି ଅସମ ହୋଇଥାଏ?
❓ 29. ଓଡୋମିଟର ପାଠ୍ୟାଙ୍କ ଶୂନ ହୋଇପାରିବ କି?
❓ 30. ଏକକ ସମୟ କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ କେଉଁ ଏକକକୁ ନିଆଯାଏ?
📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ (ଗତି)
ସମୟ: ୪୫ ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ୨୫ ମାର୍କ
ବିଭାଗ - କ [ମଲ୍ଟିପଲ୍ ଚଏସ୍ ପ୍ରଶ୍ନ - ୧ ମାର୍କ ଲେଖାଏଁ ()]
❓ 1. ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସଦିଶ ରାଶି ନୁହେଁ?
(A) ବିସ୍ଥାପନ (B) ବେଗ © ଦୂରତା (D) ତ୍ୱରଣ
❓ 2. ଗତିର କେଉଁ ସମୀକରଣରେ ସମୟ () ନଥାଏ?
(A) (B) © (D) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
❓ 3. ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ତ୍ୱରଣକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
(A) ବେଗ (B) ମନ୍ଦନ © ଦୂରତା (D) ସମଗତି
❓ 4. ଓଡୋମିଟର କ’ଣ ମାପେ?
(A) ତ୍ୱରଣ (B) ତତ୍କାଳୀନ ବେଗ © ସମୟ (D) ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା
❓ 5. ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ର ସିଧା ରେଖା କ’ଣ ସୂଚାଏ?
(A) ସମ ଗତି (B) ଅସମ ଗତି © ବିଶ୍ରାମ ଅବସ୍ଥା (D) ଅସମ ତ୍ୱରଣ
ବିଭାଗ - ଖ [୨ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନ - ଯେକୌଣସି ତିନୋଟିର ଉତ୍ତର ଦିଅ ()]
❓ 6. ଦୂରତା ଓ ବିସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ ।
❓ 7. ତ୍ୱରଣ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ଏକକ କ’ଣ?
❓ 8. ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବିସ୍ଥାପନ କିପରି ଶୂନ ହୋଇପାରିବ ବୁଝାଅ ।
❓ 9. ବେଗ ଓ ପରିବେଗ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ସହ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
ବିଭାଗ - ଗ [୩ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନ - ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟିର ଉତ୍ତର ଦିଅ ()]
❓ 10. ଗୋଟିଏ ଟ୍ରେନ୍ ବିଶ୍ରାମ ଅବସ୍ଥାରୁ ବାହାରି ୧୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ବେଗ ଲାଭ କଲା। ତାର ତ୍ୱରଣ ଏବଂ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
❓ 11. ସମୟ-ପରିବେଗ ଗ୍ରାଫ୍ରୁ ଦୂରତା କିପରି ମପାଯାଏ, ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
❓ 12. ସମବୃତ୍ତୀୟ ଗତି ଏକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତି କାହିଁକି ଯୁକ୍ତି ଦର୍ଶାଅ ।
ବିଭାଗ - ଘ [୪ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନ - ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟିର ଉତ୍ତର ଦିଅ ()]
❓ 13. ଲୈଖିକ (Graphical) ପଦ୍ଧତିରେ ଗତିର ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣ ର ପ୍ରମାଣ କର ।
❓ 14. ଏକ କାର୍ ବେଗରେ ଯାଉଥିଲା। ହଠାତ୍ ବ୍ରେକ୍ ମାରିବାରୁ ମନ୍ଦନ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। କାର୍ଟି ଅଟକିବା ପୂର୍ବରୁ କେତେ ସମୟ ନେବ ଏବଂ କେତେ ଦୂର ଯିବ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
❓ 15. ଗତିର ତିନୋଟିଯାକ ସମୀକରଣ ଲେଖ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଥିବା ସଙ୍କେତ (symbols) ଗୁଡିକ କ’ଣ ବୁଝାଏ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଦିଅ ।