📘

WithTeachers

Learning Together

© WithTeachers

Designed with for a better world.
Class 9 ବୀଜଗଣିତ
ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(a)

ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(a) – Book Q A Class 9 ବୀଜଗଣିତ

WithTeachers.in

📝 ଅନୁଶୀଳନୀ - 3 (a)

❓Question 1: ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ସାନରୁ ବଡ଼ ଘାତାଙ୍କ କ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ ।

1.4y3,2y2,−51,7y8,−8y4,1113y9,3y1.4y^3, \sqrt{2}y^2, -51, 7y^8, -8y^4, \frac{11}{13}y^9, \sqrt{3}y

✅ Answer: ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଘାତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ସାନରୁ ବଡ଼ କ୍ରମ ହେଉଛି:

−51,3y,2y2,1.4y3,−8y4,7y8,1113y9-51, \sqrt{3}y, \sqrt{2}y^2, 1.4y^3, -8y^4, 7y^8, \frac{11}{13}y^9

❓ Question 2: ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ସଦୃଶ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛି ପୃଥକ ଭାବେ ଲେଖ ।

12x2,−3x,12x3,−5x2,x7,15,3x3,10x4,81112x^2, -3x, \frac{1}{\sqrt{2}}x^3, -5x^2, \frac{x}{7}, 15, \sqrt{3}x^3, 10x^4, \frac{8}{11}

✅ Answer 2: ସଦୃଶ ମନୋମିଆଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

  • ଧ୍ରୁବକ ପଦ: 1515 ଏବଂ 811\frac{8}{11}

  • xx ର ପଦ: −3x-3x ଏବଂ x7\frac{x}{7}

  • x2x^2 ର ପଦ: 12x212x^2 ଏବଂ −5x2-5x^2

  • x3x^3 ର ପଦ: 12x3\frac{1}{\sqrt{2}}x^3 ଏବଂ 3x3\sqrt{3}x^3

    (ସୂଚନା: 10x410x^4 ର କୌଣସି ସଦୃଶ ପଦ ନାହିଁ)

❓ Question 3: ନିମ୍ନସ୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ପଲିନୋମିଆଲ୍‌ରୁ ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।

(i) ଶୂନ୍‌ଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(ii) ଏକ ପଦବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(iii) ଦୁଇ ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ତ୍ରିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(iv) ତିନି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 3: ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦିଆଗଲା:

  • (i) ଶୂନ୍‌ଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: 55 ଏବଂ −7-7

  • (ii) ଏକ ପଦବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: 3x23x^2 ଏବଂ −y2-y^2

  • (iii) ଦୁଇ ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ତ୍ରିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: x3+2x^3 + 2 ଏବଂ 4y3−y4y^3 - y

  • (iv) ତିନି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: x2+2x+1x^2 + 2x + 1 ଏବଂ 3y2−y+53y^2 - y + 5

4. ଯୋଗ କର (Addition)

(i) ❓ Question 2y3−3y−4,2−y3+5y2y^3 - 3y - 4, 2 - y^3 + 5y

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(2y3−y3)+(−3y+5y)+(−4+2)(2y^3 - y^3) + (-3y + 5y) + (-4 + 2)

=y3+2y−2= y^3 + 2y - 2
🌟 WithTeachers.in🌟
(ii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 3x4−2x3−5+x−5x2,3x3+2x2−x4−x+13x^4 - 2x^3 - 5 + x - 5x^2, 3x^3 + 2x^2 - x^4 - x + 1

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(3x4−x4)+(−2x3+3x3)+(−5x2+2x2)+(x−x)+(−5+1)(3x^4 - x^4) + (-2x^3 + 3x^3) + (-5x^2 + 2x^2) + (x - x) + (-5 + 1)

=2x4+x3−3x2−4= 2x^4 + x^3 - 3x^2 - 4

(iii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 34x2−45x−3,14x2+45x+2\frac{3}{4}x^2 - \frac{4}{5}x - 3, \frac{1}{4}x^2 + \frac{4}{5}x + 2

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(34+14)x2+(−45+45)x+(−3+2)(\frac{3}{4} + \frac{1}{4})x^2 + (-\frac{4}{5} + \frac{4}{5})x + (-3 + 2)

=x2−1= x^2 - 1

(iv)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2.1x3+3.2x2+5−3x,1.9x3−1.2x2+2x−12.1x^3 + 3.2x^2 + 5 - 3x, 1.9x^3 - 1.2x^2 + 2x - 1

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(2.1+1.9)x3+(3.2−1.2)x2+(−3+2)x+(5−1)(2.1 + 1.9)x^3 + (3.2 - 1.2)x^2 + (-3 + 2)x + (5 - 1)

=4x3+2x2−x+4= 4x^3 + 2x^2 - x + 4

(v)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 12z3−32z2+6z,12z2−12z3−3z−1,z3+2z2+3z−4\frac{1}{2}z^3 - \frac{3}{2}z^2 + 6z, \frac{1}{2}z^2 - \frac{1}{2}z^3 - 3z - 1, z^3 + 2z^2 + 3z - 4

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(12−12+1)z3+(−32+12+2)z2+(6−3+3)z+(−1−4)(\frac{1}{2} - \frac{1}{2} + 1)z^3 + (-\frac{3}{2} + \frac{1}{2} + 2)z^2 + (6 - 3 + 3)z + (-1 - 4)

=z3+z2+6z−5= z^3 + z^2 + 6z - 5

(vi)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 8x−3xy+2xyz,2xy−5x+3xyz,xy−3x+4xyz8x - 3xy + 2xyz, 2xy - 5x + 3xyz, xy - 3x + 4xyz

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(8x−5x−3x)+(−3xy+2xy+xy)+(2xyz+3xyz+4xyz)(8x - 5x - 3x) + (-3xy + 2xy + xy) + (2xyz + 3xyz + 4xyz)

=9xyz= 9xyz

(vii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 5x2−2xy+y2,4xy−2y2−3x2,4y2−xy−x25x^2 - 2xy + y^2, 4xy - 2y^2 - 3x^2, 4y^2 - xy - x^2

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(5x2−3x2−x2)+(−2xy+4xy−xy)+(y2−2y2+4y2)(5x^2 - 3x^2 - x^2) + (-2xy + 4xy - xy) + (y^2 - 2y^2 + 4y^2)

=x2+xy+3y2= x^2 + xy + 3y^2
🌟 WithTeachers.in🌟

➖ 5. ବିୟୋଗ କର (Subtraction)

(i)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 6x3−13x2+146x^3 - 13x^2 + 14 ରୁ −x3+2x−7x2+11-x^3 + 2x - 7x^2 + 11

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(6x3−13x2+14)−(−x3−7x2+2x+11)(6x^3 - 13x^2 + 14) - (-x^3 - 7x^2 + 2x + 11)

=7x3−6x2−2x+3= 7x^3 - 6x^2 - 2x + 3

(ii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): t4−11+2t2−t3t^4 - 11 + 2t^2 - t^3 ରୁ 2t3−8t2−102t^3 - 8t^2 - 10

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(t4−t3+2t2−11)−(2t3−8t2−10)(t^4 - t^3 + 2t^2 - 11) - (2t^3 - 8t^2 - 10)

=t4−3t3+10t2−1= t^4 - 3t^3 + 10t^2 - 1

(iii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 1213y2−513y3−15\frac{12}{13}y^2 - \frac{5}{13}y^3 - 15 ରୁ −113y2+813y3+20-\frac{1}{13}y^2 + \frac{8}{13}y^3 + 20

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(−513y3+1213y2−15)−(813y3−113y2+20)(-\frac{5}{13}y^3 + \frac{12}{13}y^2 - 15) - (\frac{8}{13}y^3 - \frac{1}{13}y^2 + 20)

=−y3+y2−35= -y^3 + y^2 - 35

(iv)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2.5x3−7−3.5x22.5x^3 - 7 - 3.5x^2 ରୁ 2.5x2+1.5x3+8−2x2.5x^2 + 1.5x^3 + 8 - 2x
🌟 WithTeachers.in🌟
✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(2.5x3−3.5x2−7)−(1.5x3+2.5x2−2x+8)(2.5x^3 - 3.5x^2 - 7) - (1.5x^3 + 2.5x^2 - 2x + 8)

=x3−6x2+2x−15= x^3 - 6x^2 + 2x - 15

(v)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): x2−2xy+3y2x^2 - 2xy + 3y^2 ରୁ 2x2−xy−2y22x^2 - xy - 2y^2

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(x2−2xy+3y2)−(2x2−xy−2y2)(x^2 - 2xy + 3y^2) - (2x^2 - xy - 2y^2)

=−x2−xy+5y2= -x^2 - xy + 5y^2

(vi)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2x2−3xy−4y22x^2 - 3xy - 4y^2 ରୁ x2−xy−2y2x^2 - xy - 2y^2

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(2x2−3xy−4y2)−(x2−xy−2y2)(2x^2 - 3xy - 4y^2) - (x^2 - xy - 2y^2)

=x2−2xy−2y2= x^2 - 2xy - 2y^2

(vii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): a−3b+2ca - 3b + 2c ରୁ 3b−7c+2a3b - 7c + 2a

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(a−3b+2c)−(2a+3b−7c)(a - 3b + 2c) - (2a + 3b - 7c)

=−a−6b+9c= -a - 6b + 9c

(viii)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 12a+23b−32c\frac{1}{2}a + \frac{2}{3}b - \frac{3}{2}c ରୁ a−13b+12ca - \frac{1}{3}b + \frac{1}{2}c

✅ ଉତ୍ତର (Answer):

(12a+23b−32c)−(a−13b+12c)(\frac{1}{2}a + \frac{2}{3}b - \frac{3}{2}c) - (a - \frac{1}{3}b + \frac{1}{2}c)

=−12a+b−2c= -\frac{1}{2}a + b - 2c

✖️ 6. ନିମ୍ନରେ ଦତ୍ତ ପଲିନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ ସ୍ଥିର କରି ଗୁଣଫଳର ଘାତ ନିରୂପଣ କର ।

(i)

❓ Question: 2x2−3x+52x^2 - 3x + 5 ଓ x2+5x+2x^2 + 5x + 2

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x2−3x+5)(x2+5x+2)(2x^2 - 3x + 5)(x^2 + 5x + 2)

=2x4+10x3+4x2−3x3−15x2−6x+5x2+25x+10= 2x^4 + 10x^3 + 4x^2 - 3x^3 - 15x^2 - 6x + 5x^2 + 25x + 10

=2x4+7x3−6x2+19x+10= 2x^4 + 7x^3 - 6x^2 + 19x + 10

ଘାତ (Degree) = 44

(ii)

❓ Question: y3−5y2+11yy^3 - 5y^2 + 11y ଓ y5−20y4+17y^5 - 20y^4 + 17

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (y3−5y2+11y)(y5−20y4+17)(y^3 - 5y^2 + 11y)(y^5 - 20y^4 + 17)

=y8−20y7+17y3−5y7+100y6−85y2+11y6−220y5+187y= y^8 - 20y^7 + 17y^3 - 5y^7 + 100y^6 - 85y^2 + 11y^6 - 220y^5 + 187y

=y8−25y7+111y6−220y5+17y3−85y2+187y= y^8 - 25y^7 + 111y^6 - 220y^5 + 17y^3 - 85y^2 + 187y

ଘାତ (Degree) = 88

(iii)
🌟 WithTeachers.in🌟
❓ Question: (2x+3)(2x+3) ଓ 5x2−7x+85x^2 - 7x + 8

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x+3)(5x2−7x+8)(2x+3)(5x^2 - 7x + 8)

=10x3−14x2+16x+15x2−21x+24= 10x^3 - 14x^2 + 16x + 15x^2 - 21x + 24

=10x3+x2−5x+24= 10x^3 + x^2 - 5x + 24

ଘାତ (Degree) = 33

(iv)

❓ Question: (x−1),(7x−9)(x-1), (7x-9) ଓ 3x3−14x2+83x^3 - 14x^2 + 8

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (x−1)(7x−9)(3x3−14x2+8)(x-1)(7x-9)(3x^3 - 14x^2 + 8)

=(7x2−16x+9)(3x3−14x2+8)= (7x^2 - 16x + 9)(3x^3 - 14x^2 + 8)

=21x5−98x4+56x2−48x4+224x3−128x+27x3−126x2+72= 21x^5 - 98x^4 + 56x^2 - 48x^4 + 224x^3 - 128x + 27x^3 - 126x^2 + 72

=21x5−146x4+251x3−70x2−128x+72= 21x^5 - 146x^4 + 251x^3 - 70x^2 - 128x + 72

ଘାତ (Degree) = 55

(v)

❓ Question: (x2+y2)(x^2 + y^2) ଓ (x4−x2y2+y4)(x^4 - x^2y^2 + y^4)

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (x2+y2)(x4−x2y2+y4)(x^2 + y^2)(x^4 - x^2y^2 + y^4)

=x6+y6= x^6 + y^6 (ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ)

ଘାତ (Degree) = 66

(vi)

❓ Question: (2x+3y),(2x−3y)(2x+3y), (2x-3y) ଓ (4x2+9y2)(4x^2 + 9y^2)

✅ Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x+3y)(2x−3y)(4x2+9y2)(2x+3y)(2x-3y)(4x^2 + 9y^2)

=(4x2−9y2)(4x2+9y2)= (4x^2 - 9y^2)(4x^2 + 9y^2)

=16x4−81y4= 16x^4 - 81y^4

ଘାତ (Degree) = 44

🌟 WithTeachers.in🌟

7. ଭାଗଫଳ ଓ ଭାଗଶେଷ ନିରୂପଣ କର ।

(i)

❓ Question: (x3−1)÷(x−1)(x^3 - 1) \div (x - 1)

✅ Answer:

x2+x+1x−1∣x3−1−(x3−x2)x2−1−(x2−x)x−1−(x−1)0\begin{array}{rll} & x^2 + x + 1 \\ \hline x - 1 \ \vert{} & x^3 - 1 \\ & -(x^3 - x^2) \\ \hline & \quad \ \ x^2 - 1 \\ & \quad -(x^2 - x) \\ \hline & \qquad \quad \ \ x - 1 \\ & \qquad -(x - 1) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = x2+x+1x^2 + x + 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(ii)

❓ Question: (−81y2+64)÷(8−9y)(-81y^2 + 64) \div (8 - 9y)

(Rearranging the dividend: 64−81y2÷8−9y64 - 81y^2 \div 8 - 9y)

✅ Answer:

8+9y8−9y∣64−81y2−(64−72y)72y−81y2−(72y−81y2)0\begin{array}{rll} & 8 + 9y \\ \hline 8 - 9y \ \vert{} & 64 - 81y^2 \\ & -(64 - 72y) \\ \hline & \quad \ \ \ \ 72y - 81y^2 \\ & \quad -(72y - 81y^2) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ= 8+9y8 + 9y and ଭାଗଶେଷ= 00

(iii)

❓ Question: (2x3−7x2−x+2)÷(x2−3x−2)(2x^3 - 7x^2 - x + 2) \div (x^2 - 3x - 2)

✅ Answer:

2x−1x2−3x−2∣2x3−7x2−x+2−(2x3−6x2−4x)−x2+3x+2−(−x2+3x+2)0\begin{array}{rll} & 2x - 1 \\ \hline x^2 - 3x - 2 \ \vert{} & 2x^3 - 7x^2 - x + 2 \\ & -(2x^3 - 6x^2 - 4x) \\ \hline & \quad \ \ -x^2 + 3x + 2 \\ & \quad -(-x^2 + 3x + 2) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = 2x−12x - 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(iv)

❓ Question: (x3−14x2+37x−26)÷(x−2)(x^3 - 14x^2 + 37x - 26) \div (x - 2)

✅ Answer:

x2−12x+13x−2∣x3−14x2+37x−26−(x3−2x2)−12x2+37x−(−12x2+24x)13x−26−(13x−26)0\begin{array}{rll} & x^2 - 12x + 13 \\ \hline x - 2 \ \vert{} & x^3 - 14x^2 + 37x - 26 \\ & -(x^3 - 2x^2) \\ \hline & \quad \ \ -12x^2 + 37x \\ & \quad -(-12x^2 + 24x) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ 13x - 26 \\ & \qquad \quad \ -(13x - 26) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad \ \ 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = x2−12x+13x^2 - 12x + 13 and ଭାଗଶେଷ = 00

(v)

❓ Question: (t3−6t2+11t−6)÷(t2−5t+6)(t^3 - 6t^2 + 11t - 6) \div (t^2 - 5t + 6)

✅ Answer:

t−1t2−5t+6∣t3−6t2+11t−6−(t3−5t2+6t)−t2+5t−6−(−t2+5t−6)0\begin{array}{rll} & t - 1 \\ \hline t^2 - 5t + 6 \ \vert{} & t^3 - 6t^2 + 11t - 6 \\ & -(t^3 - 5t^2 + 6t) \\ \hline & \quad \ \ -t^2 + 5t - 6 \\ & \quad -(-t^2 + 5t - 6) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad 0 \end{array}

∴\thereforeଭାଗଫଳ= t−1t - 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(vi)

❓ Question: (8a2−34ab+21b2)÷(4a+3b)(8a^2 - 34ab + 21b^2) \div (4a + 3b)

✅ Answer:

2a−10b4a+3b∣8a2−34ab+21b2−(8a2+6ab)−40ab+21b2−(−40ab−30b2)51b2\begin{array}{rll} & 2a - 10b \\ \hline 4a + 3b \ \vert{} & 8a^2 - 34ab + 21b^2 \\ & -(8a^2 + 6ab) \\ \hline & \quad \ \ -40ab + 21b^2 \\ & \quad -(-40ab - 30b^2) \\ \hline & \qquad \qquad \quad \ \ 51b^2 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = 2a−10b2a - 10b and ଭାଗଶେଷ = 51b251b^2

(vii)

❓ Question: (16xy2−21x2y+9x3−4y3)÷(x−y)(16xy^2 - 21x^2y + 9x^3 - 4y^3) \div (x - y)

(Rearranging the dividend by power: 9x3−21x2y+16xy2−4y3÷x−y9x^3 - 21x^2y + 16xy^2 - 4y^3 \div x - y)

✅ Answer:

9x2−12xy+4y2x−y∣9x3−21x2y+16xy2−4y3−(9x3−9x2y)−12x2y+16xy2−(−12x2y+12xy2)4xy2−4y3−(4xy2−4y3)0\begin{array}{rll} & 9x^2 - 12xy + 4y^2 \\ \hline x - y \ \vert{} & 9x^3 - 21x^2y + 16xy^2 - 4y^3 \\ & -(9x^3 - 9x^2y) \\ \hline & \quad \ \ -12x^2y + 16xy^2 \\ & \quad -(-12x^2y + 12xy^2) \\ \hline & \qquad \qquad \quad \ \ 4xy^2 - 4y^3 \\ & \qquad \qquad \ -(4xy^2 - 4y^3) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \qquad \quad \ \ 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = 9x2−12xy+4y29x^2 - 12xy + 4y^2 and ଭାଗଶେଷ = 00

(viii)

❓ Question: (x4+x2y2+y4)÷(x2−xy+y2)(x^4 + x^2y^2 + y^4) \div (x^2 - xy + y^2)

✅ Answer:

x2+xy+y2x2−xy+y2∣x4+x2y2+y4−(x4−x3y+x2y2)x3y+y4−(x3y−x2y2+xy3)x2y2−xy3+y4−(x2y2−xy3+y4)0\begin{array}{rll} & x^2 + xy + y^2 \\ \hline x^2 - xy + y^2 \ \vert{} & x^4 + x^2y^2 + y^4 \\ & -(x^4 - x^3y + x^2y^2) \\ \hline & \quad \ \ \ \ \ x^3y + y^4 \\ & \quad -(x^3y - x^2y^2 + xy^3) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ x^2y^2 - xy^3 + y^4 \\ & \qquad \quad -(x^2y^2 - xy^3 + y^4) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \ \ 0 \end{array}

∴\therefore ଭାଗଫଳ = x2+xy+y2x^2 + xy + y^2 and ଭାଗଶେଷ = 00

🌟 WithTeachers.in🌟

📝 8.

❓ Question: ଯଦି p(x)=3x3−6x2+2p(x) = 3x^3 - 6x^2 + 2 ଏବଂ
q(x)=2x2−5x+1q(x) = 2x^2 - 5x + 1 ତେବେ

(i) 2p(x)−5q(x)2p(x) - 5q(x) ଓ
(ii) 4p(x)+3q(x)4p(x) + 3q(x) ର ମାନ ସ୍ଥିର କର ।

✅ Answer:

ଦତ୍ତ (Given):

p(x)=3x3−6x2+2p(x) = 3x^3 - 6x^2 + 2

q(x)=2x2−5x+1q(x) = 2x^2 - 5x + 1

(i) 2p(x)−5q(x)2p(x) - 5q(x)

=2(3x3−6x2+2)−5(2x2−5x+1)= 2(3x^3 - 6x^2 + 2) - 5(2x^2 - 5x + 1)

=6x3−12x2+4−10x2+25x−5= 6x^3 - 12x^2 + 4 - 10x^2 + 25x - 5

=6x3−22x2+25x−1= 6x^3 - 22x^2 + 25x - 1

(ii) 4p(x)+3q(x)4p(x) + 3q(x)

=4(3x3−6x2+2)+3(2x2−5x+1)= 4(3x^3 - 6x^2 + 2) + 3(2x^2 - 5x + 1)

=12x3−24x2+8+6x2−15x+3= 12x^3 - 24x^2 + 8 + 6x^2 - 15x + 3

=12x3−18x2−15x+11= 12x^3 - 18x^2 - 15x + 11

🔍 9.

❓ Question: ଯଦି p(x)=2x3+3x+5p(x) = 2x^3 + 3x + 5,

q(x)=x2+4x+1q(x) = x^2 + 4x + 1 ଓ r(x)=x−1r(x) = x - 1 ହୁଏ ତେବେ ଦର୍ଶାଅ ଯେ,

(i) p(x)×q(x)=q(x)×p(x)p(x) \times q(x) = q(x) \times p(x)

(ii) p(x)×{q(x)+r(x)}=p(x)⋅q(x)+p(x)⋅r(x)p(x) \times \{q(x) + r(x)\} = p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

✅ Answer:

(i) p(x)×q(x)=q(x)×p(x)p(x) \times q(x) = q(x) \times p(x)

ବାମପକ୍ଷ (LHS) = p(x)×q(x)p(x) \times q(x)

=(2x3+3x+5)(x2+4x+1)= (2x^3 + 3x + 5)(x^2 + 4x + 1)

=2x5+8x4+2x3+3x3+12x2+3x+5x2+20x+5= 2x^5 + 8x^4 + 2x^3 + 3x^3 + 12x^2 + 3x + 5x^2 + 20x + 5

=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5= 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5

ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) = q(x)×p(x)q(x) \times p(x)

=(x2+4x+1)(2x3+3x+5)= (x^2 + 4x + 1)(2x^3 + 3x + 5)

=2x5+3x3+5x2+8x4+12x2+20x+2x3+3x+5= 2x^5 + 3x^3 + 5x^2 + 8x^4 + 12x^2 + 20x + 2x^3 + 3x + 5

=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5= 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5

∴\therefore ବାମପକ୍ଷ (LHS) = ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) (ପ୍ରମାଣିତ / Proved)

(ii) p(x)×{q(x)+r(x)}=p(x)⋅q(x)+p(x)⋅r(x)p(x) \times \{q(x) + r(x)\} = p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

ବାମପକ୍ଷ (LHS) = p(x)×{q(x)+r(x)}p(x) \times \{q(x) + r(x)\}

=(2x3+3x+5)×{(x2+4x+1)+(x−1)}= (2x^3 + 3x + 5) \times \{(x^2 + 4x + 1) + (x - 1)\}

=(2x3+3x+5)×{x2+5x}= (2x^3 + 3x + 5) \times \{x^2 + 5x\}

=2x5+10x4+3x3+15x2+5x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 15x^2 + 5x^2 + 25x

=2x5+10x4+3x3+20x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 20x^2 + 25x

ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) = p(x)⋅q(x)+p(x)⋅r(x)p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

[ପୂର୍ବ (i) ନମ୍ବର ସମାଧାନରୁ p(x)⋅q(x)=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5p(x) \cdot q(x) = 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5]

ଏବେ p(x)⋅r(x)p(x) \cdot r(x) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା:

=(2x3+3x+5)(x−1)= (2x^3 + 3x + 5)(x - 1)

=2x4−2x3+3x2−3x+5x−5= 2x^4 - 2x^3 + 3x^2 - 3x + 5x - 5

=2x4−2x3+3x2+2x−5= 2x^4 - 2x^3 + 3x^2 + 2x - 5

ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୋଗ କଲେ (Adding both results):

=(2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5)+(2x4−2x3+3x2+2x−5)= (2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5) + (2x^4 - 2x^3 + 3x^2 + 2x - 5)

=2x5+(8+2)x4+(5−2)x3+(17+3)x2+(23+2)x+(5−5)= 2x^5 + (8+2)x^4 + (5-2)x^3 + (17+3)x^2 + (23+2)x + (5-5)

=2x5+10x4+3x3+20x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 20x^2 + 25x

∴\therefore ବାମପକ୍ଷ (LHS) = ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) (ପ୍ରମାଣିତ / Proved)

🌟 WithTeachers.in🌟

✏️ 10. ସରଳ କର (Simplify)

(i)

❓ Question: (x2−3x+5)+(2x2−x−2)−(3x2+7x−3)(x^2 - 3x + 5) + (2x^2 - x - 2) - (3x^2 + 7x - 3)

✅ Answer:

=x2−3x+5+2x2−x−2−3x2−7x+3= x^2 - 3x + 5 + 2x^2 - x - 2 - 3x^2 - 7x + 3

=(x2+2x2−3x2)+(−3x−x−7x)+(5−2+3)= (x^2 + 2x^2 - 3x^2) + (-3x - x - 7x) + (5 - 2 + 3)

=0x2−11x+6= 0x^2 - 11x + 6

=−11x+6= -11x + 6

(ii)

❓ Question: (x2−xy+2y2)−(2x2+4xy+3y2)+(4x2−2xy−y2)(x^2 - xy + 2y^2) - (2x^2 + 4xy + 3y^2) + (4x^2 - 2xy - y^2)

✅ Answer:

=x2−xy+2y2−2x2−4xy−3y2+4x2−2xy−y2= x^2 - xy + 2y^2 - 2x^2 - 4xy - 3y^2 + 4x^2 - 2xy - y^2

=(x2−2x2+4x2)+(−xy−4xy−2xy)+(2y2−3y2−y2)= (x^2 - 2x^2 + 4x^2) + (-xy - 4xy - 2xy) + (2y^2 - 3y^2 - y^2)

=3x2−7xy−2y2= 3x^2 - 7xy - 2y^2

🌟 WithTeachers.in🌟
(iii)

❓ Question: (a+b+c)(a−b+c)−(a+b−c)(a−b−c)(a + b + c)(a - b + c) - (a + b - c)(a - b - c)

✅ Answer:

ସହଜରେ ଗୁଣନ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇଲେ (Grouping terms):

={(a+c)+b}{(a+c)−b}−{a+(b−c)}{a−(b−c)}= \{(a + c) + b\}\{(a + c) - b\} - \{a + (b - c)\}\{a - (b - c)\}

[ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର: (x+y)(x−y)=x2−y2(x+y)(x-y) = x^2 - y^2]

={(a+c)2−b2}−{a2−(b−c)2}= \{(a + c)^2 - b^2\} - \{a^2 - (b - c)^2\}

={a2+c2+2ac−b2}−{a2−(b2+c2−2bc)}= \{a^2 + c^2 + 2ac - b^2\} - \{a^2 - (b^2 + c^2 - 2bc)\}

=a2+c2+2ac−b2−a2+b2+c2−2bc= a^2 + c^2 + 2ac - b^2 - a^2 + b^2 + c^2 - 2bc

=(a2−a2)+(−b2+b2)+(c2+c2)+2ac−2bc= (a^2 - a^2) + (-b^2 + b^2) + (c^2 + c^2) + 2ac - 2bc

=2c2+2ac−2bc= 2c^2 + 2ac - 2bc

(କିମ୍ବା ଏହାକୁ କମନ୍ ନେଇ 2c(c+a−b)2c(c + a - b) ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଇପାରିବ)