Here is the extra-long detailed summary of the story "Budha Sankhari," along with the author details, paragraph-by-paragraph text, and explanations with word meanings in Odia.

ଲେଖକ ପରିଚୟ (Author Details)

• ନାମ (Name): ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (୧୮୮୮-୧୯୫୩)

• ଉପାଧି (Title): କାନ୍ତକୋମଳ ପଦାବଳୀରେ ତାଙ୍କର ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ସମୃଦ୍ଧ ହେତୁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥରେ “କାନ୍ତକବି” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି ।

• ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରତିଭା (Literary Genius): ବ୍ୟଙ୍ଗ ବିଦ୍ରୂପ ମଧ୍ଯରେ ପାଠକ ମନରେ ବିମଳ ହାସ୍ୟ ସଞ୍ଚାର କରିବା ସହିତ ସମାଜସଂସ୍କାର ଭାବନା ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ମୁଖ୍ୟ ବିଭବ। କଥାସାହିତ୍ୟ ଓ କାବ୍ୟକବିତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସିଦ୍ଧି କାଳଜୟୀ ଅଟେ । ହାସ୍ୟ ମଧୁର ବେଦନାର ଜୀବନ୍ତ ରୂପାୟନ ହେଉଛି ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ।

• ପ୍ରମୁଖ କୃତି (Major Works):

  • କବିତା: ‘ଜୀବନ ସଂଗୀତ’, ‘ଜାତୀୟ ସଂଗୀତ’, ‘କଲ୍ଲୋଳ’ ଓ ‘ଚଟକ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ଚଂପୂ’।

  • ଉପନ୍ୟାସ: ‘କଣାମାମୁ’।

  • ଗଳ୍ପ: ‘ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖାରି’।

  • ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ’ ର ସ୍ମରଣୀୟ ସ୍ରଷ୍ଟା।

• ଗଳ୍ପର ମୂଳଭାବ (Theme of the Story): ‘ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖାରି’ ଗଳ୍ପଟିରେ ରକ୍ତର ସଂପର୍କ ନ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଗରିବ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୋଟିଏ ନବବଧୂ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଅନାବିଳ ବାତ୍ସଲ୍ୟ ପ୍ରେମର ମହାନତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ତାହାର ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

Paragraph-wise Text, Word Meanings & Explanations

Paragraph 1

Original Text:

ପ୍ରାୟ ଫଗୁଣ ମାସ ଶେଷ ସରିକି, ଉଦୁଉଦିଆ ଖରାବେଳେ ବୁଢ଼ାଟିଏ ଗୋଟିଏ ଗାଁ ମଝିରେ ଯାଉଥିଲା । ଷାଠିଏ ବରଷର ବୁଢ଼ା, ଦାନ୍ତଗୁଡ଼ାକ ସବୁ ପଡ଼ିଗଲାଣି; ମୁଣ୍ଡବାଳ ତେଣିକି ଥାଉ ଛାତି ବାଳଗୁଡ଼ାକ ପାଚି ଧୋବଫରଫର ଦିଶୁଛି । ବୁଢ଼ା ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଟୋକେଇ; ଧୂଳିରେ ଆଣ୍ଠୁଯାକେ ବୁଡ଼ିଛି, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଶରୀର ଝାଳରେ ବୁଡ଼ି ଗୋଡ଼ବାଟେ ବହିଯାଉଛି ।

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ଉଦୁଉଦିଆ (Udu'udia) - ପ୍ରବଳ ବା ଟାଣ।

  • ଧୋବଫରଫର (Dhobapharapahara) - ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା।

  • ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ (Ashtanga) - ସମଗ୍ର ଶରୀର।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ଫାଲ୍‌ଗୁନ ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ଖରାବେଳେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡରେ ଚାଲି ଚାଲି ଯାଉଥିଲା। ତାକୁ ପ୍ରାୟ ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସ ହେବ। ତା'ର ଦାନ୍ତ ସବୁ ଝଡ଼ିଗଲାଣି ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ସହ ଛାତିର ବାଳ ମଧ୍ୟ ପାଚି ଧଳା ହୋଇଯାଇଛି। ତା' ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଶଙ୍ଖା ଟୋକେଇ ଅଛି ଏବଂ ପାଦ ଆଣ୍ଠୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୂଳିରେ ବୁଡ଼ି ରହିଛି। ତା'ର ସମଗ୍ର ଶରୀରରୁ ଝାଳ ବୋହି ଗୋଡ଼ ଦେଇ ତଳକୁ ଖସୁଛି।

Paragraph 2 & 3

Original Text:

ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ପକ୍‌କା ପିଣ୍ଡା, ସାତଶେଣିଆ ଛପର, ଯାଉଁଳି କବାଟ । ବୁଢ଼ା ସେହି ପିଣ୍ଡାରେ ବୋଝଟି ଥୋଇଦେଇ ନଥ୍ କରି ବସିପଡ଼ିଲା । କିଛି କ୍ଷଣ ପରେ ସେ ଘରୁ ଗୋଟିଏ ଦାସୀ ବାହାରି ଆସିଲା । ଦାସୀ ବୁଢ଼ାକୁ ଚିହ୍ନେ । ପଚାରିଲା, “ କି ହୋ ଶଙ୍ଖାରି ପୁଅ, ଶଙ୍ଖା ଆଣିଛ କି !” ବୁଢ଼ା ଉତ୍ତର କଲା ‘ହଁ’ । ପୁଣି କହିଲା, “ଝିଅ, ଟୋପାଏ ପାଣି ଦିଅନ୍ତୁ, ବୁଢ଼ା ମଣିଷ, ଖରାରେ ତଣ୍ଟି ଶୁଖୁଗଲାଣି ।” ଦାସୀ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ଚାଲିଗଲା ।

କିଛିକ୍ଷଣ ପରେ ଲୋଟାଏ ପାଣି ଘେନି ଦାସୀ ଫେରିଆସି ବୁଢ଼ା ପାଖରେ ଥୋଇଦେଲା । ବୁଢ଼ା ଉପରକୁ ଆଁ କରି ଦେଇ ଢକଢକ କରି ଅଧ ଲୋଟାଏ ପାଣି ଟେକି ଦେଲା । ପାଣି ପିଇସାରି ବୁଢ଼ା ଚଉରସ ନିଃଶ୍ବାସଟାଏ ମୁହଁ ବାଟେ ପକାଇ କହିଲା, “ଝିଅ, ତୋର ବଡ଼ ଧରମ ହେଲା ।” ଦାସୀ କହିଲା, "ହେଉ ହେଲା ତ ହେଲା ପଛକେ, ଚାଲ ବୋହୂସାଆନ୍ତାଣୀ ଡାକୁଛନ୍ତି କିମିତିକା ଶଙ୍ଖା ଅଛି ଦେଖୁବେ ।” ବୁଢ଼ା ଟୋକେଇଟି ନେଇ ଉଠିଲା । ସଦର ଦରଜା ପାରି ହେଲେ ଭିତରେ ପକ୍‌କା, ବାହାର ସାମନାରେ ଚଉପାଢ଼ି, ବାଆଁ ପାଖକୁ ଭିତରେ ଆଡ଼ ଦୁଆର ।

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ପକ୍‌କା ପିଣ୍ଡା (Pakka pinda) - ସିମେଣ୍ଟ ତିଆରି ବାରଣ୍ଡା।

  • ଯାଉଁଳି (Jaunli) - ଦୁଇପଟ ଥିବା ବା ଯୋଡ଼ା।

  • ନଥ୍ କରି (Nath kari) - ହଠାତ୍ ଅବଶ ହୋଇ।

  • ଚଉରସ (Chaurasa) - ଲମ୍ବା ବା ଆଶ୍ୱସ୍ତିର।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ଥକିଯାଇଥିବା ବୁଢ଼ାଟି ଗାଁର ଏକ ବଡ଼ ପକ୍କାଘର ପିଣ୍ଡାରେ ବୋଝ ଓହ୍ଲାଇ ବସିପଡ଼ିଲା। ସେହି ଘରର ଦାସୀ ତାକୁ ଚିହ୍ନି ଶଙ୍ଖା ଆଣିଛ କି ବୋଲି ପଚାରିଲା। ଶୋଷରେ କଣ୍ଠ ଶୁଖିଯାଉଥିବାରୁ ବୁଢ଼ା ପାଣି ଟୋପାଏ ମାଗିଲା। ଦାସୀ ଲୋଟାଏ ପାଣି ଦେବାରୁ ବୁଢ଼ା ତାକୁ ଢକଢକ କରି ପିଇ ଏକ ଶାନ୍ତିର ନିଃଶ୍ୱାସ ମାରି ଦାସୀକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲା। ଏହାପରେ ଦାସୀ ତାକୁ ଘର ଭିତରକୁ ଡାକିନେଲା, କାରଣ ଘରର ନୂଆବୋହୂ (ବୋହୂସାଆନ୍ତାଣୀ) ଶଙ୍ଖା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ବୁଢ଼ା ଟୋକେଇ ଧରି ଘରର ଅଗଣା ଓ ଚଉପାଢ଼ି ପାରହୋଇ ଭିତର ଦୁଆର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା।

Paragraph 4 & 5

Original Text:

ସେ ଦୁଅ ପାଖରେ ଓଢ଼ଣା ଦେଇ ବୋହୂଟିଏ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲା । ବୁଢ଼ା ଯାଇ ଟୋକେଇଟି ଥୋଇ ଛିଡ଼ା ହେଲା । ବୋହୂଟି ଧୀରେ ଧୀରେ ଦାସୀକି କହିଲା, “କି ଶଙ୍ଖା ଅଛି ପଚାର ମ ।” ଦାସୀଟି ଟିକିଏ ମୁଖରା । ସେ କହିଲା, “ଛି’ କର, ବୁଢ଼ା ମିଣିପିଟାକୁ ଏତେ ଲାଜ ? ନିଜେ ଟୋକେଇରୁ ଆସି ଦେଖୁନାହଁ ? " କଥାଟା ମନକୁ ଆସିଲା । ବୋହୂଟି ଓଢ଼ଣା ଅଧେ ଟେକି ଦେଇ ମୁରୁକି ମୁରୁକି ହସିହସିକା ବାହାରି ଆସି ଟୋକେଇ ପାଖରେ ଛିଡ଼ା ହେଲା ।

ବୋହୂଟିର ମୁହଁ ଦିଶିଗଲା । ମୁହଁଟି ଚକି କାଟି ଦେଲାପରି; ଚମ୍ପାଫୁଲ ପରି ଗୋରା । ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଓସାର ନାଲି ତହିଁରି ମୟୂରକଣ୍ଡିରି କସ୍ତା ଖଣ୍ଡିକ ଗୋଇଠିଯାଏ ଲମ୍ବିଛି । ତା ଭିତର ଦେଇ ବୋହୂଟିର କଞ୍ଚା ସୁନାପରି ଗୋରା, ଗୋଟିଏ ଚାଉଳରେ ଗଢ଼ା ଦେହଟି ଫୁଟି ଦିଶୁଛି । ବୁଢ଼ାର ଆଖୁ ପୂରି ଉଠିଲା । ଏଡ଼େ ସୁନ୍ଦର, ଏଡ଼େ ନିକ ବୋହୂଟିଏ ସେ କେବେ ଦେଖୁ ନାହିଁ । ବୁଢ଼ା ଆଉ ଆଖୁ ଫେରାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ । ଏକା ଧ୍ୟାନରେ ବୋହୂଟିକୁ ଚାହିଁ ରହିଲା । ବୁଢ଼ାର ଇଚ୍ଛା କ’ଣ କହିବ ବୋଲି, କିନ୍ତୁ ପାଟିରୁ କଥା ଫୁଟିଲା ନାହିଁ । କେତେବେଳକେ ବୁଢ଼ା କହିଳା, “ମା, କି ଶଙ୍ଖା ନବୁ ନେ ।” ମା’ ବୋଲି ଡାକି ଦେଲାକ୍ଷଣି ବୁଢ଼ାର ଛାତି କୁଣ୍ଢି ହୋଇଗଲା ।

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ମୁଖରା (Mukhara) - ବେଶୀ କଥା କହୁଥିବା, ଟାଣୁଆ।

  • ଚକି କାଟି (Chaki kati) - ଗୋଲ୍ ଗୋଲ୍ ସୁନ୍ଦର ଗଢ଼ଣ।

  • ତହିଁରି (Tahinri) - ଧଡ଼ି (border of a saree)।

  • ଗୋଟିଏ ଚାଉଳରେ ଗଢ଼ା - ଅତି ସୁନ୍ଦର ବା ଅନିନ୍ଦ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ।

  • କୁଣ୍ଢି ହୋଇଗଲା - ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲି ଉଠିଲା ବା ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କଲା।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ଭିତର ଦୁଆର ପାଖରେ ଏକ ବୋହୂ ଓଢ଼ଣା ଟାଣି ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲା। ବୋହୂଟି ଲାଜରେ ଦାସୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶଙ୍ଖା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା। କିନ୍ତୁ ମୁଖରା ଦାସୀଟି ତାକୁ ସିଧାସଳଖ ବୁଢ଼ା ପାଖରୁ ଶଙ୍ଖା ବାଛିବାକୁ କହିଲା କାରଣ ଏତେ ବୁଢ଼ା ଲୋକ ଆଗରେ ଲାଜ କରିବାର କିଛି ନାହିଁ। ବୋହୂଟି ମୁରୁକି ହସି ଓଢ଼ଣା ଟିକେ କାଢ଼ି ବାହାରକୁ ଆସିଲା। ବୋହୂଟିର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ (କଞ୍ଚା ସୁନା ପରି ରଙ୍ଗ ଓ ସୁନ୍ଦର ଶାଢ଼ି) ଦେଖି ବୁଢ଼ାଟି ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ସେ ଏତେ ସୁନ୍ଦର ଝିଅଟିଏ କେବେ ଦେଖିନଥିଲା। ନିଜର ଅଜାଣତରେ ତା ମୁହଁରୁ "ମା" ଡାକ ବାହାରି ଆସିଲା ଏବଂ ତାକୁ 'ମା' ବୋଲି ଡାକିବାରୁ ବୁଢ଼ାର ଛାତି ଗର୍ବ ଓ ସ୍ନେହରେ ଫୁଲି ଉଠିଲା।

Paragraph 6, 7 & 8

Original Text:

ବୋହୂଟି ଲାଜ ଛାଡ଼ିଦେଇ କହିଲା, “ଅ ଆସ୍‌ମାନ୍ ତାରା ଶଙ୍ଖା ଅଛି ? ” ଏଡ଼େ ମିଠାକଥା । ଏପରି କଥା ତ କେହି କହେ ନାହିଁ । ବୁଢ଼ାର କାନରେ ସେ ସ୍ଵରଟା ଥରକୁ ଥର ବାଜିବାକୁ ଲାଗିଲା । ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ ନା, ମା, ରଙ୍ଗଝିଲିରି, ବଉଳଫୁଲିଆ, ବିଛାମାଳିଆ, ଚୂନଟିପି ଏହି ସବୁ ଅଛି । ଏହିଥିରୁ ଯାହା ନବୁ ନେ ମା, ମୁଁ ଆସ୍‌ମାନ୍ ତାରା ତିଆରି ହେଲେ ଆଣିଦେବି ।”

ବୋହୂଟି ଦେଖ୍ ଦେଖ୍ ମୁଠାଏ ଶଙ୍ଖା ପସନ୍ଦ କଲା । ତେବେ ସେ ମୁଠାକ ହାତକୁ ହେବ କି ନାହିଁ କିଏ କହିବ ? ଏହି ସମୟରେ ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ହାତ ଦେ, ମୁଁ ଶଙ୍ଖା କଛି ଦିଏ ।” ବୋହୂଟି ହଠାତ୍ ହାତ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଛି ବା କିପରି ? ଟିକିଏ ଇତସ୍ତତଃ କଲା । ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ ମା, ମୋତେ ଲାଜ କରୁଛୁ ? ମୁଁ ପରା ତୋ ପୁଅ । ପୁଅକୁ ମା ଲାଜ କରେ ନା ! " ଦାସୀ ଏହି ସମୟରେ ଠୋ ଠୋ କରି ହସି ଦେଇ କହିଲା, “ ବୋହୂ-ସାଆନ୍ତାଣୀଏ ! ଆଚ୍ଛା ବୁଢ଼ା ପୁଅଟିଏ ପାଇଲ ଏକା; କପାଳ ତ ।” ବୋହୂଟି ପୁଣି ହସି ଦେଇ କହିଲା, "ହଁ" ।

ବୋହୂଟି ହାତ ବଢ଼ାଇଦେଲା । କେଡ଼େ ଟିକିଏ ନିକ ହାତଟି ! କେଡ଼େ ସୁନ୍ଦର ଗୋଲ, ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକ ଚମ୍ପାକଢ଼ି ପରି । ପାପୁଲିଟି ଟୁଲଟୁଲ ହେଉଛି । ଶଙ୍ଖାଗୁଡ଼ିକ କି ସୁନ୍ଦର ଦିଶୁଛି । ଏ କ’ଣ ମଣିଷର ହାତ ନା, କେହି କାରିଗର ଠାକୁର ଗଢ଼ିଛି ? ସେ ହାତକୁ ବୁଢ଼ା ତା’ର ମଳିଆ, ରୁକ୍ଷ ହାତରେ ଧରିବାକୁ ସାହସ କଲା ନାହିଁ । ତା’ପରେ ବାଁହାତରେ ଥର କରି ହାତଟି ଧରି ଅତି ସନ୍ତର୍ପଣରେ, ଅତି ସାବଧାନତାର ସହିତ ସେ ପଟିକ ପରେ ଶଙ୍ଖା କଛିବାକୁ କାଢ଼ିଲା । ଏ ହାତ, ଶଙ୍ଖାରେ କାଳେ କଟିଯିବ; ରକତ ବାହାରି ପଡ଼ିବ ଯେ । ପୁଣି ଟିକିଏ ରହିଲା । ପୁଣି ଶଙ୍ଖା ପଟିଏ ଆଣି, ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁହଁ ଫିଟାଇ ତାର ସହିତ ସେ ପଟିକ କଛି ନେଲା । ସେ ହାତଟି ଧରିଥିବା ବେଳେ ବୁଢ଼ାର ଆନନ୍ଦ ସୀମା ରହୁ ନ ଥାଏ, ଯେପରି ତା’ର ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସୁଖ, ସମସ୍ତ ଆଶାର ସେହିଠାରେ ତୃପ୍ତି । ସେ ହାତକୁ ପୁଣି ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ହେଲା । ବୁଢ଼ା ଭାବିଲା, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଏହିପରି ଏ ହାତରେ ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାନ୍ତି କି !

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ଇତସ୍ତତଃ (Itastatah) - ଦ୍ୱିଧା କରିବା ବା ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେବା।

  • ସନ୍ତର୍ପଣରେ (Santarpana-re) - ଯତ୍ନ ସହକାରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ।

  • କଛିବା (Kachhiba) - ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇବା ବା ଖଞ୍ଜିବା।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ବୋହୂଟିର ମିଠା ସ୍ୱରରେ "ଆସ୍‌ମାନ୍ ତାରା ଶଙ୍ଖା ଅଛି କି" ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବୁଢ଼ା ଖୁସି ହୋଇଗଲା। ତା ପାଖରେ ରଙ୍ଗଝିଲିରି, ବଉଳଫୁଲିଆ ଆଦି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶଙ୍ଖା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆସ୍‌ମାନ୍ ତାରା ନଥିଲା। ତେଣୁ ସେ ପରେ ଆଣିଦେବ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲା। ବୋହୂଟି ମୁଠାଏ ଶଙ୍ଖା ବାଛିବା ପରେ ବୁଢ଼ା ତାକୁ ନିଜ ହାତରେ ପିନ୍ଧାଇ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଲା। ବୋହୂଟି ପ୍ରଥମେ ଲାଜ କରୁଥିବା ଦେଖି ବୁଢ଼ା କହିଲା, "ମୁଁ ପରା ତୋ ପୁଅ, ମା' କ'ଣ ପୁଅକୁ ଲାଜ କରେ?" ଏହା ଶୁଣି ଦାସୀ ଥଟ୍ଟା କରି କହିଲା ଯେ ବୋହୂ ଏକ ବୁଢ଼ା ପୁଅଟିଏ ପାଇଲେ। ବୋହୂ ହସି ହସି ହାତ ବଢ଼ାଇଦେଲା। ତାର କୋମଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ହାତକୁ ନିଜର ରୁକ୍ଷ ହାତରେ ଧରିବାକୁ ବୁଢ଼ା ପ୍ରଥମେ ଭୟ କରୁଥିଲା କାଳେ ଶଙ୍ଖା ବାଜି ହାତ କଟିଯିବ। ସେ ବହୁତ ସାବଧାନତାର ସହ ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇଲା। ସେହି ସମୟତକ ବୁଢ଼ା ପାଇଁ ତାର ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୃପ୍ତି ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଭାବୁଥିଲା ଯେ ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଯଦି ଏହିପରି ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇ ପାରନ୍ତା!

Paragraph 9, 10 & 11

Original Text:

ଏହି ସମୟରେ ସେ ଘରର ସାଆନ୍ତାଣୀ ସେଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ । ଶାଶୂଙ୍କୁ ଦେଖୁ ବୋହୂଟି ଓଢ଼ଣା ଟାଣି ଦେଇ ପଳାଇଲା । ଶାଶୂ ଦାସୀକୁ ପଚାରିଲେ, “ କିଲୋ, ଶଙ୍ଖା କିଣୁଥିଲ କି ?” ଦାସୀ କହିଲା, “ହଁ, ବୋହୂ ସାଆନ୍ତାଣୀ ଏହି ମୁଠାକ ନେବେ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି ।” ଶାଶୂ କହିଲେ – ଦାମ୍ କେତେ ?

ବୁଢ଼ା - ଶଙ୍ଖା ମୁଠାକ, କି ଦାମ୍ ?

ଶାଶୂ – ଫେର୍, କେତେ ଦେବି ?

ବୁଢ଼ା – ମା ଠଉଁ ମୁଁ କ'ଣ ଦାମ୍ ନେବି ?

ଶାଶୂ ଦାସୀକୁ ପଚାରିଲେ – କିଲୋ ? ମା’ କ'ଣ ଲୋ ?

ଦାସୀ ହସି ହସି କହିଲା, “ ସେଇ ପିଲାଟି ବୋହୂସାଆନ୍ତାଣୀଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇଛି ।”

ଶାଶୂ ବି ହସିଲେ । କହିଲେ, “ ଆଚ୍ଛା, ଏଥର ଦାମ୍ ନେଇଥାଅ ଆରଥରକୁ ପଛେ ଖାଲି ଦେଇଯିବ । ତମେ ଗରିବ ଲୋକ... ବୁଢ଼ା – “ ନା, ନା, ମୋ ମା’କୁ ମୁଁ ତ ଦେଇଛି; ମୁଁ ଆଉ ଦାମ୍ ନେବି ନାହିଁ । ଶଙ୍ଖା ମୁଠାକ ଲାଗି ମୁଁ ଗରିବ ହୋଇଯିବି ନାହିଁ । ଏହା କହି ଶଙ୍ଖାରି ଶଙ୍ଖାମୁଠାକ ରଖିଦେଇ ବୋଝଟି ଧରି ଏକାବେଳକେ ଚାଲିଗଲା । ଆଉ ଡାକିଲେ ଶୁଣିଲା ନାହିଁ । ଦାସୀ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇ ଗଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ଆଉ ଫେରି ଚାହିଁଲା ନାହିଁ ।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇବା ବେଳେ ବୋହୂର ଶାଶୂ ଆସିଯିବାରୁ ବୋହୂଟି ଲାଜରେ ପଳାଇଲା। ଶାଶୂ ଦାସୀକୁ ଶଙ୍ଖାର ଦାମ୍ ପଚାରିବାରୁ, ବୁଢ଼ା କହିଲା ଯେ ସେ ନିଜ 'ମା' ଠାରୁ ପଇସା ନେବ ନାହିଁ। ଦାସୀ ହସି କରି ବୁଢ଼ାର ଏହି ନୂଆ ମା-ପୁଅ ସମ୍ପର୍କ କଥା ଶାଶୂଙ୍କୁ କହିଲା। ଶାଶୂ ତାକୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ସେ ଜଣେ ଗରିବ ଲୋକ, ତେଣୁ ଏଥର ପଇସା ନେଇଯାଉ। କିନ୍ତୁ ବୁଢ଼ା ଜିଦ୍ ଧରିଲା ଯେ ଖଣ୍ଡେ ଶଙ୍ଖା ଦେଲେ ସେ ଗରିବ ହୋଇଯିବ ନାହିଁ ଏବଂ ପଇସା ନନେଇ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲା। ଡାକିଲେ ବି ଆଉ ଫେରିଲା ନାହିଁ।

Paragraph 12, 13 & 14

Original Text:

ସେହିଦିନଠୁଁ ସେ ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖାରି ଦୁଇଦିନେ ତିନିଦିନେ ସେ ଗାଁକୁ ଆସେ ! ଶଙ୍ଖାଟା କ’ଣ ଗୋଟାଏ ନିତ୍ୟାନି ଦରବ ଯେ, ଲୋକେ ରୋଜ କିଣିବେ । ଅକାଳେ ସକାଳେ ପୁନେଇଁ ପରବରେ ସିନା କିଏ ନୂଆ ଶଙ୍ଖା ଖୋଜେ ! ବୁଢ଼ାଟା ଖାଲି ଘର ଘର ବୁଲି ଫେରିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍ଖା ବିକ୍ରି ତ ବୁଢ଼ାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ । ସିଏ ଆସେ ତା’ର ସେହି ନିଜ ମା’ ଟିକୁ ଦେଖୁବା ପାଇଁ । କେଉଁଦିନ ଆସେ, କାହା କାହାରିକୁ ନ କହି ଦୁଆରଯାକେ ଚାଲିଆସେ । ବୋଝ ରଖୁବାକୁ ହୁଏ ନାହିଁ, ଖାଲି ପାଟି କରି ଡାକିଦିଏ, ନୂଆ ଶଙ୍ଖା ନବ ?" ପାଟି ଶୁଣିଲା କ୍ଷଣି ବୋହୂଟି କୁଆଡ଼େ ଥାଏ, ଆସି ଦୁଆର ପାଖରେ ଟିକିଏ ଛିଡ଼ା ହୁଏ । ବୁଢ଼ାଟି ଟିକିଏ ଅନାଏ; ଚାହିଁ ଦେଲାକ୍ଷଣି ବୁଢ଼ାର ମନ ପୂରି ଉଠେ । ପଚାରେ, “ ମା, ଆଉ ଶଙ୍ଖା ନବୁ ?" ବୁଢ଼ାର ଇଚ୍ଛା ମା ନବାକୁ କହିବ, ତାହାହେଲେ ତା ମା ର ଚମ୍ପାଫୁଲିଆ ସୁନ୍ଦର ହାତଟିରେ ସେ ଶଙ୍ଖା କଛି ଦେବ; କିନ୍ତୁ ବୋହୂଟି ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ ଦିଏ । ବୁଢ଼ା ଫେରି ଚାଲିଯାଏ ।

ଦିନେ ଦିନେ ଯଦି ବୋହୂଟିର ଆସିବାକୁ ଡେରି ହୁଏ, ସେ ଦାସୀଟି ହୁରି କରିଦିଏ, “ବୋହୂ ସାଆନ୍ତାଣୀଏ, ତମ ପୁଅ ଅଇଲାଣି ।” ବୁଢ଼ା ଦୁଇଥର, ଚାରିଥର “ ନୂଆ ଶଙ୍ଖ ନବ’ ବୋଲି ଡାକିଲାରୁ ତା ମା’ଟି ଆସି ଛିଡ଼ାହୁଏ । ବୁଢ଼ା ଯେଉଁଦିନ ଆସେ, ପ୍ରାୟ ଏହି କଥା, ଏହି ଅଭିନୟ ନିତି ନିତି । ବୁଢ଼ା ଫେରିଲା ବେଳକୁ ଭାବେ “ମା’ର ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ଉପରକୁ ମନ । କେବେ ସେଥିରୁ ମୁଠାଏ ଆଣିଦେବି ।” ଶେଷରେ ଠିକ୍ କଲା ଆସନ୍ତା ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବେଳକୁ ଯୁଆଡୁ ହେଲେ ମା’ ଲାଗି ଆସ୍‌ମାନତାରା ମୁଠାଏ ଆଣିବ । ମା’ ନାଇବ, ମୋତେ ହାତ ଦେଖାଇବ, ମୁଁ ଶଙ୍ଖା କଛି ଦେବି । ଏଇୟା ଭାବିଲାକ୍ଷଣି ବୁଢ଼ାର ମନ ଭାରି ଉତ୍‌ଫୁଲ୍ଲ ହୋଇଯାଏ । ବୁଢ଼ା ରଜସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଚାହିଁ ରହିଥାଏ । ରଜସଂକ୍ରାନ୍ତିଟି ଏଥର ତା'ର ଭାରି ଆନନ୍ଦର ଦିନ; ତା ମା’ ଲାଗି ସେ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ଆଣିବ; ମା’ କେଡ଼େ ଖୁସି ହେବ !

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ନିତ୍ୟାନି ଦରବ - ପ୍ରତିଦିନ ଦରକାର ହେଉଥିବା ଜିନିଷ।

  • ହୁରି କରିଦିଏ - ଜୋର୍ ରେ ପାଟି କରି ଡାକିଦିଏ।

  • ଉତ୍‌ଫୁଲ୍ଲ (Utphulla) - ବହୁତ ଖୁସି ବା ଆନନ୍ଦିତ।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ଏହାପରେ ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖା ବିକିବା ବାହାନାରେ ପ୍ରତି ଦୁଇ-ତିନି ଦିନରେ ସେ ଗାଁକୁ ଯାଏ। ତାର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶଙ୍ଖା ବିକିବା ନଥିଲା, ବରଂ ନିଜର 'ମା' ରୂପୀ ବୋହୂଟିକୁ ଟିକେ ଦେଖିବା ଥିଲା। ସେ ଦୁଆର ମୁହଁରେ ପହଞ୍ଚି ପାଟି କଲେ ବୋହୂଟି ଆସି ଠିଆ ହୁଏ, ଆଉ ତାକୁ ଦେଖି ବୁଢ଼ାର ମନ ପୂରିଯାଏ। ବୁଢ଼ା ପଚାରିଲେ ବି ବୋହୂଟି ଆଉ ଶଙ୍ଖା ନେବାକୁ ମନା କରିଦିଏ ଏବଂ ବୁଢ଼ା ଫେରିଆସେ। ଦିନେ ଦିନେ ଡେରି ହେଲେ ଦାସୀ ଥଟ୍ଟାରେ ଡାକିଦିଏ। ବୁଢ଼ା ଭାବିଲା ଯେ ବୋହୂର 'ଆସ୍‌ମାନତାରା' ଶଙ୍ଖା ପ୍ରତି ଲୋଭ ଅଛି, ତେଣୁ ସେ ଆଗାମୀ ରଜ ପର୍ବକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ଶଙ୍ଖା ଆଣି ନିଜ ହାତରେ ପିନ୍ଧାଇବ ବୋଲି ସ୍ଥିର କଲା। ଏହି ଆଶାରେ ସେ ରଜକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲା।

Paragraph 15, 16 & 17

Original Text:

ବୈଶାଖ ମାସ ହେଲା । ବୁଢ଼ା ଲୋକ, ସେଥ୍କି ଖରାରେ ରୋଜ ରୋଜ ବାଟଚଲା, ପାଣିପିଆ, ଦେହରେ ସହିଲା ନାହିଁ, ବୁଢ଼ାକୁ ଜ୍ଵର ହେଲା । ଦେଖୁଁ ଦେଖୁଁ ଭାରି ଜ୍ଵର । ଗୋଡ଼ ହାତ ଫୁଲିଗଲା । ସମସ୍ତେ କହିଲେ ବୁଢ଼ା ଆଉ ବଞ୍ଚୁବ ନାହିଁ । ବୁଢ଼ାର କିନ୍ତୁ ସେ ଦିଗକୁ ଭାବନା ନାହିଁ । ସେ ସବୁବେଳେ ଭାବି ହେଉଥାଏ ଯେ, କେଉଁଦିନୁ ସେ ମା’କୁ ଦେଖୁବାକୁ ଯାଇନାହିଁ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ମନଟା ଆଉଟି ପାଉଟି ହେଉଥାଏ ।

ଦେଖୁଁ ଦେଖୁଁ ରଜସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆସି ପାଖ ହୋଇଗଲା । ବୁଢ଼ା ଦୁଇମାସ ହେଲା ମା’କୁ ଦେଖୁବାକୁ ଯାଇନାହିଁ । ଚାଲିପାରୁଥିଲେ ଯିମିତି ହେଲେ ଦେଖ୍ ଆସୁଥାଆନ୍ତା, କିନ୍ତୁ ରଜକୁ ତ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ମୁଠାଏ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବାକୁ ହେବ । ବୁଢ଼ା ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ଉଠି ବସି ନିଜ ହାତରେ ଶଙ୍ଖା ତିଆରି କଲା । ଆଉ କେହି କରିଦେଲେ କାଳେ ମା’ ମନକୁ ନ ଆସିବ ! ଷାଠିଏ ବର୍ଷକାଳ ଶଙ୍ଖା ଗଢ଼ି ଗଢ଼ି ସେ ଯେତେ ହାତସଫେଇ ହାସଲ କରିଥିଲା, ସବୁ ସେଥ୍ରେ ଲଗାଇଲା । ଦିନକ କାମ ଚାରିଦିନ ଲାଗୁ ପଛକେ କାମଟି କିମିତି ସରସ ହେଉ । ରଜ ଦୁଇଦିନ ଥାଇ କାମ ନିକାଶ ହେଲା । ଶ୍ରମ ନ ଘେନି ଫଳ । ଏପରି ଗଢ଼ଣ ଶଙ୍ଖା ତା ଜୀବନରେ ତା ହାତରେ କେବେ ଉତୁରି ନାହିଁ । ଶଙ୍ଖା ଦେଖ୍ ବୁଢ଼ାର ମନ ଭାରି ଖୁସି । ତା ମା’ ହାତକୁ ଏ ଶଙ୍ଖାମୁଠିକ ଖୁବ୍ ମାନିବ ।

ରଜ ଆଗ ଦିନ ପହିଲି ରଜ । ଆଜି ଝିଅ ବୋହୂଏ ନୂଆ ଶଙ୍ଖା, ନୂଆଶାଢ଼ି ପିନ୍ଧନ୍ତି । ରାତିସାରା ବୁଢ଼ାର ନିଦ ନାହିଁ । ସକାଳୁ ଉଠି ବୁଢ଼ା ଭାବିଲା, “ ମୁଁ ତ ଚାଲିପାରୁନାହିଁ, କ'ଣ କରିବି । ଆଉ କିଏ ନେଇଗଲେ ତ ହେବ ନାହିଁ । ମା’ କୁ ଢେର୍‌ଦିନୁ ଦେଖ୍ ନାହିଁ । ସତେ କ’ଣ ଏଥୁରୁ ବଞ୍ଚିବି ଯେ – ଥରେ ଦେଖ୍ ଆସେ । ଆଉ ମା'ର ସେହି ହାତରେ ଶଙ୍ଖା କଛି ଦେବି ।” ମା'ର ହାତଟି ମନେ ପଡ଼ିଗଲାକ୍ଷଣି ବୁଢ଼ାର ଗଦାଏ ବଳ ଆସିଲା । ବୁଢ଼ା ସଅଳ ସଅଳ ମୁଠାଏ ଖାଇଦେଇ ଶଙ୍ଖାମୁଠିକ ଗାମୁଛାରେ ବାନ୍ଧି ବାହରିଲା । ଅତି କଷ୍ଟରେ ଭଡ଼ାଏ ଭଡ଼ାଏ ପାଦ ପକାଇ ଚାଲୁଥାଏ। ପାଞ୍ଚକୋଶ ବାଟ ପହୁଞ୍ଚୁଲା ବେଳକୁ ବେଳ ଗଡ଼ିଗଲାଣି ।

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ଆଉଟି ପାଉଟି - ଅସ୍ଥିର ବା ବ୍ୟସ୍ତ ହେବା।

  • ହାତସଫେଇ - କାରିଗରୀ କୁଶଳତା ବା ଦକ୍ଷତା।

  • ଉତୁରି ନାହିଁ - ତିଆରି ହୋଇନାହିଁ।

  • ଭଡ଼ାଏ ଭଡ଼ାଏ - ଅତି କଷ୍ଟରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ବୈଶାଖ ମାସର ଟାଣ ଖରାରେ ବୁଲି ବୁଲି ବୁଢ଼ାକୁ ଭୀଷଣ ଜ୍ୱର ହେଲା। ଗୋଡ଼ ହାତ ଫୁଲିଗଲା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଭାବିଲେ ସେ ଆଉ ବଞ୍ଚିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ବୁଢ଼ାର ଚିନ୍ତା କେବଳ ତା 'ମା' (ବୋହୂଟି) ପାଖରେ ଥିଲା। ରଜ ଆସିଯିବାରୁ ସେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଉଠି ନିଜ ଜୀବନର ସମସ୍ତ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ଲଗାଇ 'ଆସ୍‌ମାନତାରା' ଶଙ୍ଖା ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କଲା। ଶଙ୍ଖାଟି ଏତେ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲା ଯେ ସେ ଭାବିଲା ଏହା ତା ମା' ହାତକୁ ଖୁବ୍ ମାନିବ। ରଜ ଆଗଦିନ ରାତିରେ ସେ ଖୁସିରେ ଶୋଇପାରିଲାନି। ପରଦିନ ଦେହ ଖରାପ ଥିଲେ ବି, ମା'ର ସେହି ସୁନ୍ଦର ହାତରେ ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇବା ଆଶାରେ ସେ ଦେହରେ ବଳ ସଞ୍ଚୟ କରି ଅତି କଷ୍ଟରେ ପାଞ୍ଚ କୋଶ ବାଟ ଚାଲି ଚାଲି ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିଲା ବେଳକୁ ସଞ୍ଜ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

Paragraph 18, 19 & 20

Original Text:

ବୁଢ଼ା ଯାଇ ଯେଉଁଠାରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ଡାକୁଥିଲା ସେହିଠାରେ ଛିଡ଼ା ହେଲା । ମନରେ କେତେ ଆନନ୍ଦ, କେତେ ଉତ୍ସାହ। ଡାକିଲା, “ଶଙ୍ଖା ନବ ?” କେହି ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ । ପୁଣି ଡାକିଲା, “ମା’ଲୋ, ଶଙ୍ଖା ନବୁ ପରା !” ତେବେ ବି କେହି ଆସିଲେ ନାହିଁ । ବୁଢ଼ା ଅଧୀର ହୋଇପଡ଼ିଲା । ଦୁଇଥର ଡାକି ସାରିଲାଣି, କେହି ଜବାବ ପଦେ ଦେଉ ନାହିଁ । ଥରେ ଡାକିଲେ ତ ମା’ ତାର ଆସି ଦୁଆରବନ୍ଧ ପାଖରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ଯାଉଥିଲା । ପୁଣି ଡାକିଲା, “ ମା’ – ମୁଁ ଆସିଛି । ଶଙ୍ଖା ଆଣିଛି ତୋ ପାଇଁ ।” ଏଇଥର ସାଆନ୍ତାଣୀ ନିଜେ ବାହାରି ଆସିଲେ । ତାଙ୍କ ପଛେ ସେହି ଦାସୀ । ସାଆନ୍ତାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖୁ ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ ମୋ ମା’ କାହିଁ ? ମୁଁ ତା ପାଇଁ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ଆଣିଛି, ରଜରେ ପିନ୍ଧିବ ।” ଦାସୀ ତ ଏତେବେଳକୁ ହୁରି କରି କମ୍ପାଇ ଦିଅନ୍ତାଣି; ସେ କିଛି କହିଲା ନାହିଁ । ସାଆନ୍ତାଣୀ ଧୀରେ ଧୀରେ କହିଲେ, “ ନା, ଶଙ୍ଖା ଲୋଡ଼ା ନାହିଁ ।” ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ ନା, ନା, ମୁଁ ମୋ ମା’ ଲାଗି ବଡ଼ ଶରଧାରେ ଆଣିଛି ।” ସାଆନ୍ତାଣୀ – ନା, ଶଙ୍ଖା କେହି ନେବେ ନାହିଁ । ବୁଢ଼ା – ହେଉ, ଶଙ୍ଖା ନ ନେଲେ ନାହିଁ, ମୋ ମା’ କୁ ଥରେ ଡାକିଦିଅ ମୁଁ ଦେଖୁବି । କେଉଁଦିନରୁ ଦେଖୁ ନାହିଁ ।

ସାଆନ୍ତାଣୀ – ଦେଖା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।

 

ବୁଢ଼ା ମୁଣ୍ଡରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଲା, “ଦେଖା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ? ମୋ ମା କୁ ମୁଁ ଥରେ ଦେଖୁପାରିବି ନାହିଁ !" ବୁଢ଼ାର ଆଖ୍ ଛଳଛଳ ହୋଇ ଉଠିଲା । ସେ କାନ୍ଦ କାନ୍ଦ ହୋଇ କହିଲା, “ ଥରଟିଏ ଦେଖୁବି – ମୁଁ ଆଉ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ ! ” ସାଆନ୍ତାଣୀ ଦାସୀକୁ କହିଲେ, “ ଯା, ବୋହୂକୁ ଡାକି ଦେ । ଦାସୀ ଚାଲିଗଲା । କିଛିକ୍ଷଣ ପରେ ବୋହୂ ଆସି ଦୁଆର ପାଖେ ଛିଡ଼ା ହେଲା । ସେଇଠି ସେ ସବୁଦିନେ ଛିଡ଼ା ହୁଏ । ଆସିଲା ବେଳକୁ ଝୁମୁରୁ ଝୁମୁରୁ ହୋଇ ଚାଲିଆସେ । ଛିଡ଼ା ହୋଇ ବୁଢ଼ାକୁ ଚାହିଁଦିଏ । ତା’ର ହସହସ ମୁହଁଟି ଦେଖୁ ବୁଢ଼ାର ଆନନ୍ଦର ସୀମା ରହେ ନାହିଁ । ଆଜି ନିଃଶବ୍ଦରେ ଆସି ଛିଡ଼ା ହେଲା । ସେ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଲେଖାଏଁ ନାଲି ତହିଁରି ଶାଢ଼ି ନାହିଁ କି କୁମ୍ଭକିନାରା ଦକ୍ଷିଣା ପାଟ ନାହିଁ । ଗୋଡ଼ ଦୁଇଟା ଲଙ୍ଗଳା, ପିନ୍ଧିଛି ଖଣ୍ଡେ ଧଳା ଥାନ ଲୁଗା । ବୁଢ଼ାର ଦେହ ଥରିଉଠିଲା, ମୁଣ୍ଡ ଘୂରିଗଲା, ବୁଢ଼ା ଆଖୁ ବୁଜି ପକାଇଲା । ପୁଣି ଚାହିଁ ଦେଲାବେଳକୁ ତା’ର ସେହି ହାତଟି ଦିଶିଗଲା ହାତରେ କିଛି ନାହିଁ । ବୁଢ଼ା ଭୋ ଭୋ କରି ରଡ଼ି କରି ଉଠିଲା । ବୋହୂଟି ଫେରିପଡ଼ି ଚାଲିଗଲା । ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ ମା ଲୋ ! ମୁଁ ନ ମରି କାହିଁକି ତୋତେ ଦେଖୁବାକୁ ଆସିଲି । ଏଇୟା ଦେଖୁବା ଲାଗି ନା ଲୋ ମା ” ।

• Word Meanings (ଶବ୍ଦାର୍ଥ):

  • ଅଧୀର (Adhira) - ବ୍ୟସ୍ତ ବା ଅସମ୍ଭାଳ।

  • ବଜ୍ର ପଡ଼ିଲା (Bajra padila) - ହଠାତ୍ ବିରାଟ ବିପଦ ବା ଦୁଃଖ ମାଡ଼ିଆସିବା।

  • ଧଳା ଥାନ ଲୁଗା - ବିଧବାମାନେ ପିନ୍ଧୁଥିବା ଧଳା ବସ୍ତ୍ର।

  • କୁମ୍ଭକିନାରା ଦକ୍ଷିଣା ପାଟ - ଉଚ୍ଚ ମାନର ରେଶମୀ ଶାଢ଼ି ଯାହାର ଧଡ଼ି କୁମ୍ଭ ଆକାରର।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ବୁଢ଼ା ଘର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଉତ୍ସାହର ସହ ଡାକିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଜି କେହି ଆସିଲେ ନାହିଁ। ବହୁତ ଡାକିବା ପରେ ଶାଶୂ ବାହାରି ଆସି କହିଲେ ଯେ ଶଙ୍ଖା ଦରକାର ନାହିଁ। ବୁଢ଼ା କହିଲା ଯେ ଶଙ୍ଖା ନ ନେଲେ ବି ସେ କେବଳ ତା ମା'କୁ ଥରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ସେ ବୋଧହୁଏ ଆଉ ବଞ୍ଚିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶାଶୂଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ବୋହୂଟି ବାହାରକୁ ଆସିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ ଆଗ ଭଳି ଝୁମୁରୁ ଝୁମୁରୁ (ପାଉଁଜିର ଶବ୍ଦ) ହୋଇ କିମ୍ବା ହସ ହସ ମୁହଁରେ ଆସିନଥିଲା, ନିଃଶବ୍ଦରେ ଆସିଲା। ତା ଦେହରେ ସେହି ସୁନ୍ଦର ନାଲି ଧଡ଼ିଆ ଶାଢ଼ି ନଥିଲା କିମ୍ବା ପାଦରେ ଅଳଙ୍କାର ନଥିଲା; ସେ କେବଳ ଖଣ୍ଡେ ଧଳା ଥାନ ଲୁଗା (ବିଧବା ବେଶ) ପିନ୍ଧିଥିଲା ଏବଂ ତାର ସେହି ସୁନ୍ଦର ହାତରେ ଖଣ୍ଡିଏ ବି ଶଙ୍ଖା ନଥିଲା। ଏହି ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟ (ବୋହୂର ବୈଧବ୍ୟ) ଦେଖି ବୁଢ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଘୁରିଗଲା ଏବଂ ସେ ଭୋ ଭୋ ହୋଇ କାନ୍ଦି ଉଠିଲା। ସେ କହିଲା ଯେ ଏ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ନିଜେ କାହିଁକି ମରିଗଲା ନାହିଁ!

Paragraph 21

Original Text:

ବୁଢ଼ା ଆଉ କହିପାରିଲା ନାହିଁ । ଗାମୁଛାରୁ ତା’ର ବଡ଼ ଯନ୍‌ର, ବଡ଼ ଶରଧାର ଶଙ୍ଖାମୁଠିକ ଫିଟାଇପକାଇ ବାହାରେ କଚାଡ଼ି ଦେଲା । ମୁଠାକ ଯାକ ଶଙ୍ଖା ଚୂନା ହୋଇଗଲା । ତହୁଁ ସେ ଏକାମୁହାଁ ହୋଇ ଫେରି ଚାଲିଗଲା । ଦାସୀ ଓ ଶାଶୂ ରଡ଼ି କରିଉଠିଲେ ।

• Explanation (ବ୍ୟାଖ୍ୟା): ନିଜ କନ୍ୟା ତୁଲ୍ୟ 'ମା' ର ଏଭଳି ବୈଧବ୍ୟ ବେଶ ଦେଖି ବୁଢ଼ା ଶୋକରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା। ସେ ଯେଉଁ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖାକୁ ଅତି ଯତ୍ନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗଢ଼ିଥିଲା, ତାକୁ ରାଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ବାହାରେ କଚାଡ଼ି ଦେଲା। ଶଙ୍ଖାଗୁଡ଼ିକ ଚୂନାଚୂନା ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେହି ଶୋକାକୁଳ ପରିବେଶ ଭିତରେ ବୁଢ଼ା ବିନା ବାକ୍ୟବ୍ୟୟରେ ସେଠାରୁ ଏକାମୁହାଁ ହୋଇ ଚାଲିଗଲା, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଶାଶୂ ଓ ଦାସୀ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।

ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ (Detailed Long Summary in Odia)

କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ 'ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖାରି' ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଏବଂ କରୁଣ ରସାତ୍ମକ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ । ଏହି ଗଳ୍ପଟିରେ କୌଣସି ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ଅପରିଚିତ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଗଭୀର ପିତା-ପୁତ୍ରୀ (ବାତ୍ସଲ୍ୟ) ସମ୍ପର୍କ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ, ତାହା ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଗଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ଜଣେ ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ଦରିଦ୍ର ତଥା ରୁଗ୍ଣ ଶଙ୍ଖାରି ଟାଣ ଖରାରେ ଶଙ୍ଖା ବିକିବାକୁ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଥକିଯାଇ ଏକ ପକ୍କାଘର ବାରଣ୍ଡାରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଏ। ସେଠାରେ ଘରର ଦାସୀ ତାକୁ ଭିତରକୁ ଡାକେ। ଘରର ନବବଧୂଟିର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ମିଷ୍ଠ ସ୍ୱର ଏବଂ କୋମଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ବୁଢ଼ାଟି ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ନିଜ ଅଜାଣତରେ ତାକୁ 'ମା' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ବୋହୂଟିର 'ଆସ୍‌ମାନତାରା' ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧିବାର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ନଥିବାରୁ ବୁଢ଼ା ଅନ୍ୟ ଏକ ଶଙ୍ଖା ବହୁ ଆଦରରେ ତାକୁ ପିନ୍ଧାଇ ଦିଏ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବୁଢ଼ା ନିଜ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସେ ଶଙ୍ଖାର ମୂଲ୍ୟ ନେବାକୁ ସଫା ସଫା ମନା କରିଦିଏ କାରଣ ଜଣେ ପୁଅ ତାର ମା'କୁ ଶଙ୍ଖା ପିନ୍ଧାଇଥିଲା।

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ବୁଢ଼ାର ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଗୌଣ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେ କେବଳ ତା 'ମା' କୁ ଟିକେ ଦେଖିବା ଲାଳସାରେ ବାରମ୍ବାର ସେହି ଘରକୁ ଆସେ। ସେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥାଏ ଯେ ରଜ ପର୍ବକୁ ସେ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ନିଶ୍ଚୟ ଆଣିବ। କିନ୍ତୁ ବୈଶାଖ ମାସର ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ବୁଢ଼ାଟି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଆଶା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି ଯେ ସେ ଆଉ ବଞ୍ଚିବ। ତଥାପି ନିଜ 'ମା' ପାଇଁ ଶଙ୍ଖା ତିଆରି କରିବାର ଅଦମ୍ୟ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ତାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖେ। ସେ ଦେହ ଖରାପ ଥିଲେ ବି ନିଜ ଜୀବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ଲଗାଇ ଆସ୍‌ମାନତାରା ଶଙ୍ଖା ତିଆରି କରେ ଏବଂ ରଜ ଆଗଦିନ ଅତି କଷ୍ଟରେ ପାଞ୍ଚ କୋଶ ବାଟ ଚାଲି ବୋହୂର ଘରେ ପହଞ୍ଚେ।

କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତାକୁ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମନ୍ତୁଦ ଥିଲା। ବହୁତ ଡାକିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ବୋହୂଟି ଆସି ଦୁଆରବନ୍ଧ ପାଖରେ ଠିଆ ହୁଏ, ସେବେ ତା' ଦେହରେ ସେହି ସୁନ୍ଦର ନାଲି ଧଡ଼ିଆ ଶାଢ଼ି ନଥାଏ କିମ୍ବା ମୁହଁରେ ହସ ନଥାଏ। ସେ ଏକ ଧଳା ବିଧବା ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିଲା ଏବଂ ତା ହାତରେ କୌଣସି ଅଳଙ୍କାର ବା ଶଙ୍ଖା ନଥିଲା। ନିଜ ସ୍ନେହର ପ୍ରତୀକ ସେହି ବୋହୂଟିର ଅକାଳ ବୈଧବ୍ୟ ଦେଖି ବୁଢ଼ାର ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ କାହିଁକି ମରିଗଲା ନାହିଁ ବୋଲି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଇ ସେ ବହୁତ କାନ୍ଦେ। ଶେଷରେ ଯେଉଁ ଶଙ୍ଖାକୁ ସେ ନିଜ ଜୀବନର ଶେଷ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ସ୍ନେହର ସହ ଗଢ଼ିଥିଲା, ତାହାକୁ ସେହି ଦୁଆର ମୁହଁରେ କଚାଡ଼ି ଚୂନା କରିଦିଏ ଏବଂ ଭଗ୍ନ ହୃଦୟରେ ସେଠାରୁ ଫେରିଯାଏ। ଏହି ଗଳ୍ପଟି ମଣିଷର ଆବେଗ, ସ୍ନେହ ଏବଂ ନିୟତିର ନିଷ୍ଠୁର ପରିହାସର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ।