ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ **ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ ଶ୍ରେଣୀକରଣ ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ସେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

🌐 Powered by: www.WithTeachers.in 🌐

🌟 ବିଭାଗ 1: 1-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (30 ଗୋଟି) 🌟

(3 ଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଶ୍ନ: ଏକ ପଦରେ ଉତ୍ତର, ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ ଏବଂ ଠିକ୍/ଭୁଲ୍)

www.WithTeachers.in

🔹 ଏକ ପଦରେ/ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (1-10):

❓.1 ଡୋବେରାଇନର କେଉଁ ଦେଶର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ?

❓.2 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ସମୟରେ କେତୋଟି ମୌଳିକ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା?

❓.3 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ କେଉଁ ନିୟମ ଉପରେ ଆଧାରିତ?

❓.4 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଜନକ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

❓.5 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କେତୋଟି ଗ୍ରୁପ୍ ଅଛି?

❓.6 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କେତୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଛି?

❓.7 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗ୍ରୁପ୍-1 ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?

❓.8 ହାଲୋଜେନ୍ (Halogen) ଗ୍ରୁପ୍ ର ନମ୍ବର କେତେ?

❓.9 ଏକା-ଆଲୁମିନିୟମ୍ (Eka-Aluminium) ପରେ କେଉଁ ମୌଳିକ ଭାବେ ନାମିତ ହେଲା?

❓.10 ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍ ନିଜ ସାରଣୀରେ କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଛାଡିଥିଲେ?

🔹 ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (11-20): (www.WithTeachers.in)

❓.11 ଡୋବେରାଇନରଙ୍କ ତ୍ରୟୀରେ ଲିଥିୟମ୍ ଓ ପୋଟାସିୟମ୍ ର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୌଳିକଟି ହେଉଛି ______ ।

❓.12 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ଅଷ୍ଟକ ନିୟମ କେବଳ ______ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ଥିଲା।

❓.13 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଥିବା ଆନୁଭୂମିକ ଧାଡ଼ିକୁ ______ କୁହାଯାଏ।

❓.14 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୌଳିକର ଧର୍ମ ଏହାର ______ ର ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ ଫଳନ।

❓.15 ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁର ଆକାର ______ ପାଏ।

❓.16 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଉପରୁ ତଳକୁ ଆସିଲେ ଧାତବୀୟ ଗୁଣ ______ ପାଏ।

❓.17 ସର୍ବାଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ମୌଳିକଟି ହେଉଛି ______ ।

❓.18 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଜିଗ୍-ଜାଗ୍ (Zig-zag) ରେଖା ଧାତୁ ଏବଂ ______ କୁ ଅଲଗା କରେ।

❓.19 ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରୁପ୍ ______ ରେ ଅବସ୍ଥିତ।

❓.20 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ମୋଟ ______ ଟି ମୌଳିକ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।

🔹 ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ (21-30): (www.WithTeachers.in)

❓.21 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସମସ୍ଥାନିକ (Isotopes) ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା।

❓.22 ଡୋବେରାଇନର ସମସ୍ତ ଆବିଷ୍କୃତ ମୌଳିକକୁ ତ୍ରୟୀରେ ସଜାଇ ପାରିଥିଲେ।

❓.23 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍ ନିଜ ସାରଣୀକୁ ସଙ୍ଗୀତର ସ୍ୱର ସହ ତୁଳନା କରିଥିଲେ।

❓.24 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ।

❓.25 ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକତା (Valency) ସମାନ ଥାଏ।

❓.26 ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ 18 ଟି ମୌଳିକ ଅଛି।

❓.27 ସିଲିକନ୍ (Si) ଏକ ଉପଧାତୁ (Metalloid) ଅଟେ।

❓.28 ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

❓.29 ମୋଜେଲେ (Moseley) ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିୟମ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

❓.30 ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ର ସ୍ଥାନ ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦହୀନ।

💡 **1-ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (**www.WithTeachers.in):

✅ .1 ଉତ୍ତର: ଜର୍ମାନୀ

✅ .2 ଉତ୍ତର: 56

✅ .3 ଉତ୍ତର: ପରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ (Atomic mass)

✅ .4 ଉତ୍ତର: ହେନେରୀ ମୋଜେଲେ

✅ .5 ଉତ୍ତର: 18

✅ .6 ଉତ୍ତର: 7

✅ .7 ଉତ୍ତର: ଆଲକାଲି ଧାତୁ (Alkali metals)

✅ .8 ଉତ୍ତର: 17

✅ .9 ଉତ୍ତର: ଗ୍ୟାଲିୟମ୍ (Gallium)

✅ .10 ଉତ୍ତର: ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍

✅ .11 ଉତ୍ତର: ସୋଡିୟମ୍ (Na)

✅ .12 ଉତ୍ତର: କ୍ୟାଲସିୟମ୍ (Ca)

✅ .13 ଉତ୍ତର: ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Periods)

✅ .14 ଉତ୍ତର: ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (Atomic number)

✅ .15 ଉତ୍ତର: ହ୍ରାସ

✅ .16 ଉତ୍ତର: ବୃଦ୍ଧି

✅ .17 ଉତ୍ତର: ଫ୍ଲୋରିନ୍ (F)

✅ .18 ଉତ୍ତର: ଅଧାତୁ (Non-metals)

✅ .19 ଉତ୍ତର: 18

✅ .20 ଉତ୍ତର: 118

✅ .21 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

✅ .22 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

✅ .23 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

✅ .24 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

✅ .25 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

✅ .26 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ (8ଟି ଥାଏ)

✅ .27 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

✅ .28 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ (ହ୍ରାସ ପାଏ)

✅ .29 ଉତ୍ତର: ଠିକ୍

✅ .30 ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍

🌟 ବିଭାଗ 2: 2-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (25 ଗୋଟି) 🌟

www.WithTeachers.in

.1 ଡୋବେରାଇନରଙ୍କ ତ୍ରୟୀ ନିୟମ କ’ଣ?

.2 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ଅଷ୍ଟକ ନିୟମ କ’ଣ?

.3 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିୟମ ଲେଖ।

.4 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିୟମ କ’ଣ?

.5 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଓ ଗ୍ରୁପ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

.6 ଏକା-ବୋରନ୍ ଏବଂ ଏକା-ସିଲିକନ୍ ପରେ କେଉଁ ମୌଳିକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ?

.7 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ର ସ୍ଥାନ କାହିଁକି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର?

.8 ସଂଯୋଜକତା (Valency) କିପରି ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ?

.9 ପରମାଣୁ ଆକାର ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ତଳକୁ ଗଲେ କାହିଁକି ବଢ଼େ?

.10 ଆଇସୋଟୋପ୍ (Isotope) ଗୁଡ଼ିକ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏକ ସମସ୍ୟା ଥିଲା?

.11 ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଉପଧାତୁ (Metalloids) ଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

.12 ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ କାହିଁକି ଏକ ପୃଥକ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ରଖାଯାଇଛି?

.13 ଡୋବେରାଇନରଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀକରଣର ଗୋଟିଏ ସୀମାବଦ୍ଧତା ଲେଖ।

.14 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ନିୟମ କାହିଁକି କେବଳ ହାଲୁକା ମୌଳିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ଥିଲା?

.15 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନୀୟ ସଂରଚନା ସହ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର କି ସମ୍ପର୍କ ଅଛି?

.16 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 12, ଏହା କେଉଁ ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି?

.17 ସମଜାତୀୟ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି କାହିଁକି ସମାନ ଥାଏ?

.18 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଛାଡିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

.19 ଧାତବୀୟ ପ୍ରକୃତି (Metallic character) ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ କିପରି ବଦଳେ?

.20 କ୍ୟାଲସିୟମ୍ (Ca) ଓ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ (Mg) କାହିଁକି ସମାନ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି?

.21 ମୋଜେଲେ ପରମାଣୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ବଦଳରେ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କକୁ କାହିଁକି ମୂଳଦୁଆ କଲେ?

.22 ହାଲୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ର ଦୁଇଟି ମୌଳିକର ନାମ ଲେଖ।

.23 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଅଧାତୁ ଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି?

.24 କାର୍ବନ୍ © ର ସଂଯୋଜକତା କେତେ ଓ କାହିଁକି?

.25 ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକତା (Electronegativity) ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ତଳକୁ ଗଲେ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ?

💡 **2-ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (**www.WithTeachers.in):

✅ .1 ଉତ୍ତର: ତିନୋଟି ସମାନ ଧର୍ମ ଥିବା ମୌଳିକକୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇଲେ, ପ୍ରଥମ ଓ ତୃତୀୟର ହାରାହାରି ବସ୍ତୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୌଳିକର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ ହୁଏ।

✅ .2 ଉତ୍ତର: ମୌଳିକ ଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ବସ୍ତୁତ୍ୱ କ୍ରମରେ ସଜାଇଲେ, ପ୍ରତି ଅଷ୍ଟମ ମୌଳିକର ଧର୍ମ ପ୍ରଥମ ମୌଳିକ ସହ ସମାନ ହୁଏ।

✅ .3 ଉତ୍ତର: ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ପରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱର ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ ଫଳନ ଅଟେ।

✅ .4 ଉତ୍ତର: ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ ଫଳନ ଅଟେ।

✅ .5 ଉତ୍ତର: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହେଉଛି ଆନୁଭୂମିକ ଧାଡ଼ି (7ଟି ଅଛି), ଗ୍ରୁପ୍ ହେଉଛି ଭୂଲମ୍ବ ସ୍ତମ୍ଭ (18ଟି ଅଛି)।

✅ .6 ଉତ୍ତର: ଏକା-ବୋରନ୍ -> ସ୍କାଣ୍ଡିୟମ୍, ଏକା-ସିଲିକନ୍ -> ଜର୍ମାନିୟମ୍।

✅ .7 ଉତ୍ତର: ଏହା ଉଭୟ ଆଲକାଲି ଧାତୁ (ଗ୍ରୁପ୍-1) ଏବଂ ହାଲୋଜେନ୍ (ଗ୍ରୁପ୍-17) ସହ ସମାନ ଗୁଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।

✅ .8 ଉତ୍ତର: ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ସଂଯୋଜକତା ପ୍ରଥମେ 1 ରୁ 4 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତାପରେ 0 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମିଯାଏ।

✅ .9 ଉତ୍ତର: କାରଣ ନୂତନ କକ୍ଷ (shell) ଯୋଗ ହେବା ଫଳରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଠାରୁ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷର ଦୂରତା ବଢ଼ିଯାଏ।

✅ .10 ଉତ୍ତର: ସେମାନଙ୍କ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଭିନ୍ନ ଥିବାରୁ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଲଗା ସ୍ଥାନ ମିଳିବା କଥା, କିନ୍ତୁ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସମାନ।

✅ .11 ଉତ୍ତର: ବୋରନ୍ (B) ଏବଂ ସିଲିକନ୍ (Si)।

✅ .12 ଉତ୍ତର: କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ବାହ୍ୟ କକ୍ଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ରାସାୟନିକ ଭାବେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଅଟନ୍ତି।

✅ .13 ଉତ୍ତର: ସେ ସମସ୍ତ ଆବିଷ୍କୃତ ମୌଳିକ ଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ରୟୀ ଭାବେ ସଜାଇ ପାରିନଥିଲେ।

✅ .14 ଉତ୍ତର: କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ପରେ ଭାରୀ ମୌଳିକ ଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଷ୍ଟମ ମୌଳିକର ଧର୍ମ ପ୍ରଥମ ସହ ମେଳ ଖାଇଲା ନାହିଁ।

✅ .15 ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ଥିବା ମୌଳିକମାନଙ୍କର ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଥାଏ।

✅ .16 ଉତ୍ତର: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନୀୟ ସଂରଚନା (2, 8, 2)। ତେଣୁ ଗ୍ରୁପ୍-2 ଏବଂ 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ।

✅ .17 ଉତ୍ତର: କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବବହିଃସ୍ଥ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (valence electrons) ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଥାଏ।

✅ .18 ଉତ୍ତର: ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହେବାକୁ ଥିବା ନୂଆ ମୌଳିକମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଦେବା ପାଇଁ।

✅ .19 ଉତ୍ତର: ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ, ତେଣୁ ଧାତବୀୟ ପ୍ରକୃତି ହ୍ରାସ ପାଏ।

✅ .20 ଉତ୍ତର: ଉଭୟଙ୍କ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ (ସମାନ ଗ୍ରୁପ୍)।

✅ .21 ଉତ୍ତର: ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଏକ ଅଧିକ ମୌଳିକ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୁଣ, ଯାହା ମୌଳିକର ପ୍ରକୃତ ସଂରଚନା ଦର୍ଶାଏ।

✅ .22 ଉତ୍ତର: ଫ୍ଲୋରିନ୍ (F) ଏବଂ କ୍ଲୋରିନ୍ (Cl)।

✅ .23 ଉତ୍ତର: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ।

✅ .24 ଉତ୍ତର: 4। କାରଣ ଏହାର ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 4ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ (2, 4)।

✅ .25 ଉତ୍ତର: ପରମାଣୁ ଆକାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଆକର୍ଷଣ କ୍ଷମତା (ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକତା) ହ୍ରାସ ପାଏ।

🌟 ବିଭାଗ 3: 3-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର (20 ଗୋଟି) 🌟

www.WithTeachers.in

.1 ପ୍ରଶ୍ନ: ଡୋବେରାଇନରଙ୍କ ତ୍ରୟୀର ଉଦାହରଣ ସହ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।

✅ ଉତ୍ତର: ଲିଥିୟମ୍ (Li-7), ସୋଡିୟମ୍ (Na-23) ଓ ପୋଟାସିୟମ୍ (K-39) ଏକ ତ୍ରୟୀ। Li ଓ K ର ବସ୍ତୁତ୍ୱର ହାରାହାରି $\frac{7+39}{2} = 23$, ଯାହା ସୋଡିୟମ୍ ର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସହ ସମାନ। ଏହା ହିଁ ତ୍ରୟୀ ନିୟମ।

.2 ପ୍ରଶ୍ନ: ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ଅଷ୍ଟକ ନିୟମର ତ୍ରୁଟି ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: (1) ଏହା କେବଳ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା। (2) ସେ ଭାବିଥିଲେ ପ୍ରକୃତିରେ କେବଳ 56ଟି ମୌଳିକ ଅଛି। (3) ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଦୁଇଟି ମୌଳିକ (Co ଓ Ni) କୁ ରଖିଥିଲେ।

.3 ପ୍ରଶ୍ନ: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର 3ଟି ଉପକାରିତା ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: (1) ଅନାବିଷ୍କୃତ ମୌଳିକ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ। (2) ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଆଗୁଆ ସୂଚନା। (3) ସନ୍ଦେହଜନକ ପରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱର ସଂଶୋଧନ।

.4 ପ୍ରଶ୍ନ: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀର ସୀମାବଦ୍ଧତା ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: (1) ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଭାବ। (2) ସମସ୍ଥାନିକ (Isotopes) ଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବାରେ ଅସୁବିଧା। (3) କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଥିବା ମୌଳିକ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା (ଯେପରି Ar ଓ K)।

.5 ପ୍ରଶ୍ନ: ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ କିପରି ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀର ତ୍ରୁଟି ଦୂର କଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ମୂଳଦୁଆ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତେ ‘ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ’ ହେବାରୁ ଆଇସୋଟୋପ୍ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହେଲା ଏବଂ ଭାରୀ ମୌଳିକର ସ୍ଥାନଗତ ବିଭ୍ରାଟ ସମାଧାନ ହେଲା।

.6 ପ୍ରଶ୍ନ: ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପରମାଣବିକ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କାହିଁକି କମେ?

✅ ଉତ୍ତର: ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପ୍ରୋଟନ୍ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼େ କିନ୍ତୁ ନୂଆ କକ୍ଷ ଯୋଗ ହୁଏନାହିଁ। ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ର ଆକର୍ଷଣ ବଳ ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ଆକାର ସଙ୍କୁଚିତ ହୁଏ।

.7 ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା (2, 8, 7) ଥିବା ମୌଳିକର ନାମ, ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦର୍ଶାଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା = 17 (କ୍ଲୋରିନ୍ - Cl)। ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 7 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ଗ୍ରୁପ୍-17। 3ଟି କକ୍ଷ ଥିବାରୁ ଏହା 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଅଟେ।

.8 ପ୍ରଶ୍ନ: ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଏବଂ ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ କାହିଁକି?

✅ ଉତ୍ତର: ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରି ଧନାତ୍ମକ ଆୟନ (Cation) ଗଠନ କରନ୍ତି। ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ଋଣାତ୍ମକ ଆୟନ (Anion) ଗଠନ କରନ୍ତି।

.9 ପ୍ରଶ୍ନ: ଆଲକାଲି ଧାତୁ କ’ଣ? ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ଗ୍ରୁପ୍-1 ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷାର (Alkali) ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲକାଲି ଧାତୁ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ଲିଥିୟମ୍ (Li), ସୋଡିୟମ୍ (Na)।

.10 ପ୍ରଶ୍ନ: ସମସ୍ଥାନିକ (Isotope) କ’ଣ? ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି?

✅ ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ଏକାଧିକ ପରମାଣୁ ଯାହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ସମାନ କିନ୍ତୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଭିନ୍ନ। ଆଧୁନିକ ସାରଣୀରେ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ରହନ୍ତି (କାରଣ କ୍ରମାଙ୍କ ସମାନ)।

.11 ପ୍ରଶ୍ନ: କେଉଁ କାରଣରୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍ ଆବିଷ୍କାର ହେବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ସେଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅତି କମ୍ ପରିମାଣରେ ଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୂନ୍ୟ (Inert) ହୋଇଥିବାରୁ ସହଜରେ ଜଣାପଡି ନଥିଲେ।

.12 ପ୍ରଶ୍ନ: ମୌଳିକ ‘X’ ର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 20। ଏହା ଧାତୁ ନା ଅଧାତୁ ବୁଝାଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ସଂରଚନା (2, 8, 8, 2)। ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି। ଏହା ସହଜରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ, ତେଣୁ X (କ୍ୟାଲସିୟମ୍) ଏକ ଧାତୁ।

.13 ପ୍ରଶ୍ନ: ଉପଧାତୁ ବା ମେଟାଲଏଡ୍ (Metalloid) କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁର ଗୁଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଧାତୁ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ସିଲିକନ୍ (Si), ଜର୍ମାନିୟମ୍ (Ge)।

.14 ପ୍ରଶ୍ନ: ହାଲୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ର ବିଶେଷତ୍ୱ କ’ଣ?

✅ ଉତ୍ତର: ଏହା ଗ୍ରୁପ୍-17। ଏହାର ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ। ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଅଧାତୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ଆୟନିକ ବନ୍ଧ ଗଠନ କରନ୍ତି।

.15 ପ୍ରଶ୍ନ: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଅନୋମାଲସ୍ (Anomalous) ଯୋଡି କ’ଣ ଥିଲା? ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ନିୟମ ଅନୁସାରେ କମ୍ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପ୍ରଥମେ ରହିବା କଥା, କିନ୍ତୁ କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧର୍ମ ମେଳାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପ୍ରଥମେ ରହିଥିଲା। ଉଦାହରଣ: କୋବାଲ୍ଟ (58.9) ନିକେଲ୍ (58.7) ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା।

.16 ପ୍ରଶ୍ନ: ସଂଯୋଜକତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (Valence electron) ମୌଳିକର ପ୍ରକୃତି କିପରି ସ୍ଥିର କରେ?

✅ ଉତ୍ତର: 1 ରୁ 3 ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିଲେ ତାହା ଧାତୁ (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ), 5 ରୁ 7 ଥିଲେ ଅଧାତୁ (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ) ଏବଂ 8 ଥିଲେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପ୍ରକୃତିର ହୁଏ।

.17 ପ୍ରଶ୍ନ: ଏକା-ଆଲୁମିନିୟମ୍ (ଗ୍ୟାଲିୟମ୍) ର ଧର୍ମ ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍ କିପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ସେ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ର ଧର୍ମ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନୂଆ ମୌଳିକର ବସ୍ତୁତ୍ୱ 68, ଏବଂ ଏହାର ଅକ୍ସାଇଡ୍ ସଂକେତ $E_2O_3$ ହେବ, ଯାହା ପରେ ସତ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା।

.18 ପ୍ରଶ୍ନ: ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମାତ୍ର 8 ଟି ମୌଳିକ କାହିଁକି ଅଛି?

✅ ଉତ୍ତର: ବୋର୍-ବ୍ୟୁରୀ (Bohr-Bury) ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ 3ୟ କକ୍ଷରେ ଅଧିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ। ତେଣୁ 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ 8 ଟି ମୌଳିକ ଅଛନ୍ତି।

.19 ପ୍ରଶ୍ନ: ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ତଳକୁ ଗଲେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବା କାହିଁକି ସହଜ ହୁଏ?

✅ ଉତ୍ତର: ତଳକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁର ଆକାର ବଢ଼େ, ଯାହା ଫଳରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଓ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବଢ଼େ। ଆକର୍ଷଣ ବଳ କମିଯିବାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସହଜରେ ବାହାରି ଯାଏ।

.20 ପ୍ରଶ୍ନ: ମୋଜେଲେଙ୍କ ଆବିଷ୍କାରର ମହତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ଏକ୍ସ-ରେ (X-ray) ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ପରମାଣୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଅପେକ୍ଷା ‘ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ’ ହେଉଛି ମୌଳିକର ମୌଳିକ ଧର୍ମ। ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭୁଲ କଲା। (www.WithTeachers.in)

🌟 ବିଭାଗ 4: 4-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (8 ଗୋଟି) 🌟

www.WithTeachers.in

.1 ପ୍ରଶ୍ନ: ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଏବଂ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 4ଟି ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ।

✅ ଉତ୍ତର: 1. ମୂଳଦୁଆ: ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍ ବସ୍ତୁତ୍ୱକୁ ନେଇଥିବା ବେଳେ ଆଧୁନିକ ସାରଣୀ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ।

2. ଗ୍ରୁପ୍ ସଂଖ୍ୟା: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କର 8ଟି ଗ୍ରୁପ୍ ଥିଲା, ଆଧୁନିକରେ 18ଟି ଗ୍ରୁପ୍ ଅଛି।

3. ଆଇସୋଟୋପ୍: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ଠାରେ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ଥିଲା, ଆଧୁନିକରେ ଏହା ଦୂର ହୋଇଛି କାରଣ ସେମାନଙ୍କ କ୍ରମାଙ୍କ ସମାନ।

4. ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସମୟରେ ନଥିଲା, ଆଧୁନିକରେ ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରୁପ୍-18 ରେ ରଖାଯାଇଛି।

.2 ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନୀୟ ସଂରଚନା ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ କିପରି କରାଯାଏ ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ।

✅ ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ପରମାଣୁରେ ଥିବା ମୋଟ କକ୍ଷ (shells) ସଂଖ୍ୟା ତାହାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ସର୍ବବହିଃସ୍ଥ କକ୍ଷର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ତାହାର ଗ୍ରୁପ୍ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।

ଉଦାହରଣ: ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ (Mg, 12) ର ସଂରଚନା (2, 8, 2)। ଏଥିରେ 3ଟି କକ୍ଷ ଥିବାରୁ ଏହା 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଅଟେ। ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ଗ୍ରୁପ୍-2 ର ଅଟେ। ଅଧାତୁ (ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 3 ରୁ 8 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିଲେ) କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରୁପ୍ = 10 + ବାହ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା।

.3 ପ୍ରଶ୍ନ: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ବୁଝାଅ: (କ) ଆକାର (ଖ) ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ

✅ ଉତ୍ତର: **(**କ) ଆକାର: ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ରେ ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼େ, ଫଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆକର୍ଷଣ ବଳ ବଢ଼ିଯାଏ ଏବଂ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର ଆଡକୁ ଟାଣି ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ ପରମାଣୁର ଆକାର ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ।

**(**ଖ) ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ: ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି। ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ଆକର୍ଷଣ ବଳ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଛାଡିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ। ତେଣୁ ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ପାଏ ଓ ଅଧାତବୀୟ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

.4 ପ୍ରଶ୍ନ: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ଉପରୁ ତଳକୁ ଗଲେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ବୁଝାଅ: (କ) ସଂଯୋଜକତା (ଖ) ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ

✅ ଉତ୍ତର:

**(**କ) ସଂଯୋଜକତା: ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ତଳକୁ ଗଲେ ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ ଥିବା ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (valence electrons) ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ରହେ। ତେଣୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍ ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକତା ସମାନ ଥାଏ ଏବଂ ଏଥିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନାହିଁ।

**(**ଖ) ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ: ତଳକୁ ଗଲେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଗୋଟିଏ ନୂଆ କକ୍ଷ ଯୋଗ ହୁଏ, ଫଳରେ ଆକାର ବଢ଼େ। ଆକାର ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଓ ବାହ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣ କମିଯାଏ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ ସହଜ ହୁଏ। ତେଣୁ ଧାତବୀୟ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

.5 ପ୍ରଶ୍ନ: ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍ ନିଜ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କେଉଁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କୁ କାହିଁକି ବାଛିଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍ (1) ପରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଏବଂ (2) ମୌଳିକମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି (ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ ହାଇଡ୍ରାଇଡ୍ ଗଠନ) ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଅମ୍ଳଜାନ (O) ଓ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ (H) କୁ ବାଛିବାର କାରଣ ହେଲା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ସବୁ ମୌଳିକ ସହ ମିଶି ଯୌଗିକ (Oxides & Hydrides) ଗଠନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରେଣୀକରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।

.6 ପ୍ରଶ୍ନ: ହେନେରୀ ମୋଜେଲେଙ୍କ ଅବଦାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଏହା କିପରି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ରୂପରେଖ ବଦଳାଇ ଦେଲା?

✅ ଉତ୍ତର: 1913 ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ ହେନେରୀ ମୋଜେଲେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କଲେ ଯେ, ପରମାଣୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ତୁଳନାରେ ‘ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (Atomic Number)’ ହେଉଛି ଏକ ଅଧିକ ମୌଳିକ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୁଣ। ଏହା ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ। ଏହି ଆବିଷ୍କାର ଦ୍ୱାରା ‘ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିୟମ’ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏବଂ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଥିବା ସମସ୍ଥାନିକ (Isotopes) ଓ ଓଲଟା ବସ୍ତୁତ୍ୱ କ୍ରମର ତ୍ରୁଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଧୁରିଗଲା।

.7 ପ୍ରଶ୍ନ: ମୌଳିକ A, B ଏବଂ C ର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଯଥାକ୍ରମେ 3, 9 ଏବଂ 11।

(କ) କେଉଁ ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ଏକା ଗ୍ରୁପ୍ ର?

(ଖ) କେଉଁଟି ଅଧିକ ଧାତବୀୟ ଗୁଣ ଦେଖାଇବ?

✅ ଉତ୍ତର: A(3) = (2, 1)

B(9) = (2, 7)

C(11) = (2, 8, 1)

(କ) A ଏବଂ C ର ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ 1ଟି ଲେଖାଏଁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଏକା ଗ୍ରୁପ୍ (ଗ୍ରୁପ୍-1) ର ଅଟନ୍ତି।

(ଖ) C ହେଉଛି ସୋଡିୟମ୍ ଏବଂ A ହେଉଛି ଲିଥିୟମ୍। ଗ୍ରୁପ୍ ରେ ତଳକୁ ଗଲେ ଧାତବୀୟ ଗୁଣ ବଢ଼େ, ତେଣୁ A ଠାରୁ C ଅଧିକ ଧାତବୀୟ ପ୍ରକୃତି ଦେଖାଇବ (କାରଣ C ର ଆକାର ବଡ଼ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ ସହଜ)।

.8 ପ୍ରଶ୍ନ: ମେଟାଲଏଡ୍ (Metalloids) ବା ଉପଧାତୁ ମାନଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର: ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥାଆନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଜିଗ୍-ଜାଗ୍ (Zig-zag) ରେଖା ଥାଏ ଯେଉଁଠାରେ ବୋରନ୍, ସିଲିକନ୍, ଜର୍ମାନିୟମ୍, ଆର୍ସେନିକ୍ ପରି ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ରହିଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଉଭୟ ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁର ଧର୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର (Semiconductor) ଶିଳ୍ପରେ ଏମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି।

🌟 ବିଭାଗ 5: ଅତିରିକ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ (30 ଗୋଟି) 🌟

_(_ବିଭିନ୍ନ ମାର୍କର ପ୍ରଶ୍ନ - ଉତ୍ତର ବିନା କେବଳ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ)

www.WithTeachers.in

.1 ମୌଳିକମାନଙ୍କର ବର୍ଗୀକରଣ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?

.2 ଡୋବେରାଇନର କେଉଁ 3ଟି ମୌଳିକକୁ ନେଇ ନିଜର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୟୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ?

.3 ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍‌ଙ୍କ ନିୟମ କାହିଁକି ସଙ୍ଗୀତର ସ୍ୱର ସହ ତୁଳନୀୟ?

.4 ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ ର ମୌଳିକମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।

.5 କେଉଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଥମେ ପରମାଣୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଭିତ୍ତିକ ସଫଳ ସାରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ?

.6 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ମୂଳ ସାରଣୀରେ ମୋଟ କେତୋଟି ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଥିଲା?

.7 ଏକା-ବୋରନ୍, ଏକା-ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଓ ଏକା-ସିଲିକନ୍ ର ବର୍ତ୍ତମାନର ନାମ କ’ଣ?

.8 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶେଷ ପ୍ରାକୃତିକ ମୌଳିକର ନାମ କ’ଣ?

.9 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ’ଣ?

.10 ବୋର୍ (Niels Bohr) ଙ୍କର ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଗଠନରେ କି ଅବଦାନ ରହିଛି?

.11 ଗୋଟିଏ ଅଧାତୁର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ଯାହା ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ।

.12 ହାଲୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ (ଗ୍ରୁପ୍-17) ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକତା 1 କାହିଁକି?

.13 ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍ ଗୁଡ଼ିକର ସଂଯୋଜକତା 0 (ଶୂନ୍ୟ) କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ?

.14 ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟାୟ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?

.15 ଅମ୍ଳଜାନ ପରିବାର (Group 16) କୁ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି?

.16 ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରୁ କିପରି ନୂଆ ମୌଳିକ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ମିଳିଥିଲା?

.17 ସିଲିକନ୍ କୁ କାହିଁକି ଅର୍ଦ୍ଧ-ପରିବାହୀ (Semiconductor) ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖାଯାଏ?

.18 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତି (ଅମ୍ଳୀୟ/କ୍ଷାରୀୟ) କିପରି ବଦଳେ?

.19 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ M, ଯାହାର ସଂଯୋଜକତା 3, ତାହାର କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ର ସଂକେତ କ’ଣ ହେବ?

.20 ମୋଜେଲେ କିପରି ଏକ୍ସ-ରେ ରଶ୍ମିର ଉପଯୋଗ କରି ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲେ?

.21 ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ପରମାଣୁ ଆକାର ବଡ଼ ଏବଂ କାହିଁକି?

.22 ଲିଥିୟମ୍ ଏବଂ ବେରିଲିୟମ୍ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଧାତବୀୟ? କାରଣ ଦର୍ଶାଅ।

.23 ଟ୍ରାଞ୍ଜିସନ୍ ମେଟାଲ୍ (Transition metals) କେଉଁ ଗ୍ରୁପ୍ ରୁ କେଉଁ ଗ୍ରୁପ୍ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି?

.24 ଲାନ୍ଥାନାଇଡ୍ ଓ ଆକ୍ଟିନାଇଡ୍ ସିରିଜ୍ କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ତଳେ କାହିଁକି ରଖାଯାଇଛି?

.25 ସମସ୍ଥାନିକ ମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କାହିଁକି ସମାନ ଥାଏ?

.26 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସର୍ବାଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ମୌଳିକର ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି?

.27 ଏକାଧିକ ଯୋଜ୍ୟତା (Variable valency) କି ପ୍ରକାର ମୌଳିକ ଦେଖାନ୍ତି?

.28 ଗ୍ରୁପ୍-14 ମୌଳିକମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କ’ଣ?

.29 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ କିପରି ସହଜ ହୋଇପାରିଛି?

.30 ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଏବେ ବି ଥିବା ଗୋଟିଏ ତ୍ରୁଟି ବା ବିବାଦ ଦର୍ଶାଅ।

🌐 ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ: www.WithTeachers.in 🌐