Page No-31 and 32

୧. ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ମଞ୍ଜି ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଭିଦର ମୂଳ ଏବଂ ପତ୍ରର ଶିରା ବିନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖୁଛ ?

 (କ) ଗହମ (ଖ) ରାଜମା

• ଉତ୍ତର:

  • (କ) ଗହମ: ଗହମ ଏକ ଏକବୀଜପତ୍ରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଟେ। ତେଣୁ ଏହାର ଗୁଚ୍ଛମୂଳ ଥାଏ ଏବଂ ଏହାର ପତ୍ରରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଶିରାବିନ୍ୟାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

  • (ଖ) ରାଜମା: ରାଜମା ଏକ ଦ୍ୱିବୀଜପତ୍ରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଟେ। ତେଣୁ ଏହାର ପ୍ରଧାନ ମୂଳ ଥାଏ ଏବଂ ଏହାର ପତ୍ରରେ ଜାଲକ ଶିରାବିନ୍ୟାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

୨. କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାମ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି । ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଆଧାରରେ ବର୍ଗୀକରଣ କର । ‘କ’ ଚିହ୍ନିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ, ‘ଖ’ ଚିହ୍ନିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ‘ଗ’ ଭାଗରେ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଲେଖ। (ଘୋଡ଼ା, ଡଲ୍‌ଫିନ୍ , ବେଙ୍ଗ, ମେଣ୍ଢା, କୁମ୍ଭୀର, ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା, ତିମି, ଜିଆ, କଇଁଛ, ପାରା)

• ଉତ୍ତର:

  • କ (ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ): ଡଲ୍‌ଫିନ୍, ତିମି।

  • ଖ (ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀ): ଘୋଡ଼ା, ମେଣ୍ଢା, ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା, ଜିଆ, ପାରା।

  • ଗ (ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ): ବେଙ୍ଗ, କୁମ୍ଭୀର, କଇଁଛ।

୩. ମୁନୁର ମା’ ଏକ ବଗିଚା କରିଛନ୍ତି। ଦିନେ ସେ ମାଟିରୁ ମୂଳା ଖୋଳୁଥିଲେ। ସେ ମୁନୁକୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ମୂଳା ଏକ ପ୍ରକାର ମୂଳ। ଗୋଟିଏ ମୂଳାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ଏବଂ ଏହା କେଉଁ ପ୍ରକାରର ମୂଳ ତାହା ଲେଖ। ମୂଳା ଗଛର ପତ୍ରରେ ତୁମେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶିରା ବିନ୍ୟାସ ଦେଖିଲ ?

• ଉତ୍ତର: ମୂଳା ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖିଥିବା ଏକ ରୂପାନ୍ତରିତ ପ୍ରଧାନ ମୂଳ (Taproot)। ମୂଳା ଗଛ ଏକ ଦ୍ୱିବୀଜପତ୍ରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ପତ୍ରରେ ଜାଲକ ଶିରାବିନ୍ୟାସ (Reticulate venation) ଦେଖାଯାଏ।

୪. ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳୁଥିବା ଗୋଟିଏ ଛେଳି ଓ ଏକ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଛେଳିର ଚିତ୍ର ଦେଖ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟର କାରଣ କ’ଣ ?

• ଉତ୍ତର:

  • ସମାନତା: ଉଭୟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଓ ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କର ଚାରୋଟି ଲେଖାଏଁ ଗୋଡ଼ ଅଛି।

  • ପାର୍ଥକ୍ୟ: ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳର ଛେଳି ଦେହରେ ପ୍ରଚୁର ଓ ଘନ ଲମ୍ବା ଲୋମ ଥିବାବେଳେ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳର ଛେଳି ଦେହରେ କମ୍ ଲୋମ ଥାଏ। ପାର୍ବତ୍ୟ ଛେଳିର ଖୁରା ପାହାଡ଼ରେ ଚଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।

  • କାରଣ: ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ପରିବେଶଗତ ଉପଯୋଜନ (Adaptation)। ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରବଳ ଶୀତରୁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଉଷୁମ ରଖିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଘନ ଲୋମ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

୫. ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଆଧାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କର - ଗାଈ, ଅସରପା, ପାରା, ବାଦୁଡ଼ି, କଇଁଛ, ତିମି, ମାଛ, ଝିଣ୍ଟିକା, ଝିଟିପିଟି।

• ଉତ୍ତର: ଆମେ ଏମାନଙ୍କୁ "ଡେଣା ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା" ଆଧାରରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିପାରିବା:

  • ଗୋଷ୍ଠୀ ୧ (ଡେଣା ଥିବା / ଉଡ଼ିପାରୁଥିବା): ଅସରପା, ପାରା, ବାଦୁଡ଼ି, ଝିଣ୍ଟିକା।

  • ଗୋଷ୍ଠୀ ୨ (ଡେଣା ନଥିବା / ଉଡ଼ିପାରୁନଥିବା): ଗାଈ, କଇଁଛ, ତିମି, ମାଛ, ଝିଟିପିଟି।

୬. ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ଚାଲିଛି ଓ ଲୋକମାନେ ଅଧିକ ଆରାମଦାୟକ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଫଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ କଟାଯାଉଛି। ଏହା ଆମ ପରିବେଶକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ? ଆମେ ଏହି ସମସ୍ୟାର କିପରି ମୁକାବିଲା କରିପାରିବା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?

• ଉତ୍ତର:

  • ପ୍ରଭାବ: ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବା ଦ୍ୱାରା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବିଶ୍ୱ ତାପନ (Global Warming) ହେଉଛି। ବୃଷ୍ଟିପାତ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜର ବାସସ୍ଥାନ ହରାଉଛନ୍ତି।

  • ମୁକାବିଲା: ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ (Afforestation) କରିବାକୁ ହେବ। ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ କଡ଼ା ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ସହ ଜିନିଷପତ୍ରର ପୁନର୍ବ୍ୟବହାର (Recycling) ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

୭. ଫ୍ଲୋଚାର୍ଟକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର। ‘କ’ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ଥାନରେ ଉଦ୍ଭିଦର ନାମ ଲେଖ। (ଉଦ୍ଭିଦ -> ଏଥିରେ ପତ୍ର ଅଛି କି? -> ହଁ -> ଏହାର ଜାଲକ ଶିରା ବିନ୍ୟାସ ଅଛି କି ? -> ହଁ = କ, ନାଁ = ଖ)

• ଉତ୍ତର:

  • 'କ' ସ୍ଥାନରେ (ପତ୍ର ଥିବା ଓ ଜାଲକ ଶିରା ବିନ୍ୟାସ ଥିବା ଦ୍ୱିବୀଜପତ୍ରୀ ଉଦ୍ଭିଦ): ଆମ୍ବ ଗଛ, ମନ୍ଦାର ଗଛ କିମ୍ବା ଚଣା ଗଛ।

  • 'ଖ' ସ୍ଥାନରେ (ପତ୍ର ଥିବା କିନ୍ତୁ ସମାନ୍ତରାଳ ଶିରା ବିନ୍ୟାସ ଥିବା ଏକବୀଜପତ୍ରୀ ଉଦ୍ଭିଦ): କଦଳୀ ଗଛ, ଗହମ କିମ୍ବା ଧାନ ଗଛ।

୮. ରାଜୁ ତା’ ବନ୍ଧୁ ସଞ୍ଜୟ ସହ ଯୁକ୍ତିତର୍କ କରିଥିଲା ଯେ, “ମନ୍ଦାର ହେଉଛି ଏକ ବୁଦା” । ସଞ୍ଜୟ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିବ ?

• ଉତ୍ତର: ସଞ୍ଜୟ ତାକୁ ପଚାରିଥିବ, "ମନ୍ଦାର ଗଛର କାଣ୍ଡ କିପରି? କ'ଣ ଏହାର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ମାଟିର ବହୁତ ନିକଟରୁ ବାହାରିଥାଏ ଏବଂ ଏହାର କାଣ୍ଡ ଶକ୍ତ କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ମୋଟା ହୋଇନଥାଏ କି?" (କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଗୋଟିଏ ବୁଦା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଅଟେ)।

୯. ସାରଣୀରେ ଥିବା ସୂଚନା ଆଧାରରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ଉଦାହରଣ ଲେଖ।

 ଶ୍ରେଣୀ 'କ': ଦ୍ବିବୀଜପତ୍ରୀ, ପ୍ରଧାନମୂଳ

 ଶ୍ରେଣୀ 'ଖ': ଏକବୀଜପତ୍ରୀ, ଗୁଚ୍ଛମୂଳ।

 କ) ଶ୍ରେଣୀ ‘କ’ର ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ଆଉ କ’ଣ ସମାନତା ରହିଛି ?

(ଖ) ଶ୍ରେଣୀ ‘ଖ’ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ଆଉ କ’ଣ ସମାନତା ରହିଛି ?

• ଉତ୍ତର:

  • ଶ୍ରେଣୀ 'କ' ର ଉଦାହରଣ: ଚଣା, ମୁଗ, ଆମ୍ବ।

  • ଶ୍ରେଣୀ 'ଖ' ର ଉଦାହରଣ: ଧାନ, ଗହମ, ମକା।

  • (କ) ଶ୍ରେଣୀ 'କ' ର ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ପତ୍ରରେ ଜାଲକ ଶିରାବିନ୍ୟାସ ଥାଏ।

  • (ଖ) ଶ୍ରେଣୀ 'ଖ' ର ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ପତ୍ରରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଶିରାବିନ୍ୟାସ ଥାଏ।

୧୦. ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ବତକର ନାମକରଣ କରାଯାଇଥିବା ଅଂଶକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ବତକର ପାଦରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ? ବତକ ଏହି ଅଂଶ ବ୍ୟବହାର କରି କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୁଏ ?

• ଉତ୍ତର: ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଗୋଡ଼ର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ଥିବାବେଳେ, ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ବତକର ପାଦର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପତଳା ଚର୍ମ ବା ପରଦା ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହାକୁ 'ପରଦାଯୁକ୍ତ ପାଦ' (Webbed feet) କୁହାଯାଏ। ଏହି ପରଦାଯୁକ୍ତ ପାଦ ସାହାଯ୍ୟରେ ବତକ ପାଣିକୁ ପଛକୁ ଠେଲି ସହଜରେ ଜଳରେ ପହଁରିବା (Swimming) କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ।