ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ବିଭିନ୍ନ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଜାଇ ଦିଆଯାଇଛି।

1. ପଦାର୍ଥ (Matter) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? 🪨

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ କିଛି ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରେ (ଆୟତନ ଥାଏ) ଏବଂ ଯାହାର କିଛି ବସ୍ତୁତ୍ଵ (Mass) ଥାଏ, ତାହାକୁ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ବହି, ପାଣି, ବାୟୁ ଇତ୍ୟାଦି।

2. ପଦାର୍ଥର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଅବସ୍ଥା କ'ଣ? 💧

ଉତ୍ତର: ପଦାର୍ଥର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ହେଲା: କଠିନ (Solid), ତରଳ (Liquid) ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ (Gas)।

3. ବିସରଣ (Diffusion) କ'ଣ? 💨

ଉତ୍ତର: ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଆପେ ଆପେ ପରସ୍ପର ସହିତ ମିଶିଯିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବିସରଣ କୁହାଯାଏ। ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଲେ ବିସରଣ ଦ୍ରୁତ ହୁଏ।

4. କଠିନ ପଦାର୍ଥର ଆକାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାହିଁକି? 🧱

ଉତ୍ତର: କଠିନ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ସର୍ବାଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନ ନଗଣ୍ୟ ଥାଏ। ତେଣୁ ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଘୁଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଏହାର ଆକାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରହେ।

5. ଗଳନାଙ୍କ (Melting Point) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? 🌡️

ଉତ୍ତର: ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥ ତରଳି ତରଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ସେହି ପଦାର୍ଥର ଗଳନାଙ୍କ କୁହାଯାଏ। (ଯଥା: ବରଫର ଗଳନାଙ୍କ 0°C)।

6. ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ (Boiling Point) କ'ଣ? ♨️

ଉତ୍ତର: ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଯେଉଁ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଫୁଟିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ଏବଂ ଗ୍ୟାସରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ତାର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ କୁହାଯାଏ। ଜଳର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ 100°C।

7. ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ (Sublimation) ର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ। ⚪

ଉତ୍ତର: କଠିନରୁ ସିଧା ଗ୍ୟାସକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାର ଉଦାହରଣ ହେଉଛି: କର୍ପୂର (Camphor) ଏବଂ ନାଫ୍‌ଥାଲିନ୍ ବଟିକା।

8. ଗୁପ୍ତତାପ (Latent Heat) କ'ଣ? 🔥

ଉତ୍ତର: ପଦାର୍ଥର ଅବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ତାପମାତ୍ରା ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥିବା ତାପଶକ୍ତି କଣିକାମାନଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ ବଳକୁ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ଲୁଚି ରହିଯାଏ। ଏହି ଲୁକ୍କାୟିତ ତାପକୁ ଗୁପ୍ତତାପ କୁହାଯାଏ।

9. ବାଷ୍ପୀଭବନ (Evaporation) କ'ଣ? ☁️

ଉତ୍ତର: ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ଠାରୁ କମ୍ ଯେକୌଣସି ତାପମାତ୍ରାରେ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବାଷ୍ପ (ଗ୍ୟାସ୍) ରେ ପରିଣତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବାଷ୍ପୀଭବନ କୁହାଯାଏ।

10. ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ବାମ୍ଫ (Vapor) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ? 💨

ଉତ୍ତର: ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ଗ୍ୟାସୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ ତାହାକୁ ଗ୍ୟାସ୍ କୁହାଯାଏ (ଯଥା: ଅମ୍ଳଜାନ)। କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଯାହା ତରଳ ଥାଏ, ତାହା ଗରମ ହୋଇ ଗ୍ୟାସ୍ ହେଲେ ତାହାକୁ ବାମ୍ଫ କୁହାଯାଏ (ଯଥା: ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ)।

11. ଶୁଷ୍କ ବରଫ (Dry Ice) କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ଏବଂ କାହିଁକି? 🧊

ଉତ୍ତର: କଠିନ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (Solid CO₂) କୁ ଶୁଷ୍କ ବରଫ କୁହାଯାଏ। କାରଣ ଏହା ତରଳରେ ପରିଣତ ନହୋଇ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ୟାସରେ ଉଭେଇ ଯାଏ ଏବଂ କୌଣସି ଜିନିଷକୁ ଓଦା କରେ ନାହିଁ।

12. ସ୍ପଞ୍ଜ (Sponge) କୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରିହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କଠିନ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? 🧽

ଉତ୍ତର: ସ୍ପଞ୍ଜରେ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ର ଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ବାୟୁ ଭରି ରହିଥାଏ। ଚାପିଲେ ବାୟୁ ବାହାରିଯାଏ ଓ ତାହା ସଙ୍କୁଚିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଛାଡିଦେଲେ ଏହା ପୁଣି ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ଫେରିପାଏ, ତେଣୁ ଏହା କଠିନ ଅଟେ।

13. ତାପମାତ୍ରା ବଢାଇଲେ ପଦାର୍ଥର କଣିକା ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ? 📈

ଉତ୍ତର: ତାପମାତ୍ରା ବଢାଇଲେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତିଜ ଶକ୍ତି (Kinetic Energy) ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଫଳରେ ସେମାନେ ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଘୂରି ବୁଲନ୍ତି।

14. ପଦାର୍ଥର ନୂତନ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥାର ନାମ କ'ଣ? 🌌

ଉତ୍ତର: ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ପ୍ଲାଜମା (Plasma) ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ବୋଷ-ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍ କଣ୍ଡେନସେଟ୍ (BEC)।

15. ସିଏନଜି (CNG) ର ପୂରା ନାମ କ'ଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକୃତି କ'ଣ? 🚌

ଉତ୍ତର: CNG ର ପୂରା ନାମ 'ସଂପୀଡ଼ିତ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍' (Compressed Natural Gas)। ଗ୍ୟାସର ସଂକୋଚନଶୀଳତା ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ସିଲିଣ୍ଡରରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଏ।

16. ବରଫ ପାଣିରେ ଭାସେ କାହିଁକି ଯଦିଓ ଏହା ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥ? 🧊💧

ଉତ୍ତର: ଜଳ ବରଫରେ ପରିଣତ ହେବା ସମୟରେ ଏହାର ଆୟତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ଘନତ୍ୱ (Density) ପାଣିଠାରୁ କମ୍ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ କମ୍ ଘନତ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ବରଫ ପାଣିରେ ଭାସେ।

17. ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥ ପାତ୍ରର କାନ୍ଥରେ ଚାପ ପକାଏ କାହିଁକି? 🎈

ଉତ୍ତର: ଗ୍ୟାସର କଣିକାମାନେ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ଗତି କରନ୍ତି। ଏହି ଗତି ସମୟରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ଏବଂ ପାତ୍ରର କାନ୍ଥ ସହ ପିଟି ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

18. ଆର୍ଦ୍ରତା (Humidity) କ'ଣ? 🌧️

ଉତ୍ତର: ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପର ପରିମାଣକୁ ଆର୍ଦ୍ରତା କୁହାଯାଏ। ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ଥିଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର କମିଯାଏ।

19. ପ୍ଲାଜମା ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ। ⭐

ଉତ୍ତର: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାରାମାନଙ୍କ ଭିତରେ, ଏବଂ ନିଅନ୍ ସାଇନ୍ ବଲ୍‌ବ (Neon sign bulb) ରେ ପ୍ଲାଜମା ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।

20. 300K କୁ ସେଲସିୟସ୍‌ରେ ପରିଣତ କର। 🌡️

ଉତ୍ତର: ସେଲସିୟସ୍ ତାପମାତ୍ରା = 300 - 273 = 27 °C।

1. ପଦାର୍ଥର କଣିକାମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମ ଲେଖ। 🔬

ଉତ୍ତର: (i) ପଦାର୍ଥର କଣିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନ ଥାଏ। (ii) କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଅନବରତ ଗତିଶୀଳ (ସେମାନଙ୍କର ଗତିଜ ଶକ୍ତି ଥାଏ)। (iii) କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି (ଆକର୍ଷଣ ବଳ)।

2. ବାଷ୍ପୀଭବନ କିପରି ଶୀତଳତା ସୃଷ୍ଟି କରେ ବୁଝାଅ। 🌬️🥶

ଉତ୍ତର: ବାଷ୍ପୀଭବନ ହେଉଛି ଏକ ପୃଷ୍ଠଭିତ୍ତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ତରଳ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ତାପଶକ୍ତି (ଗୁପ୍ତତାପ) ପରିପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବା ବସ୍ତୁରୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ତାପଶକ୍ତି ହରାଇବା ଯୋଗୁଁ ପରିପାର୍ଶ୍ୱଟି ଶୀତଳ ବା ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ।

3. ତରଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ୩ଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ। 💧vs💨

ଉତ୍ତର:

(i) ତରଳର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆୟତନ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ୟାସର ଆୟତନ ବା ଆକାର ନଥାଏ।

(ii) ତରଳର ସଙ୍କୋଚନଶୀଳତା କମ୍, ମାତ୍ର ଗ୍ୟାସର ସଙ୍କୋଚନଶୀଳତା ସର୍ବାଧିକ।

(iii) ତରଳର କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣ ବଳ ମଧ୍ୟମ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ୟାସରେ ଏହା ସର୍ବନିମ୍ନ ଥାଏ।

4. ଲୋକମାନେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନେ ଛାତ ବା ପିଣ୍ଡାରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତି କାହିଁକି? 🏠💦

ଉତ୍ତର: ଖରାଦିନେ ଛାତ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଥାଏ। ପାଣି ଛିଞ୍ଚିଲେ ତାହା ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୁଏ। ବାଷ୍ପୀଭବନ ସମୟରେ ଜଳର ଉଚ୍ଚ ବାଷ୍ପୀକରଣ ଗୁପ୍ତତାପ ଛାତରୁ ତାପଶକ୍ତି ଶୋଷଣ କରିନିଏ, ଯାହାଫଳରେ ଛାତ ଶୀଘ୍ର ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ।

5. ଗଳନର ଗୁପ୍ତତାପ (Latent heat of fusion) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? 🧊🔥

ଉତ୍ତର: ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଏବଂ ପଦାର୍ଥର ଗଳନାଙ୍କ ତାପମାତ୍ରାରେ, ଠିକ୍ 1 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ (1 kg) କଠିନ ପଦାର୍ଥକୁ ତରଳରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଯେତିକି ପରିମାଣର ତାପଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତାହାକୁ ସେହି ପଦାର୍ଥର ଗଳନର ଗୁପ୍ତତାପ କୁହାଯାଏ।

6. ବାଷ୍ପୀକରଣ ଗୁପ୍ତତାପ (Latent heat of vaporization) କ'ଣ? ♨️

ଉତ୍ତର: ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଏବଂ ପଦାର୍ଥର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ତାପମାତ୍ରାରେ, 1 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଦରକାର ହେଉଥିବା ତାପଶକ୍ତିକୁ ବାଷ୍ପୀକରଣ ଗୁପ୍ତତାପ କୁହାଯାଏ।

7. ଗ୍ୟାସକୁ କିପରି ତରଳରେ ପରିଣତ (Liquefy) କରାଯାଇପାରିବ? 🎈➡️💧

ଉତ୍ତର: ଗ୍ୟାସକୁ ତରଳ କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ: (i) ତାପମାତ୍ରା ହ୍ରାସ କରିବା (ଥଣ୍ଡା କରିବା) ଯାହାଦ୍ୱାରା କଣିକାମାନଙ୍କର ଗତିଜ ଶକ୍ତି କମିବ, ଏବଂ (ii) ଉଚ୍ଚ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଯାହାଦ୍ୱାରା କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରର ନିକଟତର ହେବେ।

8. ଗ୍ୟାସ୍ ର ସଙ୍କୋଚନଶୀଳତା ଗୁଣ ଆମର କି କି ଉପକାରରେ ଆସେ? 🗜️

ଉତ୍ତର: ଗ୍ୟାସକୁ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବହୁତ କମ୍ ଆୟତନରେ ରଖିହୁଏ। ଏହି ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ: (i) LPG ଗ୍ୟାସକୁ ସିଲିଣ୍ଡରରେ ଭର୍ତ୍ତି କରି ରୋଷେଇ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। (ii) ଯାନବାହନରେ ଇନ୍ଧନ ଭାବେ CNG ସିଲିଣ୍ଡରରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ରହେ। (iii) ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ଦିଆଯାଏ।

9. ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର କିପରି ପବନର ବେଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ? 🌬️

ଉତ୍ତର: ପବନର ବେଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। କାରଣ ଦ୍ରୁତ ପବନ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପର କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ସାଥିରେ ଉଡ଼ାଇ ନେଇଯାଏ, ଫଳରେ ପରିପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପର ପରିମାଣ କମିଯାଏ ଏବଂ ବାଷ୍ପୀଭବନ ଶୀଘ୍ର ହୁଏ (ଯେମିତି ପବନରେ ଲୁଗା ଶୀଘ୍ର ଶୁଖେ)।

10. କପ୍ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ଲେଟ୍ ବା ସସର୍ (Saucer) ରେ ଗରମ ଚା' ଶୀଘ୍ର ପିଇହୁଏ କାହିଁକି? ☕

ଉତ୍ତର: ପ୍ଲେଟ୍ ର ପୃଷ୍ଠତଳ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କପ୍ ତୁଳନାରେ ବହୁତ ଅଧିକ। ପୃଷ୍ଠତଳ ବଢିଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ବଢିଯାଏ। ତେଣୁ ପ୍ଲେଟରେ ଥିବା ଗରମ ଚା' ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ତାପ ହରାଏ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ପିଇବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

11. ଗ୍ଲାସରେ ବରଫ ଖଣ୍ଡ ରଖିଲେ, ଗ୍ଲାସର ବାହାର ପଟେ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ? 🥛💦

ଉତ୍ତର: ବାୟୁରେ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଥାଏ। ଏହି ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଯେତେବେଳେ ବରଫ ଥିବା ଥଣ୍ଡା ଗ୍ଲାସର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସେ, ଏହା ନିଜର ଶକ୍ତି ହରାଇ ତରଳ ଅବସ୍ଥା (ଘନୀଭବନ) କୁ ଫେରିଆସେ। ତେଣୁ ସେହି ବାଷ୍ପ ପାଣି ବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ବାହାରେ ଜମା ହୋଇଯାଏ।

12. ଜଳରେ ପୋଟାସିୟମ୍ ପରମାଙ୍ଗାନେଟ୍ ମିଶାଇଲେ ରଙ୍ଗ କିପରି ବଦଳେ ବୁଝାଅ। 🟣

ଉତ୍ତର: ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ପଦାର୍ଥ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାମୟ। ମାତ୍ର କେତୋଟି ପୋଟାସିୟମ୍ ପରମାଙ୍ଗାନେଟ୍ ସ୍ଫଟିକ (crystal) କୁ ପାଣିରେ ପକାଇଲେ ତାହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଛୋଟ କଣିକାରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଜଳର କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବହୁତ ପାଣିକୁ ନାଲି/ବାଇଗଣୀ ରଙ୍ଗ କରିଦିଏ।

13. ବୋଷ-ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍ କଣ୍ଡେନସେଟ୍ (BEC) କିପରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ? ⚛️

ଉତ୍ତର: ସାଧାରଣ ବାୟୁର ସାନ୍ଦ୍ରତା (Density) ର ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷ ଭାଗରୁ ୧ ଭାଗ (ଅତି କମ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା) ଥିବା ଏକ ବିଶେଷ ଗ୍ୟାସକୁ ନେଇ, ଅତ୍ୟଧିକ ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା (absolute zero ପାଖାପାଖି) କୁ ଥଣ୍ଡା କଲେ BEC ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

14. ମରୁଭୂମି କୁଲର୍ (Desert Cooler) ଶୁଷ୍କ ଓ ଉତ୍ତପ୍ତ ଦିନରେ ଅଧିକ ଥଣ୍ଡା କାହିଁକି କରେ? 🏜️❄️

ଉତ୍ତର: ଗରମ ଦିନେ ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ଦିନେ ଆର୍ଦ୍ରତା କମ୍ ଥାଏ। ତାପମାତ୍ରା ବଢିଲେ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା କମିଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ସର୍ବାଧିକ ହୁଏ। କୁଲର୍ ଭିତରେ ଥିବା ପାଣି ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ବହୁତ ତାପ ଶୋଷଣ କରେ, ଫଳରେ ଏହା ବାହାରକୁ ଅଧିକ ଥଣ୍ଡା ପବନ ଦିଏ।

15. ଅବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ତାପମାତ୍ରା କାହିଁକି ସ୍ଥିର ରହେ? 🌡️⛔

ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥ ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଏ (ଯଥା- ବରଫରୁ ପାଣି), ଦିଆଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ତାପ କଣିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳକୁ ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଯାଏ। ତାପଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଥର୍ମୋମିଟରରେ ତାପମାତ୍ରା ବଢେ ନାହିଁ।

💡 ଟ୍ରିକ୍ (Trick): ୩ ମାର୍କିଆ ପ୍ରଶ୍ନରେ କାରଣ (Reason) ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Process - ଯେମିତି ବାଷ୍ପୀଭବନ ବା ବିସରଣ) କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବେ। ତେବେ ପୂରା ମାର୍କ ମିଳିବ!

📙 ବିଭାଗ ଗ: ୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (4 Marks Questions)

1. ବାଷ୍ପୀଭବନ (Evaporation) କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ କାରକଗୁଡ଼ିକ (Factors) ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ☁️📈

ଉତ୍ତର: ବାଷ୍ପୀଭବନକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ୪ଟି କାରକ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି:

• ପୃଷ୍ଠତଳ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବୃଦ୍ଧି: ବାଷ୍ପୀଭବନ ଏକ ପୃଷ୍ଠତଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ପୃଷ୍ଠତଳ ବଡ଼ ହେଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ବଢେ (ଯଥା- ଲୁଗା ମେଲାଇକି ଶୁଖାଇବା)।

• ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି: ତାପମାତ୍ରା ବଢିଲେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତିଜ ଶକ୍ତି ବଢେ, ଫଳରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି।

• ଆର୍ଦ୍ରତା ହ୍ରାସ: ବାୟୁରେ ପୂର୍ବରୁ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ କମ୍ (ଶୁଷ୍କ) ଥିଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ଶୀଘ୍ର ହୁଏ।

• ପବନର ବେଗ ବୃଦ୍ଧି: ପବନ ଅଧିକ ହେଲେ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଉଡିଯାଏ, ଯାହା ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

2. ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଅନବରତ ଗତିଶୀଳ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସହଜ ପରୀକ୍ଷା ଲେଖ। 💨🏃‍♂️

ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ଅଣଜଳା ଧୂପକାଠିକୁ ଘରର ଗୋଟିଏ କୋଣରେ ରଖିଲେ ଆମକୁ ପାଖକୁ ଯାଇ ବାସ୍ନା ଶୁଙ୍ଘିବାକୁ ପଡେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଧୂପକାଠିକୁ ଲଗାଇଦେଉ, ଏଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧୂଆଁ (ଗ୍ୟାସ୍) ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଗତିଜ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବାୟୁର କଣିକା ସହ ମିଶିଯାଆନ୍ତି (ବିସରଣ)। ଏହି କାରଣରୁ ବାସ୍ନା ପୂରା ଘରେ ଖେଳିଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଗତିଶୀଳ।

3. ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ (Sublimation) ର ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। 🕯️☁️

ଉତ୍ତର: (i) ଗୋଟିଏ ଚାଇନା ଡିସ୍ (China dish) ରେ କିଛି ଗୁଣ୍ଡ ହୋଇଥିବା କର୍ପୂର କିମ୍ବା ଆମୋନିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ନିଅ। (ii) ଏହା ଉପରେ ଏକ କାଚ କାହାଳୀ (Funnel) କୁ ଓଲଟାଇ ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଅ। (iii) କାହାଳୀର ଉପର ଖୋଲା ମୁହଁକୁ କିଛି ତୁଳା ଦେଇ ବନ୍ଦ କରିଦିଅ। (iv) ଏବେ ତଳୁ ସ୍ପିରିଟ୍ ଲ୍ୟାମ୍ପ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗରମ କର। (v) ତୁମେ ଦେଖିବ କଠିନ କର୍ପୂର ତରଳ ନହୋଇ ସିଧା ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବ ଏବଂ ଉପରକୁ ଉଠି କାହାଳୀର ଥଣ୍ଡା କାନ୍ଥରେ ପୁଣି କଠିନ ଆକାରରେ ଜମା ହୋଇଯିବ।

4. ପଦାର୍ଥର ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃ-ପରିବର୍ତ୍ତନ (Inter-conversion) କିପରି ସମ୍ଭବ ବୁଝାଅ। 🔄

ଉତ୍ତର: ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଚାପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ପଦାର୍ଥର ଅବସ୍ଥା ବଦଳାଇ ହେବ।

• କଠିନକୁ ତାପ ଦେଲେ ତାହା ତରଳି ତରଳ ହୁଏ (ଗଳନ)।

• ତରଳକୁ ତାପ ଦେଲେ ତାହା ଫୁଟି ଗ୍ୟାସ୍ ହୁଏ (ବାଷ୍ପୀଭବନ)।

• ଗ୍ୟାସକୁ ଥଣ୍ଡା କଲେ ତାହା ପୁଣି ତରଳ ହୁଏ (ଘନୀଭବନ) ଏବଂ ଆହୁରି ଥଣ୍ଡା କଲେ ବରଫ/କଠିନ ହୁଏ (କଠିନୀକରଣ)।

• କିଛି କଠିନ ସିଧା ଗ୍ୟାସ୍ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ସିଧା କଠିନ ହୁଅନ୍ତି ଯାହାକୁ 'ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ' କୁହାଯାଏ। ଉଭୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରସ୍ପରର ବିପରୀତ ହୋଇଥାଏ।

5. ଗ୍ୟାସ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟଧିକ ସଙ୍କୋଚନଶୀଳ (Compressible) ବୋଲି କିପରି ପ୍ରମାଣ କରିବ? 💉

ଉତ୍ତର: ତିନୋଟି 100 ml ର ସିରିଞ୍ଜ (Syringe) ନିଅ। ସେଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁକୁ ରବର କର୍କରେ ବନ୍ଦ କର। ଗୋଟିଏରେ ଖାଲି ବାୟୁ (ଗ୍ୟାସ୍) ରଖ, ଦ୍ୱିତୀୟଟିରେ ପାଣି (ତରଳ) ଭର୍ତ୍ତି କର ଓ ତୃତୀୟଟିରେ ଚକ୍ ଗୁଣ୍ଡ (କଠିନ) ଭର୍ତ୍ତି କର। ବର୍ତ୍ତମାନ ପିଷ୍ଟନ୍ (piston) ଲଗାଇ ତିନୋଟି ଯାକକୁ ଜୋରରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କର। ଆମେ ଦେଖିବା ଯେ କେବଳ ବାୟୁ ଥିବା ସିରିଞ୍ଜର ପିଷ୍ଟନ୍ ସହଜରେ ବହୁତ ତଳକୁ ଯାଇପାରିବ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଗ୍ୟାସ୍‌ର ସଙ୍କୋଚନଶୀଳତା କଠିନ ଓ ତରଳ ଅପେକ୍ଷା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ।

6. ପ୍ଲାଜମା (Plasma) ଏବଂ ବି.ଇ.ସି. (BEC) ବିଷୟରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ। 🌌⭐

ଉତ୍ତର:

• ପ୍ଲାଜମା (Plasma): ଏହା ପଦାର୍ଥର ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ଯାହା ଅତି ଉତ୍ତେଜିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆୟନିତ ଗ୍ୟାସ୍ କଣିକାକୁ ନେଇ ଗଠିତ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ବଲ୍‌ବ ଭିତରେ ଗ୍ୟାସ୍ ଆୟନିତ ହୋଇ ଚମକ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ଯୋଗୁଁ ସେଠାରେ ପ୍ଲାଜମା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• BEC (Bose-Einstein Condensate): ଏହା ପଦାର୍ଥର ପଞ୍ଚମ ଅବସ୍ଥା। ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ବୋଷ ଏବଂ ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍ ଗଣନା କରିଥିଲେ। ସାଧାରଣ ବାୟୁର ଲକ୍ଷେ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ କମ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଥିବା ଗ୍ୟାସକୁ ଅତି ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ (Super low temperature) ଥଣ୍ଡା କରି ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ।

7. ବାଷ୍ପୀଭବନ (Evaporation) ଏବଂ ସ୍ଫୁଟନ (Boiling) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ? ☁️ vs ♨️

ଉତ୍ତର:

• ବାଷ୍ପୀଭବନ ଏକ ପୃଷ୍ଠଭିତ୍ତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା (କେବଳ ଉପର ପାଣି ବାଷ୍ପ ହୁଏ), କିନ୍ତୁ ସ୍ଫୁଟନ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା (ପୂରା ପାଣି ଭିତରୁ ବୁଡ଼ବୁଡ଼ି ବାହାରେ)।

• ବାଷ୍ପୀଭବନ ଯେକୌଣସି ତାପମାତ୍ରାରେ ଆପେ ଆପେ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ଫୁଟନ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାପମାତ୍ରାରେ (ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କରେ) ହୁଏ।

• ବାଷ୍ପୀଭବନ ଯୋଗୁଁ ଶୀତଳତା (Cooling) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସ୍ଫୁଟନରେ ଶୀତଳତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ।

• ବାଷ୍ପୀଭବନ ଏକ ମନ୍ଥର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ମାତ୍ର ସ୍ଫୁଟନ ଏକ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

8. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ସ ଭିତରେ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଗ୍ୟାସ୍ ରଖିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଶିଯାଆନ୍ତି ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ସହ ବୁଝାଅ। 💨🤝💨

ଉତ୍ତର: ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି 'ବିସରଣ' (Diffusion) ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ। ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନ ଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗତିଜ ଶକ୍ତି ସର୍ବାଧିକ ଥାଏ। ଫଳରେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ୟାସର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଗତି କରି ଅନ୍ୟ ଗ୍ୟାସର ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ କରିଯାଆନ୍ତି। ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳର ପ୍ରଭାବ ବିନା ସେମାନେ ଆପେ ଆପେ ସବୁଆଡ଼େ ସମାନ ଭାବେ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ମିଶିଯାଆନ୍ତି।

ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ!

1. ବସ୍ତୁତ୍ଵର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଏକକ (SI Unit) କ'ଣ?

2. କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ପଦାର୍ଥର ଆକାର ନଥାଏ କିନ୍ତୁ ଆୟତନ ଥାଏ?

3. ବାୟୁରେ ବିସରଣ ହାର ଜଳ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ କାହିଁକି?

4. କେଲଭିନ୍ ସ୍କେଲ୍ ରେ ଜଳର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ କେତେ?

5. ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?

6. ଆମେ ପିନ୍ଧୁଥିବା ପୋଷାକ ଶୁଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଫୁଟନ ନା ବାଷ୍ପୀଭବନ?

7. ଚିନିକୁ ପାଣିରେ ଗୋଳାଇଲେ ପାଣିର ସ୍ତର ବଢେ ନାହିଁ କାହିଁକି?

8. LPG ର ପୂରା ନାମ କ'ଣ?

9. କଠିନୀକରଣ (Solidification) ପ୍ରକ୍ରିୟା କ'ଣ?

10. ନେଲ୍ ପଲିସ୍ ରିମୁଭର୍ ପାପୁଲିରେ ପଡିଲେ କାହିଁକି ଉଡିଯାଏ?

11. ବରଫ ଜଳରେ ପରିଣତ ହେବା ଏକ ଭୌତିକ ନା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ?

12. ଟିଣ୍ଡାଲ୍ ପ୍ରଭାବ କଣ ଏବଂ ଏହା କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯାଏ? (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଲିଙ୍କ୍)

13. ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥର ଆକୃତି କାହିଁକି ପାତ୍ର ଅନୁସାରେ ବଦଳେ?

14. ବାଷ୍ପୀଭବନ କେଉଁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାୟରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରାଯାଇପାରିବ?

15. ଗୋଟିଏ ଗରମ କୋଠରୀରେ ବାସ୍ନା ଶୀଘ୍ର ଖେଳିଯାଏ କାହିଁକି?

16. 373 K କୁ ସେଲସିୟସ୍ ରେ ପ୍ରକାଶ କର।

17. 100 °C କୁ କେଲଭିନ୍ ରେ ପ୍ରକାଶ କର।

18. ଏକ ମିଟର ସହିତ ଏକ ନାନୋମିଟର (nm) ର ସମ୍ପର୍କ କ'ଣ?

19. ରବର ବ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ଟାଣିଲେ ଏହାର ଆକାର ବଦଳେ, ତେବେ ଏହା କଠିନ କିପରି?

20. ପ୍ଲାଜମା ଅବସ୍ଥା କେଉଁ ରଙ୍ଗ ଦେବ ତାହା କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ?

21. ଆମୋନିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଗରମ କଲେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ?

22. ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନରେ କୁକୁର ଜିଭ ବାହାର କରି କାହିଁକି ହାମ୍ପେ? (Hint: Evaporation cooling)

23. ତାପମାତ୍ରା ବଢିଲେ ଗ୍ୟାସର ଚାପ ବଢେ ନା କମେ?

24. ଜଳର ଘନତ୍ୱ ବରଫଠାରୁ ଅଧିକ ନା କମ୍?

25. ଗଳନର ଗୁପ୍ତତାପ ଏବଂ ବାଷ୍ପୀକରଣର ଗୁପ୍ତତାପ ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ମୂଲ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ଥାଏ?

26. ଶୁଷ୍କ ବରଫକୁ କାହିଁକି ଉଚ୍ଚ ଚାପରେ ସାଇତି ରଖାଯାଏ?

27. କେଉଁ ପଦାର୍ଥ ତିନୋଟି ଯାକ ମୁଖ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ସହଜରେ ରହିପାରେ?

28. ଆର୍ଦ୍ରତା ଶବ୍ଦର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅର୍ଥ କ'ଣ?

29. ଗ୍ୟାସୀୟ କଣିକାମାନଙ୍କର ଗତିକୁ କି ପ୍ରକାରର ଗତି କୁହାଯାଏ? (ବିଶୃଙ୍ଖଳିତ ବା Random motion)

30. ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ କହିଲେ କେଉଁ ୫ଟି ଉପାଦାନକୁ ବୁଝାଏ?