1. ନିମ୍ନଲିଖିତ ତାପମାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ସେଲସିୟସ୍ (Celsius) ସ୍କେଲ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶ କର । 🌡️

(a) 300 K

(b) 573 K

ଉତ୍ତର:

• (a) 300 K = 300 - 273 = 27 °C

• (b) 573 K = 573 - 273 = 300 °C

💡 ଟ୍ରିକ୍ (Trick): ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କେଲଭିନ୍ (K) ରୁ ସେଲସିୟସ୍ (°C) କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବେ, ସବୁବେଳେ ସେହି ସଂଖ୍ୟାରୁ 273 ବିୟୋଗ (-) କରିଦେବେ !

2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ତାପମାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ କେଲଭିନ୍ (Kelvin) ସ୍କେଲ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶ କର । 🌡️

(a) 25 °C

(b) 373 °C

ଉତ୍ତର:

• (a) 25 °C = 25 + 273 = 298 K

• (b) 373 °C = 373 + 273 = 646 K

💡 ଟ୍ରିକ୍ (Trick): ସେଲସିୟସ୍ (°C) ରୁ କେଲଭିନ୍ (K) ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ସେହି ସଂଖ୍ୟାରେ 273 ଯୋଗ (+) କରନ୍ତୁ !

3. କାରଣ ଦର୍ଶାଅ: 🧐

(a) ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ ନାଫ୍‌ଥାଲିନ୍ ବଟିକା (Naphthalene balls) କିଛି ଦିନ ପରେ ଆପେ ଆପେ ଉଭେଇ ଯାଏ । ⚪💨

(b) ଦୂରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତର (Perfume) ର ବାସ୍ନା ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ । 🌸💨

ଉତ୍ତର:

• (a) ନାଫ୍‌ଥାଲିନ୍ ହେଉଛି ଏକ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତୀ (sublime) ପଦାର୍ଥ ଅଟେ। ଏହା ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ କଠିନ ଅବସ୍ଥାରୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ନଯାଇ, ସିଧାସଳଖ ବାଷ୍ପ ବା ଗ୍ୟାସୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୋଇ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ମିଶିଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଏହା କିଛିଦିନ ପରେ କୌଣସି ଅବଶେଷ ନରଖି ଉଭେଇ ଯାଏ।

• (b) ଅତର ବା ସେଣ୍ଟ୍ ହେଉଛି ଏକ ଉଦ୍‌ବାୟୀ (volatile) ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ଯାହା ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଗ୍ୟାସରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଗ୍ୟାସୀୟ କଣିକାମାନଙ୍କର ଗତିଜ ଶକ୍ତି ଏବଂ ବିସରଣ (Diffusion) ହାର ବହୁତ ଅଧିକ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁରେ ମିଶି ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିଯାଏ ଏବଂ ଦୂରରେ ଥିଲେ ବି ଆମ ନାକରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

4. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳର ବୃଦ୍ଧି କ୍ରମରେ (increasing order) ସଜାଇ ଲେଖ:

ଜଳ, ଚିନି, ଅମ୍ଳଜାନ ।

ଉତ୍ତର:

ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ସର୍ବଦା: ଗ୍ୟାସ୍‌ରେ ସବୁଠାରୁ କମ୍, ତରଳରେ ମଧ୍ୟମ ଏବଂ କଠିନରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଥାଏ। ତେଣୁ ବୃଦ୍ଧି କ୍ରମଟି ହେବ:

ଅମ୍ଳଜାନ (ଗ୍ୟାସ୍) < ଜଳ (ତରଳ) < ଚିନି (କଠିନ) 💨 < 💧 < 🧊

5. ନିମ୍ନଲିଖିତ ତାପମାତ୍ରାରେ ଜଳର ଭୌତିକ ଅବସ୍ଥା କ'ଣ ହୋଇଥିବ ? 💧

(a) 25 °C

(b) 0 °C

(c) 100 °C

ଉତ୍ତର:

• (a) 25 °C ରେ: ଏହା ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରା ହୋଇଥିବାରୁ ଜଳ ଏଠାରେ ତରଳ (Liquid) ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବ।

• (b) 0 °C ରେ: ଏହି ତାପମାତ୍ରାରେ ଜଳ ବରଫରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ ବରଫ ମଧ୍ୟ ତରଳିବା ଆରମ୍ଭ କରେ। ତେଣୁ ଜଳ ଉଭୟ କଠିନ (ବରଫ) ଏବଂ ତରଳ (ପାଣି) ଅବସ୍ଥାରେ ରହିପାରିବ।

• (c) 100 °C ରେ: ଏହି ତାପମାତ୍ରାରେ ଜଳ ଫୁଟି ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ଜଳ ଉଭୟ ତରଳ (ପାଣି) ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ (ବାମ୍ଫ) ଅବସ୍ଥାରେ ରହିପାରିବ।

6. କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ: ✍️

(a) ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ (Room temperature) ଜଳ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ।

(b) ଏକ ଲୁହା ଆଲମିରା ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥ ।

ଉତ୍ତର:

• (a) ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଜଳର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆୟତନ (volume) ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର (shape) ନଥାଏ। ଏହାକୁ ଯେଉଁ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଏ, ଏହା ସେହି ପାତ୍ରର ଆକାର ଧାରଣ କରେ। ଏହା ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ (flow) ହୋଇପାରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତରଳ ପଦାର୍ଥର ହୋଇଥିବାରୁ, ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଜଳ ଏକ ତରଳ ଅଟେ।

• (b) ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଗୋଟିଏ ଲୁହା ଆଲମିରାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆୟତନ ଥାଏ। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ (rigid), ଅସଂପୀଡ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହିସବୁ ଧର୍ମ କଠିନ ପଦାର୍ଥର ହୋଇଥିବାରୁ, ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଲୁହା ଆଲମିରା ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ। 🗄️

7. 273 K ତାପମାତ୍ରାରେ ବରଫର ଶୀତଳତା ପ୍ରଦାନ କରିବାର କ୍ଷମତା, ସେହି ଏକା ତାପମାତ୍ରାରେ (273 K) ଥିବା ଜଳଠାରୁ ଅଧିକ କାହିଁକି ? 🧊 vs 💧

ଉତ୍ତର:

273 K ଅର୍ଥାତ୍ 0 °C ରେ ଥିବା ବରଫ ଯେତେବେଳେ ତରଳି ପାଣିରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ନିଜର ଅବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଆମ ଶରୀରରୁ କିମ୍ବା ପରିପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବହୁତ ପରିମାଣରେ ଅତିରିକ୍ତ ତାପଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରେ (ଯାହାକୁ ଗଳନର ଗୁପ୍ତତାପ ବା Latent Heat of Fusion କୁହାଯାଏ)। କିନ୍ତୁ ସେହି ଏକା ତାପମାତ୍ରାରେ (273 K) ଥିବା ପାଣି ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ତାପ ଶୋଷଣ କରିନଥାଏ। ତେଣୁ, ବରଫ ଆମଠାରୁ ଅଧିକ ତାପ ଶୋଷଣ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଜଳ ତୁଳନାରେ ଆମକୁ ଅଧିକ ଥଣ୍ଡା ବା ଶୀତଳ ଲାଗେ।

8. ଫୁଟନ୍ତା ଜଳ ଓ ବାମ୍ଫ (Steam) ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଥିରେ ହାତ ପଡିଲେ ଅଧିକ ପୋଡ଼ାଜଳା ହୁଏ ? ♨️

ଉତ୍ତର:

ବାମ୍ଫ (Steam) ରେ ହାତ ପଡିଲେ ଅଧିକ ପୋଡ଼ାଜଳା ବା କଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ।

କାରଣ: 100 °C ରେ ଥିବା ଫୁଟନ୍ତା ଜଳ ଅପେକ୍ଷା ସେହି 100 °C ରେ ଥିବା ବାମ୍ଫ କଣିକାମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ। ବାଷ୍ପୀଭବନ ସମୟରେ ଜଳର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ପରିପାର୍ଶ୍ୱରୁ 'ବାଷ୍ପୀଭବନର ଗୁପ୍ତତାପ' (Latent Heat of Vaporization) ଆକାରରେ ଅତିରିକ୍ତ ତାପଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି ବାମ୍ଫରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ଅଧିକ ଲୁକ୍କାୟିତ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ବାମ୍ଫ ଅଧିକ ମାରାତ୍ମକ ପୋଡ଼ାଜଳା ସୃଷ୍ଟି କରେ।

9. ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ସୂଚାଉଥିବା ତୀର ଚିହ୍ନ A, B, C, D, E ଓ F ର ନାମକରଣ କର । 🔄

ଉତ୍ତର:

• A: ଗଳନ / ତରଳିବା (Melting / Fusion) (କଠିନ ରୁ ତରଳ) 🧊 ➡️ 💧

• B: ବାଷ୍ପୀଭବନ / ସ୍ଫୁଟନ (Vaporization / Boiling) (ତରଳ ରୁ ଗ୍ୟାସ୍) 💧 ➡️ ☁️

• C: ଘନୀଭବନ (Condensation) (ଗ୍ୟାସ୍ ରୁ ତରଳ) ☁️ ➡️ 💧

• D: କଠିନୀକରଣ / ହିମାଙ୍କନ (Solidification / Freezing) (ତରଳ ରୁ କଠିନ) 💧 ➡️ 🧊

• E: ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ (Sublimation) (କଠିନ ରୁ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ୟାସ୍)

• F: ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ / ଅବକ୍ଷେପଣ (Sublimation / Deposition) (ଗ୍ୟାସ୍ ରୁ ସିଧାସଳଖ କଠିନ)

💡 ଟ୍ରିକ୍ (Trick): କଠିନରୁ ଗ୍ୟାସ୍ ହେଉ କିମ୍ବା ଗ୍ୟାସ୍ ରୁ କଠିନ, ଉଭୟ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରକ୍ରିୟା (E ଏବଂ F) କୁ ସହଜରେ 'ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବପାତନ' ବୋଲି ମନେ ରଖିପାରିବେ !