❓ ପ୍ରଶ୍ନ 1: ଥମ୍‌ସନ୍‌ଙ୍କ ପରମାଣୁ ମଡେଲ୍ ଅନୁସାରେ ପରମାଣୁ କିପରି ବିଦ୍ୟୁତ ନିରପେକ୍ଷ ବୁଝାଅ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ଜେ. ଜେ. ଥମ୍‌ସନ୍‌ଙ୍କ (J. J. Thomson) ପରମାଣୁ ମଡେଲ୍ ଅନୁସାରେ ⚡:

• ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁ ହେଉଛି ଏକ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଗୋଲକ ଏବଂ ଏହି ଗୋଲକ ମଧ୍ୟରେ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ (ଖଜୁରୀ କୋଳି ପିଠା ବା ତରଭୁଜର ମଞ୍ଜି ପରି) ଖଚିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି।

• ପରମାଣୁରେ ଥିବା ମୋଟ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜର ପରିମାଣ ଏବଂ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜର ପରିମାଣ ପରସ୍ପର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ହୋଇଥାଏ।

• ତେଣୁ, ବିପରୀତ ଓ ସମପରିମାଣ ଚାର୍ଜ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଶମିତ କରୁଥିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପରମାଣୁଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିରପେକ୍ଷ (electrically neutral) ହୋଇଥାଏ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 2: ତିନୋଟି ଅବପରମାଣୁ କଣିକାର ନାମ ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ପରମାଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଅବପରମାଣୁ କଣିକା (sub-atomic particles) ହେଲା 🔬:

1. ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ (Electron): ଏହାର ପ୍ରତୀକ $e^-$ (ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ)।

2. ପ୍ରୋଟନ୍ (Proton): ଏହାର ପ୍ରତୀକ $p^+$ (ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ)।

3. ନିୟୁଟ୍ରନ୍ (Neutron): ଏହାର ପ୍ରତୀକ $n^0$ (ଚାର୍ଜବିହୀନ ବା ନିରପେକ୍ଷ)।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 3: ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 2 ଏବଂ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା 4 । ଏହି ପରମାଣୁର ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ କେତୋଟି ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ଅଛି ?

💡 ଉତ୍ତର:

ଦତ୍ତ ପରମାଣୁର 🔢:

• ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ($Z$) = 2 (ଅର୍ଥାତ୍ ଏଥିରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା = 2)

• ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ($A$) = 4

ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, କୌଣସି ପରମାଣୁର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ତାର ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍ ଓ ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ।

$$\text{ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା } (n) = \text{ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା } (A) - \text{ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ } (Z)$$

$$n = 4 - 2 = 2$$

ତେଣୁ, ଏହି ପରମାଣୁର (ହିଲିୟମ୍ - $He$) ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ 2 ଟି ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ଅଛି।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 4: ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପରମାଣୁରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ସଜାଇ ହୋଇରହିଛନ୍ତି ବୁଝାଅ ।

💡 ଉତ୍ତର:

• ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍‌ ($N$) ପରମାଣୁର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 7। ତେଣୁ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପରମାଣୁରେ ମୋଟ 7 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିଥାଏ 🌟।

• ନିଲ୍‌ସ ବୋର୍ ଓ ବରିଙ୍କ (Bohr-Bury scheme) ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି 7 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ବିଭିନ୍ନ କକ୍ଷ (shell) ରେ ନିମ୍ନପ୍ରକାରେ ସଜାଇ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି:

  • ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K-shell): ଏଥିରେ ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଧାରଣ କମତା 2 ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରଥମେ 2 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହେ।

  • ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L-shell): ବାକି ରହିଥିବା 5 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଏହି କକ୍ଷରେ ରହେ।

• ଅର୍ଥାତ୍, ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍‌ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା (Electronic configuration) ହେଉଛି 2, 5 ।
  🌟 www.WithTeachers.in 🌟

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 5: $Cl^-$ ଆୟନର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

• କ୍ଲୋରିନ୍ ($Cl$) ମୌଳିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 17। ତେଣୁ ଏକ ସାଧାରଣ କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁରେ 17 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ ⚛️।

• କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଆୟନ ($Cl^-$) ଗଠନ କରିବା ସମୟରେ, କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁଟି ତାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଅଷ୍ଟକ (octet) ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବାହାରୁ ଗୋଟିଏ ଅତିରିକ୍ତ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରେ।

• ତେଣୁ, $Cl^-$ ଆୟନରେ ମୋଟ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା = 17 + 1 = 18 ଅଟେ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 6: ପରମାଣୁର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ କେତୋଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ ?

💡 ଉତ୍ତର:

ବୋର୍-ବରି (Bohr-Bury) ନିୟମ ଅନୁସାରେ, କୌଣସି ପରମାଣୁର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷ (outermost shell) ରେ ସର୍ବାଧିକ 8 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ 🎯।

(ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: କେବଳ ଯଦି ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ ବା K-shell ପରମାଣୁର ଏକମାତ୍ର ଏବଂ ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସେଥିରେ ସର୍ବାଧିକ 2 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ, ଯେପରିକି ହିଲିୟମ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ)।
🌟 www.WithTeachers.in 🌟

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 7: M ସେଲରେ ସର୍ବାଧିକ କେତୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ ରହିପାରିବ ?

💡 ଉତ୍ତର:

• M କକ୍ଷ ବା ସେଲ୍ (M-shell) ପାଇଁ କକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟା ($n$) ହେଉଛି 3 🌟।

• ବୋର୍-ବରି (Bohr-Bury) ନିୟମ ଅନୁସାରେ, କୌଣସି କକ୍ଷରେ ରହିପାରୁଥିବା ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ସୂତ୍ର ହେଉଛି $2n^2$ ।

• ତେଣୁ, M ସେଲରେ ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା $= 2 \times 3^2 = 2 \times 9 =$ 18 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବ ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 8: ସିଲିକନର ଯୋଜ୍ୟତା, ତା’ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ ସଜ୍ଜାରୁ କିପରି ନିରୂପଣ କରାଯାଇପାରିବ ?

💡 ଉତ୍ତର:

• ସିଲିକନ୍‌ (Si) ର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 14 🔢।

• ଏହାର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ବା ସଜ୍ଜା ହେଉଛି 2, 8, 4 (ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଥମ K କକ୍ଷରେ 2, ଦ୍ୱିତୀୟ L କକ୍ଷରେ 8 ଏବଂ ବାହ୍ୟତମ M କକ୍ଷରେ 4 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହେ) ।

• କୌଣସି ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷ (ଯୋଜ୍ୟତା କକ୍ଷ) ରେ ଥିବା ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା 4 ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି ହିଁ ତାର ଯୋଜ୍ୟତା (Valency) ହୋଇଥାଏ। ଅଷ୍ଟକ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସିଲିକନ୍‌କୁ ଆହୁରି 4 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ ସହଭାଜନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

• ତେଣୁ, ସିଲିକନ୍‌ର ଯୋଜ୍ୟତା ହେଉଛି 4 ।
  🌟 www.WithTeachers.in 🌟

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 9: ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 8 । ଏଥିରେ କେତୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ ଅଛି ?

💡 ଉତ୍ତର:

• କୌଣସି ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ନିରପେକ୍ଷ ପରମାଣୁର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ($Z$), ସେଥିରେ ଥିବା ମୋଟ ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ମୋଟ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସର୍ବଦା ସମାନ ହୋଇଥାଏ ⚡।

• ଯେହେତୁ ଦତ୍ତ ପରମାଣୁର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 8, ତେଣୁ ଏଥିରେ ମୋଟ 8 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଅଛି (ଏହା ହେଉଛି ଅକ୍‌ସିଜେନ୍ ପରମାଣୁ) ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 10: ହାଇଡ୍ରୋଜେନର ତିନୋଟି ଆଇସୋଟୋପର ନାମ ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍‌ର ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଆଇସୋଟୋପ୍ ହେଲା 💧:

1. ପ୍ରୋଟିୟମ୍ (Protium): ସଙ୍କେତ $^1_1\text{H}$ କିମ୍ବା $\text{H}-1$ (ଏଥିରେ ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ନଥାଏ)

2. ଡିଉଟେରିୟମ୍ (Deuterium): ସଙ୍କେତ $^2_1\text{H}$ କିମ୍ବା $\text{H}-2$ (ଏଥିରେ 1 ଟି ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ଥାଏ)

3. ଟ୍ରିଟିୟମ୍ (Tritium): ସଙ୍କେତ $^3_1\text{H}$ କିମ୍ବା $\text{H}-3$ (ଏଥିରେ 2 ଟି ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ଥାଏ)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 11: ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ପ୍ରତୀକ X । ଏହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 15 ଏବଂ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା 31 । ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କିପରି ସାଙ୍କେତିକ ଉପାୟରେ ଲେଖାଯାଇପାରିବ ?

💡 ଉତ୍ତର:

• ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ($Z$) = 15

• ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ($A$) = 31

• ମୌଳିକର ପ୍ରତୀକ = X
  🌟 www.WithTeachers.in 🌟

ସାଙ୍କେତିକ ପଦ୍ଧତିରେ ପ୍ରତୀକର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉପର ଆଡ଼କୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ($A$) ଏବଂ ତଳ ଆଡ଼କୁ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ($Z$) ଲେଖାଯାଏ 📝। ତେଣୁ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ନିମ୍ନପ୍ରକାରେ ଲେଖାଯିବ:

$$^{31}_{15}\text{X}$$

(ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: ଏହି ମୌଳିକଟି ହେଉଛି ଫସ୍‌ଫରସ୍ ବା $P$)

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 12: ଆଇସୋଟୋପ କ’ଣ ଉଦାହରଣ ସହ ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

• ଆଇସୋଟୋପ (Isotopes): ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ଯେଉଁ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ସେହି ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପରର ଆଇସୋଟୋପ୍ କୁହାଯାଏ ⚖️।

• ଉଦାହରଣ: କ୍ଲୋରିନ୍ (Cl) ର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଆଇସୋଟୋପ୍ ରହିଛି, ଯଥା:

  $$^{35}_{17}\text{Cl} \quad \text{ଏବଂ} \quad ^{37}_{17}\text{Cl}$$

  ଉଭୟଙ୍କର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 17 ସମାନ, କିନ୍ତୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ଯଥାକ୍ରମେ 35 ଓ 37 ଅଟେ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 13: ଆଇସୋବାର କ’ଣ ଉଦାହରଣ ସହ ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

• ଆଇସୋବାର (Isobars): ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୌଳିକର ଯେଉଁ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଇସୋବାର୍ କୁହାଯାଏ 🎯।

• ଉଦାହରଣ: ଆର୍ଗନ୍ (Ar) ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ (Ca) ପରମାଣୁ:

  $$^{40}_{18}\text{Ar} \quad \text{ଏବଂ} \quad ^{40}_{20}\text{Ca}$$

  ଉଭୟ ପରମାଣୁର ମୋଟ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା 40 ସମାନ ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ଆର୍ଗନ୍‌ର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 18 ହୋଇଥିବା ବେଳେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍‌ର 20 ଅଟେ।
  🌟 www.WithTeachers.in 🌟

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 14: ଉଦାହରଣ ସହ ଆଇସୋଟୋପ ଓ ଆଇସୋବାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ଆଇସୋଟୋପ୍ ଏବଂ ଆଇସୋବାର୍ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଭେଦଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା 🔍:

• 🟢 ଆଇସୋଟୋପ୍ (Isotopes):

  • ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଏକା ମୌଳିକର ବିଭିନ୍ନ ପରମାଣୁ।

  • ଏଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ସମାନ କିନ୍ତୁ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ଭିନ୍ନ।

  • ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ହୋଇଥାଏ।

  • ଉଦାହରଣ: କାର୍ବନ୍‌ର ଦୁଇଟି ଆଇସୋଟୋପ୍ ହେଲା $^{12}_6\text{C}$ ଏବଂ $^{14}_6\text{C}$ ।

• 🔵 ଆଇସୋବାର୍ (Isobars):

  • ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୌଳିକର ପରମାଣୁ।

  • ଏଗୁଡ଼ିକର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ କିନ୍ତୁ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଭିନ୍ନ।

  • ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଓ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ।

  • ଉଦାହରଣ: ଆର୍ଗନ୍ ଓ କ୍ୟାଲସିୟମ୍‌ର ଆଇସୋବାର୍ ହେଲା $^{40}_{18}\text{Ar}$ ଏବଂ $^{40}_{20}\text{Ca}$ ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 15: ଥମ୍‌ସନ୍‌ଙ୍କ ପରମାଣୁ ମଡେଲ୍ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଲୋଚନା କର ।

💡 ଉତ୍ତର:

ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜେ. ଜେ. ଥମ୍‌ସନ୍ (J. J. Thomson) ପ୍ରସ୍ତାବ କରିଥିବା ପରମାଣୁ ମଡେଲ୍‌ଟି ଏକ “ଖଜୁରୀ କୋଳି ପିଠା” କିମ୍ବା “ତରଭୁଜ” ସହ ତୁଳନୀୟ 🍉। ଏହି ମଡେଲ୍‌ର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

• ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଗୋଲକ: ପରମାଣୁଟି ଏକ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଗୋଲକଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏବଂ ଏଥିରେ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ (ତରଭୁଜର ମଞ୍ଜି ପରି) ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଖଚିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି।

• ଚାର୍ଜର ସମତୁଲତା: ପରମାଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୋଟ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ ଏବଂ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜର ପରିମାଣ ପରସ୍ପର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ପରମାଣୁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରପେକ୍ଷ (electrically neutral) ଅଟେ।
  🌟 www.WithTeachers.in 🌟

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 16: ରଦରଫୋର୍ଡଙ୍କ ସୁନାପାତିଆ ପରୀକ୍ଷାଟି ବୁଝାଅ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅର୍ନେଷ୍ଟ ରଦରଫୋର୍ଡ (Ernest Rutherford) ପରମାଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ଓ ପ୍ରୋଟନ୍‌ର ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଲ୍‌ଫା କଣିକା ($\alpha$-particle) ବିଚ୍ଛୁରଣ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ 🔬:

• ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ: ସେ ଏକ ଅତି ପତଳା ସୁନା ପାତିଆ (ପ୍ରାୟ 1000 ପରମାଣୁ ମୋଟେଇ ବିଶିଷ୍ଟ) ଉପରେ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଆଲ୍‌ଫା କଣିକା ($He^{2+}$ ଆୟନ) ଗୁଡ଼ିକୁ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ।

• ପରୀକ୍ଷାର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ (Observations):

  1. ଅଧିକାଂଶ ଗତିଶୀଳ ଆଲ୍‌ଫା କଣିକା ସୁନା ପାତିଆ ମଧ୍ୟ ଦେଇ କୌଣସି ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ସିଧାସଳଖ ଗତି କରିଗଲେ।

  2. କିଛି ଆଲ୍‌ଫା କଣିକା ସୁନା ପାତିଆ ଦ୍ୱାରା ଅଳ୍ପ କୋଣରେ ଗତିପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ (deflect) ହେଲେ।

  3. ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ, ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ 12000 କଣିକା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କଣିକା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପଛକୁ ଫେରିଆସିଲା (ଅର୍ଥାତ୍ 180° କୋଣରେ ପରାବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା)।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 17: ରଦରଫୋର୍ଡଙ୍କ ପରମାଣୁ ମଡେଲ ବିଷୟରେ ବୁଝାଅ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ସୁନାପାତିଆ ପରୀକ୍ଷାର ଫଳାଫଳ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ରଦରଫୋର୍ଡ ପରମାଣୁର “ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ମଡେଲ୍” (Nuclear model of an atom) ପ୍ରସ୍ତାବ କରିଥିଲେ 🌟:

• ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍ (Nucleus): ପରମାଣୁର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଏକ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଅତି ଘନ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି, ଯାହାକୁ ‘ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍’ କୁହାଯାଏ। ପରମାଣୁର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଥାଏ।

• ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ର ଗତି: ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଚାରିପଟେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଅତି କ୍ଷିପ୍ର ଗତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରନ୍ତି।

• ଆକାର: ପରମାଣୁର ମୋଟ ଆକାର ତୁଳନାରେ ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ର ଆକାର ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଟେ (ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ପରମାଣୁର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧଠାରୁ ପ୍ରାୟ $10^{-5}$ ଗୁଣ କମ୍ ହୋଇଥାଏ)।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 18: ବୋର୍‌ଙ୍କ ପରମାଣୁ ମଡେଲ ରଦରଫୋର୍ଡଙ୍କ ମଡେଲଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ବୁଝାଅ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ରଦରଫୋର୍ଡଙ୍କ ମଡେଲ୍ ଅନୁସାରେ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଘୂରୁଥିବା ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ କ୍ରମାଗତ ଶକ୍ତି ହରାଇ ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ ପଡ଼ିଯିବା କଥା (ଯାହା ପରମାଣୁର ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱକୁ ବୁଝାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ)। ଏହି ତ୍ରୁଟିକୁ ସୁଧାରି ନିଲ୍‌ସ ବୋର୍ (Neils Bohr) ନିଜ ମଡେଲ୍‌ରେ ନିମ୍ନ ଭିନ୍ନତା ଦର୍ଶାଇଥିଲେ 🎯:

1. ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କକ୍ଷ (Discrete Orbits): ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ନିୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଚାରିପଟେ ଯେକୌଣସି ପଥରେ ନ ଘୂରି କେବଳ କେତେକ ଅନୁମୋଦିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କକ୍ଷ ବା “ଶକ୍ତି ସ୍ତର” (Energy levels) ରେ ହିଁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରନ୍ତି।

2. ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ: ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କକ୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ସମୟରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ କୌଣସି ଶକ୍ତି ବିକିରଣ ବା ହ୍ରାସ କରେ ନାହିଁ, ଯାହା ଫଳରେ ପରମାଣୁଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାୟୀ ରହେ। ଏହି କକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ $n = 1, 2, 3, 4\dots$ ସଂଖ୍ୟା କିମ୍ବା $K, L, M, N\dots$ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ନାମିତ କରାଯାଏ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 19: ଆଇସୋଟୋପର ଚାରୋଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଇସୋଟୋପ୍ (Isotopes) ର ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ହେଲା 🏥:

1. ପାରମାଣବିକ ଇନ୍ଧନ: ୟୁରାନିୟମ୍‌ର ଏକ ଆଇସୋଟୋପ୍ ($^{235}\text{U}$) କୁ ପାରମାଣବିକ ରିଆକ୍ଟରରେ ଇନ୍ଧନ (fuel) ରୂପେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

2. କର୍କଟ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା: କୋବାଲ୍ଟ୍‌ର ଏକ ଆଇସୋଟୋପ୍ ($^{60}\text{Co}$) କୁ କର୍କଟ ବା କ୍ୟାନ୍ସର୍ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

3. ଗଳଗଣ୍ଡ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା: ଆୟୋଡିନ୍‌ର ଏକ ଆଇସୋଟୋପ୍ ($^{131}\text{I}$) କୁ ଗୟଟର୍ ବା ଗଳଗଣ୍ଡ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

4. ବୟସ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ (Carbon Dating): କାର୍ବନ୍‌ର ଆଇସୋଟୋପ୍ ($^{14}\text{C}$) କୁ ପୁରାତନ ଜୀବାଶ୍ମ (fossils) ଏବଂ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ବୟସ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

❓ ପ୍ରଶ୍ନ 20: ଗୋଟିଏ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ ସଜ୍ଜା ଲେଖ ।

💡 ଉତ୍ତର:

ନିଷ୍କ୍ରିୟ ମୌଳିକ (Inert/Noble gas) ଗୁଡ଼ିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ରହିପାରୁଥିବା ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ (ଅଷ୍ଟକ ବା 8 ଟି) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭରି ରହିଥାଏ 🛡️।

• ଉଦାହରଣ: ନିୟନ୍ (Neon - $Ne$) ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ମୌଳିକ ଅଟେ।

• ଏହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 10 ।

• ତେଣୁ, ନିୟନ୍‌ର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଜ୍ଜା (Electronic configuration) ହେଉଛି:

  $$\mathbf{2, 8}$$

  (ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାର ପ୍ରଥମ K-କକ୍ଷରେ 2 ଟି ଏବଂ ବାହ୍ୟତମ L-କକ୍ଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ 8 ଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ରହିଛି)।