🟢 Question 1: ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବାଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଉପକାର ମିଳେ ?

🔵 Answer:

ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ (Classification) କରିବାଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରମୁଖ ଉପକାର ଗୁଡ଼ିକ ମିଳିଥାଏ:

1. ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ଓ ବୈଚିତ୍ର୍ୟମୟ ଜୀବଜଗତ ସମ୍ପର୍କରେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ତଥା ସହଜରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିହୁଏ ।

2. ବିଭିନ୍ନ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ବିବର୍ତ୍ତନ (Evolutionary relationship) ବୁଝିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

3. କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଗୋଟିଏ ପ୍ରତିନିଧି ଜୀବ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ, ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଧାରଣା ମିଳିଯାଏ ।

4. ଜୀବବିଜ୍ଞାନର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଓ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଦୃଢ଼ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇଥାଏ ।

🟢 Question 2: ଏକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗରେ କିପରି ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ତର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷଣ ଭାବିପାରିବା ଲେଖ । (How to choose characteristics for identifying different hierarchy levels?)

🔵 Answer:

ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ଏକ ପଦାନୁକ୍ରମିକ ସ୍ତର (Hierarchy) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଚାର କରିଥାଉ:

1. ବୃହତ୍ ଗୋଷ୍ଠୀ (Higher Levels): ବଡ଼ ସ୍ତରର ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଜୀବର ମୌଳିକ ତଥା ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ (Fundamental characteristics) କୁ ଆଧାର କରାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: କୋଷର ପ୍ରକାର (ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ ନା ସୁ-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ), ବା ଜୀବଟି ଏକକୋଷୀ ନା ବହୁକୋଷୀ।

2. କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ (Lower Levels): ଯେତେବେଳେ ଆମେ ତଳ ସ୍ତରକୁ ଯାଉ, ସେତେବେଳେ ଅଧିକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷଣ (Specific characteristics) ଗୁଡ଼ିକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: କଙ୍କାଳ ତନ୍ତ୍ରର ଉପସ୍ଥିତି, ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ବା ଶରୀରରେ ଲୋମ ରହିବା ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ତର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

🟢 Question 3: ପାଞ୍ଚଜଗତ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ କିପରି ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ, ତାହାର ଆଧାର ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

🔵 Answer:

ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ରବର୍ଟ ହୁଇଟାକର (Robert Whittaker) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପାଞ୍ଚଜଗତ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଉପରେ ଗୋଷ୍ଠୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି:

1. କୋଷର ଗଠନ: ଜୀବମାନଙ୍କ କୋଷ ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ (Prokaryotic - ଉଦାହରଣ: ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ) କିମ୍ବା ସୁ-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ (Eukaryotic) ।

2. ଶରୀର ଗଠନ: ଜୀବ ଶରୀର ଏକକୋଷୀ (Unicellular) କିମ୍ବା ବହୁକୋଷୀ (Multicellular) ।

3. ପୋଷଣ ପ୍ରଣାଳୀ: ସେମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି କି ନାହିଁ ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱଭୋଜୀ (Autotrophic - ଉଦ୍ଭିଦ) ବା ପରଭୋଜୀ (Heterotrophic - ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ କବକ) ।

   ଏହି ଆଧାରରେ 5 ଟି ଜଗତ ହେଲା: ମୋନେରା (Monera), ପ୍ରୋଟିଷ୍ଟା (Protista), କବକ (Fungi), ପ୍ଲାଣ୍ଟି (Plantae) ଏବଂ ଆନିମାଲିଆ (Animalia) ।

🟢 Question 4: ପ୍ଲାଣ୍ଟି (Plantae) ର ମୁଖ୍ୟ ବିଭାଗ ଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ?

🔵 Answer:

ପ୍ଲାଣ୍ଟି ଜଗତ (Plant Kingdom) ର ମୁଖ୍ୟ ବିଭାଗ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. ଥାଲୋଫାଇଟା (Thallophyta): (ଉଦାହରଣ- ଶୈବାଳ/Algae)

2. ବ୍ରାୟୋଫାଇଟା (Bryophyta): (ଉଦାହରଣ- ମସ୍/Mosses)

3. ଟେରିଡୋଫାଇଟା (Pteridophyta): (ଉଦାହରଣ- ଫର୍ଣ୍ଣ/Ferns)

4. ଜିମ୍ନୋସ୍ପର୍ମ (Gymnosperms): ଉଲଗ୍ନ ବା ନଗ୍ନ ମଞ୍ଜି ଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ (ଉଦାହରଣ- ପାଇନ୍ ଗଛ)

5. ଆଞ୍ଜିଓସ୍ପର୍ମ (Angiosperms): ଆବୃତ ମଞ୍ଜି ତଥା ଫୁଲ ଫୁଟୁଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ (ଉଦାହରଣ- ଆମ୍ବ, ସୋରିଷ)

🟢 Question 5: ଉଦ୍ଭିଦର ବିଭକ୍ତିକରଣ ଓ ପ୍ରାଣୀର ବିଭକ୍ତିକରଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।

🔵 Answer:

ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଲକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

• ଉଦ୍ଭିଦ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ଆଧାର: ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଷ ଭିତ୍ତି (Cell wall) ର ଉପସ୍ଥିତି, ଶରୀର ମୂଳ, କାଣ୍ଡ ଓ ପତ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ (Body differentiation), ଜଳ ପରିବହନ ପାଇଁ ସଂବାହୀ ଟିସୁ (Vascular tissue) ର ଉପସ୍ଥିତି, ଏବଂ ମଞ୍ଜି ଧାରଣ କ୍ଷମତା ତଥା ମଞ୍ଜି ଫଳ ଭିତରେ ଅଛି ନା ନଗ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି, ସେହି ଆଧାରରେ କରାଯାଏ ।

• ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ଆଧାର: ଏଥିରେ କୋଷ ଭିତ୍ତି ନଥାଏ। ଏମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶରୀରର ସମମିତି (Symmetry - ଦ୍ୱିପାର୍ଶ୍ୱ ବା ଅରୀୟ), ଶରୀର ଗହ୍ୱର ବା ସିଲୋମ୍ (Coelom) ର ଉପସ୍ଥିତି, ନୋଟୋକର୍ଡ (Notochord) ର ଅନୁପସ୍ଥିତି ବା ଉପସ୍ଥିତି (ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ବା ଅମେରୁଦଣ୍ଡୀ), ଏବଂ ଶରୀରର ସମଖଣ୍ଡୀଭବନ (Segmentation) ଆଧାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ ।

🟢 Question 6: ଭର୍ଟିବ୍ରାଟା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଲେଖ ।

🔵 Answer:

ଭର୍ଟିବ୍ରାଟା (Vertebrata) ବା ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ 6 ଟି ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ (Class) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:

1. ସାଇକ୍ଲୋଷ୍ଟୋମାଟା (Cyclostomata): ହନୁବିହୀନ ପ୍ରାଣୀ ।

2. ପିସେସ୍ ବା ମତ୍ସ୍ୟ (Pisces): ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ମାଛ ।

3. ଆମ୍ଫିବିଆ ବା ଉଭୟଚର (Amphibia): ଯେଉଁମାନେ ଉଭୟ ଜଳ ଓ ସ୍ଥଳରେ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି (ଉଦାହରଣ- ବେଙ୍ଗ) ।

4. ରେପ୍ଟିଲିଆ ବା ସରୀସୃପ (Reptilia): ବୁକୁେଇ ବା ଘୁଷୁରି ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ (ଉଦାହରଣ- ସାପ, ଝିଟିପିଟି, କୁମ୍ଭୀର) ।

5. ଏଭିସ୍ ବା ପକ୍ଷୀ (Aves): ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ।

6. ମାମାଲିଆ ବା ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ (Mammalia): ଛୁଆ ଜନ୍ମ କରି କ୍ଷୀର ଖୁଆଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ (ଉଦାହରଣ- ମଣିଷ, ଗାଈ, ବାଘ) ।

🟢 Question 7: କେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱିପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିସାମ୍ୟ (Bilateral symmetry) ରହିଅଛି ତାର ତାଲିକା କର ।

🔵 Answer:

ଦ୍ୱିପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିସାମ୍ୟ (Bilateral symmetry) ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ମଝିରୁ ସମାନ ଦୁଇ ଭାଗ (ଡାହାଣ ଓ ବାମ) ରେ ବିଭକ୍ତ କରିହେବ, ସେହି ପର୍ବ (Phylum) ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. ପ୍ଲାଟିହେଲମିନ୍ଥେସ୍ (Platyhelminthes): (ଉଦାହରଣ- ଫିତାକୃମି, ପ୍ଲାନାରିଆ)

2. ନିମାଟୋଡା (Nematoda): (ଉଦାହରଣ- ଜିଆକୃମି ବା ଆସକାରିସ୍)

3. ଆନେଲିଡା (Annelida): (ଉଦାହରଣ- ଜିଆ, ଜୋକ)

4. ଆର୍ଥ୍ରୋପୋଡା (Arthropoda): (ଉଦାହରଣ- କଙ୍କଡ଼ା, ପ୍ରଜାପତି, ମାଛି)

5. ମୋଲୁସ୍କା (Mollusca): (ଉଦାହରଣ- ଗେଣ୍ଡା, ଅକ୍ଟୋପସ୍)

6. କର୍ଡାଟା (Chordata): ଏହା ଅଧୀନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀ ଯଥା - ମାଛ, ବେଙ୍ଗ, ସାପ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ମଣିଷ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିସାମ୍ୟ ରହିଅଛି ।