ଟିସୁ ତନ୍ତ୍ର – Book Q A Class 9 ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
🟢 Question 1: ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁର ପ୍ରକାରଭେଦ ଲେଖ। ଏହି ଟିସୁର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
🔵 Answer:
ପ୍ରକାରଭେଦ: ଆକାର, ସ୍ଥାନ ଓ ବିକାଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:
-
ବିକାଶ ଅନୁଯାୟୀ (2 ପ୍ରକାର): ପ୍ରାଥମିକ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Primary Meristem) ଏବଂ ଉତ୍ତର ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Secondary Meristem)।
-
ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ (3 ପ୍ରକାର): ଅଗ୍ରସ୍ଥ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Apical), ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Lateral), ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଟି ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Intercalary)।
ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ:
-
ଏହି ଟିସୁ ଛୋଟ ଜୀବନ୍ତ କୋଷ ସମୂହକୁ ନେଇ ଗଠିତ।
-
କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଆୟତାକାର ଏବଂ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ (Intercellular space) ନଥାଏ।
-
ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନକ୍ଷମତା ଜୀବନସାରା ରହିଥାଏ।
-
କୋଷ ଭିତ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ପତଳା ହୋଇଥାଏ।
-
କୋଷରେ କୋଷଜୀବକ ଭରି ରହିଥାଏ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟି ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଥାଏ।
🟢 Question 2: ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ ଆଲୋଚନା କର।
🔵 Answer:
ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ (Permanent Tissue) କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ 2 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:
-
ସରଳ ଟିସୁ (Simple Tissue): ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର କୋଷ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଟିସୁ। ଏହା 3 ପ୍ରକାରର:
-
ପାରେନ୍କାଇମା (Parenchyma)
-
କୋଲେନ୍କାଇମା (Collenchyma)
-
ସ୍କ୍ଲେରେନ୍କାଇମା (Sclerenchyma)
-
-
ଜଟିଳ ଟିସୁ (Complex Tissue): ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସରଳ ଟିସୁକୁ ନେଇ ଗଠିତ କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଟିସୁ। ଏହା 2 ପ୍ରକାରର:
-
ଜାଇଲେମ୍ (Xylem)
-
ଫ୍ଲୋଏମ୍ (Phloem)
-
🟢 Question 3: ଜାଇଲେମ୍ ଟିସୁର ଗଠନ ବୁଝାଅ।
🔵 Answer:
ଜାଇଲେମ୍ ଏକ ଜଟିଳ ଟିସୁ ଯାହା 4 ପ୍ରକାରର କୋଷକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
-
ଟ୍ରାକିଡ଼ (Tracheid)
-
ଭେସେଲ୍ (Vessel)
-
ଜାଇଲେମ୍ ପାରେନ୍କାଇମା (Xylem Parenchyma)
-
ଜାଇଲେମ୍ ଫାଇବର (Xylem Fibre)
ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ନଳୀ ସଦୃଶ ରହିଥାନ୍ତି। ଏହି ନଳୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଭୂଲମ୍ବ ଭାବରେ ଜଳ ଓ ଲବଣ ସରବରାହ ହୋଇଥାଏ।
🟢 Question 4: ଏପିଥେଲିୟଲ୍ କ'ଣ ? ଏହାର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କର।
🔵 Answer:
ଏପିଥେଲିୟଲ୍ (Epithelial Tissue) ହେଉଛି ପ୍ରାଣୀ ଶରୀରର ଏକ ଆବରଣୀ ଟିସୁ, ଯାହା ଶରୀରକୁ ବାହାରପଟରୁ (ଚର୍ମ ପରି) ଏବଂ ଶରୀରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଆବୃତ କରି ରଖିଥାଏ।
ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ: ଏହାକୁ ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ 2 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:
-
ସରଳ ବା ଏକସ୍ତର ବିଶିଷ୍ଟ ଏପିଥେଲିୟମ୍ (Simple Epithelium): ଏହା 4 ପ୍ରକାରର - ସ୍ପାମସ୍, ସ୍ତମ୍ଭାକାର, ଘନାକାର, ଏବଂ କୁଟସ୍ତରୀକୃତ ଏପିଥେଲିୟମ୍।
-
ଜଟିଳ ବା ବହୁସ୍ତର ବିଶିଷ୍ଟ ଏପିଥେଲିୟମ୍ (Stratified Epithelium): ଏହା ଏକାଧିକ ସ୍ତର ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ବହିଃସ୍ତର ବା ଏପିଡର୍ମିସ୍ରେ ଥାଏ।
🟢 Question 5: ସଂଯୋଜକ ବା କନେକ୍ଟିଭ୍ ଟିସୁର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
🔵 Answer:
ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ:
-
ଏଥିରେ କୋଷ ସଂଖ୍ୟା କମ୍, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ (Intercellular space) ଅଧିକ ଥାଏ।
-
ଖାଲି ସ୍ଥାନଟି ଆଧାର ବା ମାଟ୍ରିକ୍ସ (Matrix) ରେ ଭରି ରହିଥାଏ।
-
ଏଥିରେ ଆଧାର ଝିଲ୍ଲୀ (Basement Membrane) ନଥାଏ।
କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ:
-
ଏହା ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଭିତରେ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥାଏ।
-
ଖାଲିସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବା ସହିତ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଟେକା (Support) ପ୍ରଦାନ କରେ।
-
ଏହା ଟିସୁ ମରାମତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ (ଉଦାହରଣ: ରକ୍ତ, ଅସ୍ଥି, ଉପାସ୍ଥି)।
🟢 Question 6: ସ୍ନାୟୁକୋଷ ଗଠନ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ନାମାଙ୍କିତ ଚିତ୍ର କର।
🔵 Answer:
withteachers
🟢 Question 7(କ): ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁ (Meristematic tissue) ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
🔵 Answer:
-
ସଂଜ୍ଞା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ: ଉଦ୍ଭିଦର ଭ୍ରୂଣ ଅବସ୍ଥାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଟିସୁର କୋଷଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବିଭାଜିତ ହେବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଟିସୁରୁ ଉଦ୍ଭିଦର ସମସ୍ତ ପତ୍ର, ଚେର, ଡାଳ ଓ ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।
-
ମୁଖ୍ୟ ଗୁଣ:
-
ଏହି ଟିସୁ ଛୋଟ ଜୀବନ୍ତ କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ ଏହାର ବିଭାଜନକ୍ଷମତା ଜୀବନସାରା ରହିଥାଏ।
-
କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଆୟତାକାର ଓ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ (Intercellular space) ନଥାଏ।
-
କୋଷ ଭିତ୍ତି ପତଳା ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏଥିରେ କୋଷ ଜୀବକ ଭରି ରହିଥାଏ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟି ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଥାଏ।
-
ରସଧାନୀ (Vacuoles) ଛୋଟ ଥାଏ ଏବଂ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ବିପାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଖୁବ୍ ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ।
-
-
ପ୍ରକାରଭେଦ: ବିକାଶ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା 2 ପ୍ରକାରର (ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଉତ୍ତର) ଏବଂ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା 3 ପ୍ରକାରର (ଅଗ୍ରସ୍ଥ, ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥ, ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଟି)। 💡 Trick: ମନେରଖନ୍ତୁ ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ମାନେ "ସର୍ବଦା ବିଭାଜନ ଓ ବୃଦ୍ଧି"।
withteachers
🟢 Question 7(ଖ): ସରଳ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
🔵 Answer:
-
ଗଠନ: ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର କୋଷ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇ କେବଳ ଏକ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଟିସୁକୁ ସରଳ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ କୁହାଯାଏ। ଏହା ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁରୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
-
ପ୍ରକାରଭେଦ: ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ 3 ପ୍ରକାରର ଅଟେ:
-
ପାରେନ୍କାଇମା: କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର, ଢିଲା ଭାବରେ ସଜ୍ଜିତ ଓ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ ଥାଏ। ଏଥିରେ ପତ୍ରହରିତ୍ ଥିଲେ କ୍ଲୋରେନ୍କାଇମା ଏବଂ ବାୟୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏରେନ୍କାଇମା କୁହାଯାଏ।
-
କୋଲେନ୍କାଇମା: ଲମ୍ବାକାର କୋଷ, କୋଷ ଭିତ୍ତି ମୋଟା ଓ କୋଣରେ ଲିଗ୍ନିନ୍ ଥାଏ। ଏହା ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଓ ନମନୀୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
-
ସ୍କ୍ଲେରେନ୍କାଇମା: ଏହା ମୃତ କୋଷ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଲିଗ୍ନିନ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ପଥର ପରି ଟାଣ ହୋଇଥାଏ। 💡 Trick: ମନେରଖନ୍ତୁ PCS (Parenchyma, Collenchyma, Sclerenchyma)।
-
🟢 Question 7(ଗ): ରକ୍ତ ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
🔵 Answer:
-
ଗଠନ: ରକ୍ତ ଏକ ତରଳ ସଂଯୋଜକ ଟିସୁ (Liquid Connective Tissue) ଅଟେ। ଏହାର ମାଟ୍ରିକ୍କୁ ପ୍ଲାଜମା (Plasma) କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାୟ 90-92% ଜଳୀୟ ଅଂଶ ଥାଏ।
-
କୋଷଗୁଡ଼ିକ: ରକ୍ତରେ 3 ପ୍ରକାରର କୋଷ ଥାଏ - ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା (RBC - ଅମ୍ଳଜାନ ପରିବହନ କରେ), ଶ୍ୱେତ ରକ୍ତ କଣିକା (WBC - ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ), ଏବଂ ଅଣୁଚକ୍ରିକା (Platelet - ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ)।
-
ବିଶେଷତ୍ୱ: ରକ୍ତର pH 7.4 ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ। ଜଣେ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିର ଶରୀରରେ ପ୍ରାୟ 5 ରୁ 6 ଲିଟର ରକ୍ତ ଥାଏ।
-
କାର୍ଯ୍ୟ: ଏହା ପରିପାକ ଖାଦ୍ୟ, ଅମ୍ଳଜାନ, ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ହରମୋନ୍ ଆଦି ପରିବହନ କରେ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏଥିରେ ଥିବା ହେପାରିନ୍ ରକ୍ତକୁ ଶରୀର ଭିତରେ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାରୁ ରକ୍ଷା କରେ।
🟢 Question 7(ଘ): ହୃଦ୍ପେଶୀ ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
🔵 Answer:
-
ଗଠନ ଓ ସ୍ଥାନ: ଏହି ପେଶୀ କେବଳ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡରେ ଦେଖାଯାଏ। ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ରେଖିତ ପେଶୀ ପରି ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଏକ ଅରେଖିତ ବା ଅନୈଚ୍ଛିକ ପେଶୀ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
-
ବିଶେଷତ୍ୱ: ଏହି ପେଶୀର କୋଷଗୁଡ଼ିକରୁ ଅନେକ ଶାଖା ବାହାରି ପରସ୍ପର ସହ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, ଫଳରେ ସେଠାରେ ଏକ 'ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଟ ଚକ୍ରିକା' (Intercalated Disc) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ପ୍ରଚୁର ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ଥାଏ।
-
କାର୍ଯ୍ୟ: ଏହି ପେଶୀର ସଙ୍କୋଚନ ଓ ପ୍ରସାରଣ ଜୀବନ ସାରା ବିନା କ୍ଳାନ୍ତିରେ ସ୍ଵୟଂଚାଳିତ ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତ୍ର ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଚାଲିଥାଏ। 💡 Trick: ହୃଦ୍ପେଶୀ ମାନେ "ଆଜୀବନ ସ୍ପନ୍ଦନ" (ଆକାରରେ ରେଖିତ, କାମରେ ଅନୈଚ୍ଛିକ)।
🟢 Question 7(ଙ): ଅସ୍ଥି ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
🔵 Answer:
-
ଗଠନ: ଅସ୍ଥି ଏକ କଠିନ ଏବଂ ଟାଣ ସଂଯୋଜକ ଟିସୁ (Hard Connective Tissue)। ଏହି ଟିସୁର କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଅସ୍ଥିକୋଷ ବା ଅଷ୍ଟିଓସାଇଟ୍ (Osteocyte) କୁହାଯାଏ।
-
ଆଧାର (Matrix): ଏହାର ମାଟ୍ରିକ୍ସ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଓ ଫସ୍ଫରସର ଯୌଗିକ ଉପାଦାନରେ ଗଠିତ, ଯାହା ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।
-
କାର୍ଯ୍ୟ: ଏହା ଶରୀରର ଆକାର ଓ ଢାଞ୍ଚା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାଏ। ପେଶୀ ଟିସୁ ସହିତ ମିଶି ଏହା ଶରୀରରେ ଚଳନ ଓ ଗତି ସମ୍ଭବ କରାଇଥାଏ ଏବଂ ଶରୀରର ଭିତର ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ।
withteachers
🟢 Question 8(କ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ
🔵 Answer:
ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁ (Meristematic Tissue):
-
ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନକ୍ଷମତା ଭ୍ରୂଣ ଅବସ୍ଥାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୀବନସାରା (ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ବଳବତ୍ତର ରହିଥାଏ।
-
ଏହି ଟିସୁର କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ (Intercellular space) ନଥାଏ।
ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ (Permanent Tissue):
-
ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କୋଷମାନଙ୍କର କ୍ରମବିକାଶ, ଗଠନ ଓ ପୃଥକୀକରଣ ଘଟି ଏହି ଟିସୁ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ।
-
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ କୋଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ ଥାଇପାରେ (ଯଥା - ପାରେନ୍କାଇମା)।
🟢 Question 8(ଖ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ଜାଇଲେମ୍ ଓ ଫ୍ଲୋଏମ୍
🔵 Answer:
ଜାଇଲେମ୍ (Xylem):
-
ଏହି ନଳୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଭୂଲମ୍ବ ଭାବରେ ଜଳ ଓ ଲବଣ ସରବରାହ ହୋଇଥାଏ।
-
ଏଥିରେ ଥିବା ଜାଇଲେମ୍ ପାରେନକାଇମା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ମୃତ ଅଟନ୍ତି।
ଫ୍ଲୋଏମ୍ (Phloem):
-
ଏହି ଟିସୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଯାଇଥାଏ।
-
ଫ୍ଲୋଏମ୍ ଫାଇବର ବ୍ୟତୀତ ଏହାର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନ୍ତ ଅଟନ୍ତି।
🟢 Question 8(ଗ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ଉଦ୍ଭିଦ ଟିସୁ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଟିସୁ
🔵 Answer:
ଉଦ୍ଭିଦ ଟିସୁ (Plant Tissue):
-
ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ କୋଷ ଭିତ୍ତି (Cell Wall) ଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କର ଟିସୁ ଗଠନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
-
ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ 2 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ: ମେରିଷ୍ଟେମାଟିକ୍ ଟିସୁ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ।
ପ୍ରାଣୀ ଟିସୁ (Animal Tissue):
-
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ କୋଷରେ କୋଷ ଭିତ୍ତି ନଥାଏ।
-
ଟିସୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରାଣୀ ଟିସୁକୁ 4 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ: ଏପିଥେଲିଏଲଟିସୁ, ସଂଯୋଜକଟିସୁ, ପେଶୀଟିସୁ ଓ ସ୍ନାୟୁଟିସୁ।
🟢 Question 8(ଘ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ପାରେନ୍କାଇମା ଓ କ୍ଲୋରେନ୍କାଇମା
🔵 Answer:
ପାରେନ୍କାଇମା (Parenchyma):
-
ଏହି ଟିସୁର କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର କିମ୍ବା ଡିମ୍ବାକାର ଏବଂ ଢିଲାଭାବରେ ସଜାଇହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ସ୍ଥାନ ଥାଏ।
କ୍ଲୋରେନ୍କାଇମା (Chlorenchyma):
-
ଯେଉଁ ପାରେନ୍କାଇମା ଟିସୁରେ ପତ୍ରହରିତ୍ (Chlorophyll) ଥାଏ ଏବଂ ତାହା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ତାହାକୁ କ୍ଲୋରେନ୍କାଇମା କୁହାଯାଏ (ସାଧାରଣତଃ ପତ୍ର ଓ କଅଁଳ କାଣ୍ଡରେ ଥାଏ)।
Withteachers.in
🟢 Question 8(ଙ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ରେଖିତ ଓ ଅରେଖିତ ପେଶୀ
🔵 Answer:
ରେଖିତ ପେଶୀ (Striated Muscle):
-
ଏହାର କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବାଳିଆ, ଶାଖା ବିହୀନ ଏବଂ ବହୁ ନ୍ୟଷ୍ଟିୟ (Multinucleate) ହୋଇଥାନ୍ତି।
-
ଏଥିରେ ଅନେକ କଳା ଓ ଫିକା ବ୍ୟାଣ୍ଡ ଅନୁରୂପ ଭାବରେ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ରେଖିତ ଜଣାପଡ଼େ।
ଅରେଖିତ ପେଶୀ (Unstriated Muscle):
-
ଏହି ପେଶୀର କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବା ଏବଂ ପ୍ରାନ୍ତ ଦୁଇଟି ସରୁ ହୋଇଥାଏ, ତଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷ ଏକନ୍ୟଷ୍ଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟେ।
-
ଏହି ପେଶୀରେ ପଟା ପଟା ଦାଗ ବା ବ୍ୟାଣ୍ଡ ନଥାଏ।
🟢 Question 8(ଚ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ଐଚ୍ଛିକ ଓ ଅନୈଚ୍ଛିକ ପେଶୀ
🔵 Answer:
ଐଚ୍ଛିକ ପେଶୀ (Voluntary Muscle):
-
ଆମ ଶରୀରର ଯେଉଁ ପେଶୀଗୁଡ଼ିକ ଆମ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଳିତ ହୁଏ,
-
ତାହାକୁ ଐଚ୍ଛିକ ପେଶୀ କୁହାଯାଏ (ଉଦାହରଣ: ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ର ପେଶୀ)।
ଅନୈଚ୍ଛିକ ପେଶୀ (Involuntary Muscle):
-
ଯେଉଁ ପେଶୀମାନଙ୍କର ସଙ୍କୋଚନ ଓ ପ୍ରସାରଣ ଆମ ଇଚ୍ଛାରେ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ ବା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ନାହିଁ,
-
ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୈଚ୍ଛିକ ପେଶୀ କୁହାଯାଏ (ଉଦାହରଣ: ପାକସ୍ଥଳୀ ଓ ରକ୍ତବାହିନୀ ନଳୀର ପେଶୀ)।
🟢 Question 8(ଛ): ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ - ଅସ୍ଥି ଓ ଉପାସ୍ଥି
🔵 Answer:
ଅସ୍ଥି (Bone):
-
ଏହା ଏକ କଠିନ ସଂଯୋଜକ ଟିସୁ, ଯାହାର ମାଟ୍ରିକ୍ସ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଓ ଫସ୍ଫରସର ଯୌଗିକ ଉପାଦାନରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଏହା ଅତି ଦୃଢ଼ ଓ ଟାଣ।
-
ହାତର ଅସ୍ଥିକୁ ଆମେ ବଙ୍କା କରିପାରୁ ନାହୁଁ।
ଉପାସ୍ଥି (Cartilage):
-
ଏହାର ଆଧାର ବା ମାଟ୍ରିକ୍ସ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଶର୍କରା ଦ୍ବାରା ଗଠିତ ଏବଂ ଏହା ନମନୀୟ ଅଟେ।
-
କାନରେ ଉପାସ୍ଥି ଥିବାରୁ ଆମେ ତାହାକୁ ସହଜରେ ବଙ୍କା କରିପାରୁ।
🟢 Question 9: ଉଦ୍ଭିଦ ଅଧିତ୍ୱଚାର (Epidermis) କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।
🔵 Answer: ଉଦ୍ଭିଦ ଅଧିତ୍ୱଚା ବା ଏପିଡର୍ମିସ୍ ପାରେନ୍କାଇମା ଟିସୁ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
-
ଏହା ଉଦ୍ଭିଦର ବାହ୍ୟ ଆବରଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ।
-
ଅଧିତ୍ୱଚାରେ (ବିଶେଷକରି ପତ୍ରର ତଳ ତ୍ୱଚାରେ) ଅନେକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପତ୍ରଛିଦ୍ର (Stomata) ରହିଥାଏ, ଯାହା ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟ (ଶ୍ୱସନ) ଏବଂ ଉତ୍ସ୍ୱେଦନରେ (Transpiration) ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
-
ଏହା ଗଛରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳକ୍ଷୟ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
Withteachers.in
🟢 Question 10: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
(କ) ସ୍ପାଇରୋଗାଇରା ଏକ _________ କୋଷୀ ଉଦ୍ଭିଦ।
(ଖ) କେବଳ _________ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କୋଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟବଣ୍ଟନ ହୋଇଥାଏ।
(ଗ) ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କରେ _________ ଟିସୁଦ୍ଵାରା ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ।
(ଘ) ଉଦ୍ଭିଦର ଶ୍ୱସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପତ୍ରରେ ଥିବା _________ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ।
(ଙ) ଜଳଜଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ହାଲୁକା ହୋଇ ସଜାହୋଇଥିବା ପାରେନ୍କାଇମାକୁ _________ କୁହାଯାଏ।
(ଚ) କୋଲେନ୍କାଇମାର କୋଷମାନଙ୍କରେ _________ ଜମି ରହିଥିବାରୁ ଟିସୁ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
🔵 Answer:
-
(କ) ସ୍ପାଇରୋଗାଇରା ଏକ ବହୁ କୋଷୀ ଉଦ୍ଭିଦ।
-
(ଖ) କେବଳ ବହୁକୋଷୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କୋଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟବଣ୍ଟନ ହୋଇଥାଏ।
-
(ଗ) ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କରେ ଜଟିଳ (ବା ଜାଇଲେମ୍ ଓ ଫ୍ଲୋଏମ୍) ଟିସୁଦ୍ଵାରା ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ।
-
(ଘ) ଉଦ୍ଭିଦର ଶ୍ୱସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପତ୍ରରେ ଥିବା ପତ୍ରଛିଦ୍ର (Stomata) ଦେଇ ହୋଇଥାଏ।
-
(ଙ) ଜଳଜଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ହାଲୁକା ହୋଇ ସଜାହୋଇଥିବା ପାରେନ୍କାଇମାକୁ ଏରେନ୍କାଇମା (Aerenchyma) କୁହାଯାଏ।
-
(ଚ) କୋଲେନ୍କାଇମାର କୋଷମାନଙ୍କରେ ଲିଗ୍ନିନ୍ (Lignin) ଜମି ରହିଥିବାରୁ ଟିସୁ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
Withteachers.in
🟢 Question 11: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
(କ) ରକ୍ତ ଏକ _________ ଟିସୁ ।
(ଖ) ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର କୋଟରିକାରେ _________ ଏପିଥେଲିୟମ୍ ଦେଖାଯାଏ ।
(ଗ) ଖାଦ୍ୟନଳୀର ମ୍ୟୁକସକୁ ଠେଲିବାରେ _________ ର ଗତି ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଘ) ଘନାକାର ଏପିଥେଲିୟମ୍ରେ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରାୟ _________ ।
(ଙ) କ୍ଷରଣ ଓ ଶୋଷଣ କ୍ରିୟାରେ _________ ଟିସୁ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରେ ।
(ଚ) ରକ୍ତର ପି.ଏଚ୍ _________ ।
(ଛ) ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ଆୟୁଷ _________ ଦିନ ।
(ଜ) ଅସ୍ଥିରେ ଥିବା କୋଷକୁ _________ ସାଇଟ୍ କୁହାଯାଏ ।
(ଝ) ବହିଃକର୍ଣ୍ଣରେ _________ ଟିସୁ ଥାଏ ।
(ଞ) ଶରୀରରେ ତାପ ପ୍ରତିରୋଧକ ଭଳି ଗଚ୍ଛିତ _________ ର ସ୍ତରଟି କାର୍ଯ୍ୟକରେ ।
(ଟ) ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ରେ ଥିବା ପେଶୀ _________ ପେଶୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
(ଠ) ହୃଦ୍ପେଶୀ କୋଷରେ ଅନେକ _________ ଥାଏ ।
(ଡ) କୋଷପିଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଥିବା ସରୁ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।
(ଢ) ସ୍ନାୟୁ ଟିସୁର ଗାଠନିକ ଓ କ୍ରିୟାତ୍ମକ ଏକକକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।
🔵 Answer:
-
(କ) ରକ୍ତ ଏକ ତରଳ ସଂଯୋଜକ ଟିସୁ ।
-
(ଖ) ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର କୋଟରିକାରେ ସ୍ପାମସ୍ (Squamous) ଏପିଥେଲିୟମ୍ ଦେଖାଯାଏ ।
-
(ଗ) ଖାଦ୍ୟନଳୀର ମ୍ୟୁକସକୁ ଠେଲିବାରେ ସିଲିଆ (Cilia) ର ଗତି ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
-
(ଘ) ଘନାକାର ଏପିଥେଲିୟମ୍ରେ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ସମାନ ।
-
(ଙ) କ୍ଷରଣ ଓ ଶୋଷଣ କ୍ରିୟାରେ ସ୍ତମ୍ଭାକାର ବା ଘନାକାର ଟିସୁ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରେ ।
-
(ଚ) ରକ୍ତର ପି.ଏଚ୍ 7.4 ।
-
(ଛ) ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ଆୟୁଷ 120 ଦିନ ।
-
(ଜ) ଅସ୍ଥିରେ ଥିବା କୋଷକୁ ଅଷ୍ଟିଓ (Osteo) ସାଇଟ୍ କୁହାଯାଏ ।
-
(ଝ) ବହିଃକର୍ଣ୍ଣରେ ଉପାସ୍ଥି (Cartilage) ଟିସୁ ଥାଏ ।
-
(ଞ) ଶରୀରରେ ତାପ ପ୍ରତିରୋଧକ ଭଳି ଗଚ୍ଛିତ ଏଡିପୋଜ୍ (Adipose) ର ସ୍ତରଟି କାର୍ଯ୍ୟକରେ ।
-
(ଟ) ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ରେ ଥିବା ପେଶୀ ଐଚ୍ଛିକ ବା ରେଖିତ ପେଶୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
-
(ଠ) ହୃଦ୍ପେଶୀ କୋଷରେ ଅନେକ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ଥାଏ ।
-
(ଡ) କୋଷପିଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଥିବା ସରୁ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଡେନ୍ଡ୍ରନ୍ (Dendron) କୁହାଯାଏ ।
-
(ଢ) ସ୍ନାୟୁ ଟିସୁର ଗାଠନିକ ଓ କ୍ରିୟାତ୍ମକ ଏକକକୁ ସ୍ନାୟୁକୋଷ (Neuron) କୁହାଯାଏ ।
Withteachers.in
🟢 Question 12: ପ୍ରଥମ ଶବ୍ଦ ଦ୍ଵୟର ସମ୍ପର୍କକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକରି ଦ୍ଵିତୀୟ ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦର ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
(କ) ଜିହ୍ବା : ରେଖିତପେଶୀ :: ଜରାୟୁ : _________ ।
(ଖ) ଲୋହିତ ରକ୍ତକଣିକା : 120 ଦିନ :: ଶ୍ଵେତରକ୍ତ କଣିକା : _________ ।
(ଗ) ଜାଇଲେମ୍ : ଜଳପ୍ରବାହ :: ଫ୍ଲୋଏମ୍ : _________ ।
(ଘ) ଲମ୍ବରେ ବୃଦ୍ଧି : ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଠମେରିଷ୍ଟମ୍ :: ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି : _________ ।
(ଙ) ନ୍ୟଷ୍ଟିବିହୀନ : R.B.C. :: ନ୍ୟଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ : _________ ।
🔵 Answer:
-
(କ) ଜିହ୍ବା : ରେଖିତପେଶୀ :: ଜରାୟୁ : ଅରେଖିତ ପେଶୀ ।
-
(ଖ) ଲୋହିତ ରକ୍ତକଣିକା : 120 ଦିନ :: ଶ୍ଵେତରକ୍ତ କଣିକା : 3 ଦିନ ।
-
(ଗ) ଜାଇଲେମ୍ : ଜଳପ୍ରବାହ :: ଫ୍ଲୋଏମ୍ : ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନ (ବା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରବାହ) ।
-
(ଘ) ଲମ୍ବରେ ବୃଦ୍ଧି : ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଠମେରିଷ୍ଟମ୍ :: ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି : ଅଗ୍ରସ୍ଥ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ ।
-
(ଙ) ନ୍ୟଷ୍ଟିବିହୀନ : R.B.C. :: ନ୍ୟଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ : W.B.C. (ବା ଶ୍ୱେତରକ୍ତ କଣିକା) ।
🟢 Question 13: ଶ୍ଵେତରକ୍ତ କଣିକାର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କର ।
🔵 Answer: ଶ୍ୱେତରକ୍ତ କଣିକାକୁ (W.B.C.) ଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଖ୍ୟତଃ 2 ଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି 🩸:
-
ଗ୍ରାନୁଲୋସାଇଟ୍ (Granulocyte): ଏହା ପୁଣି 3 ପ୍ରକାରର ଅଟେ - ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ୍, ଇଓସିନୋଫିଲ୍ ଓ ବାସୋଫିଲ୍ ।
-
ଆଗ୍ରାନୁଲୋସାଇଟ୍ (Agranulocyte): ଏହା 2 ପ୍ରକାରର ଅଟେ - ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ଓ ମନୋସାଇଟ୍ ।