Question 2: ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ବସନ ବେଳେ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଅଣୁ କିପରି ଭାଙ୍ଗେ ରେଖାଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଅ। 🧬

Answer: ପ୍ରଥମେ ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ 6-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଅଣୁ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇଟି 3-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ (Pyruvic acid) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ । କୋଷ ପରିବେଶରେ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ନିମ୍ନଲିଖିତ 3 ଟି ଉପାୟରେ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ:

1. ଅମ୍ଳଜାନ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ (ଯେପରି ଇଷ୍ଟ୍ କୋଷରେ): ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ $\rightarrow$ 2-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଇଥାନଲ୍ + ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ($CO_2$) + ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି (2 ATP) ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହାକୁ ବାୟୁ ଅପଜୀବୀ ଶ୍ୱସନ ବା ସୁରାସାର କିଣ୍ବନ କୁହାଯାଏ ।

2. ଅମ୍ଳଜାନ ଅଭାବରେ (ଯେପରି ପେଶୀ କୋଷରେ): ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ $\rightarrow$ 3-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଲାକଟିକ୍ ଅମ୍ଳ + ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଏହା ଫଳରେ ମାଂସପେଶୀ ସଂକୋଚନ ବା ବାକୁଲା ହୋଇଥାଏ ।

3. ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ (ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆରେ): ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ $\rightarrow$ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ($CO_2$) + ଜଳ ($H_2O$) + ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି (38 ATP) ନିର୍ଗତ କରେ । ଏହାକୁ ବାୟୁ ଉପଜୀବୀ ଶ୍ୱସନ କୁହାଯାଏ ।
   Withteachers

Question 3: ସଂବାତନ ଓ ଗ୍ୟାସ ପରିବହନ କିପରି ହୁଏ ଲେଖ। 🌬️ Answer: * ସଂବାତନ (Ventilation): ଏହା ଦୁଇ ପର୍ଯ୍ୟାୟବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା; ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ମଧ୍ୟକୁ ବାୟୁର ପ୍ରବେଶକୁ ‘ପ୍ରଶ୍ବାସ’ ଏବଂ ବାୟୁର ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ‘ନିଃଶ୍ବାସ’ କୁହାଯାଏ ।

• ପ୍ରଶ୍ବାସ ବେଳେ ଅନ୍ତଃପଞ୍ଜରା ମାଂସପେଶୀର ସଂକୋଚନ ଯୋଗୁଁ ବକ୍ଷଗହ୍ଵରର ଆୟତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ବାୟୁଚାପ କମିଯିବାରୁ ବାହାରୁ ବାୟୁ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ । ନିଃଶ୍ବାସ ବେଳେ ବକ୍ଷଗହ୍ଵରର ଆକାର ହ୍ରାସ ପାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଉପରେ ଚାପ ପଡି ବାୟୁ ବାହାରକୁ ଆସିଥାଏ ।

• ଗ୍ୟାସ ପରିବହନ (Gas Transportation): ରକ୍ତରେ ଥିବା ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାରେ (RBC) ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ଥାଏ । ଏହା ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ କୋଟରିକାରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଅକ୍ସିହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ଗଠନ କରେ ଏବଂ ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷରେ ପହଞ୍ଚି ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଦାନ କରେ । ସେହିପରି କୋଷରୁ ନିର୍ଗତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ଆସି ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ ।

Question 4: ବାୟୁ ଅପଜୀବୀ ଶ୍ବସନ ଓ ବାୟୁ ଉପଜୀବୀ ଶ୍ବସନ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ। ⚖️ Answer: ବାୟୁ ଉପଜୀବୀ ଶ୍ବସନ (Aerobic Respiration)

• ଅମ୍ଳଜାନର ଆବଶ୍ୟକତା: ଏହି ଶ୍ବସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।

• ଗ୍ଲୁକୋଜର ବିଘଟନ: ଏଥିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାରଣ ଘଟିଥାଏ।

• ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ: ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ପରିମାଣର ଶକ୍ତି (୩୮ଟି ATP ଅଣୁ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।

• ଉପାଦାନ: ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO₂) ଏବଂ ଜଳ (H₂O) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।
  Withteachers

ବାୟୁ ଅପଜୀବୀ ଶ୍ବସନ (Anaerobic Respiration)

• ଅମ୍ଳଜାନର ଆବଶ୍ୟକତା: ଏହି ଶ୍ବସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ।

• ଗ୍ଲୁକୋଜର ବିଘଟନ: ଏଥିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜର ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାରଣ ଘଟିଥାଏ।

• ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ: ଏଥିରୁ ବହୁତ କମ୍ ଶକ୍ତି (ମାତ୍ର 2ଟି ATP ଅଣୁ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।

• ଉପାଦାନ: ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଇଥାନଲ୍, ସୁରାସାର ବା ଲାକଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

Question 5: କୋଷୀୟ ଶ୍ବସନ କ’ଣ? ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ ଓ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ଲେଖ। 🔬

Answer: ଖାଦ୍ୟର ଜାରଣ, ଶକ୍ତି ମୋଚନ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗମନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ସାଧିତ ହେଲେ ତାହାକୁ କୋଷୀୟ ଶ୍ବସନ କୁହାଯାଏ ।

• ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ (Glycolysis): ଏହା କୋଷର କୋଷଜୀବକ (Cytoplasm) ରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ଏଥିରେ 6-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଅଣୁ ଦୁଇ ସୋପାନରେ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇଟି 3-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ATP ଏବଂ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ବିଜାରିତ ସହକାରକ $NADH_2$ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

• ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଚକ୍ର (Citric Acid Cycle): ଏହା ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ମାଟ୍ରିକ୍ସରେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ 2-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଅଣୁରେ ପରିଣତ ହୋଇ 4-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଅକ୍ଟାଲୋଏସେଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ସହ ମିଶି 6-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, $NADH_2$, $FADH_2$ ଓ ATP ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

Withteachers
Question 6: କୋଷୀୟ ଶ୍ବସନ ଆଧାର ବିଷୟରେ ଲେଖ। 🏠

Answer: କୋଷୀୟ ଶ୍ବସନ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ରସାୟନ ରୂପେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଅଣୁକୁ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଷର ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥାଏ:

1. କୋଷଜୀବକ (Cytoplasm): ଏହା କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଏକ ତରଳ ପରିବେଶ ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ଓ ପୋଷକ ଅଣୁ ଥାଏ । କୋଷୀୟ ଶ୍ୱସନର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ‘ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍’ ଏଠାରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ।

2. ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (Mitochondria): ଏହା ଏକ ଦ୍ୱିସ୍ତରୀୟ ଝିଲ୍ଲୀଯୁକ୍ତ ଅଙ୍ଗିକା । ଏହାର ଭିତର ରସପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ମାଟ୍ରିକ୍ସ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ‘ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଚକ୍ର’ ଘଟିଥାଏ । ଏହାର ଅନ୍ତଃଝିଲ୍ଲୀ (କ୍ରିଷ୍ଟି) ରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପରିବହନ ସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଏଠାରେ ଜାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ATP ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ କୋଷର ‘ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର’ କୁହାଯାଏ ।
   Withteachers

Question 7: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପରିବହନ ସଂସ୍ଥାର ବିବରଣୀ ଦିଅ। ⚡

Answer: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପରିବହନ ସଂସ୍ଥା (Electron Transport System) ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଅନ୍ତଃଝିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

• ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ ଏବଂ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଚକ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବିଜାରିତ ସହକାରକ ଅଣୁ $NADH_2$ ଓ $FADH_2$ ଏହି ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

• ଏହି ଅଣୁଗୁଡ଼ିକରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବାହାରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବାହକ ଶୃଙ୍ଖଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ବାହାରୁଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍ ($H^+$) ଦୁଇ ଝିଲ୍ଲୀର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ ।

• ଶୃଙ୍ଖଳ ଶେଷରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏକ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ମିଶି ଜଳ ($H_2O$) ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

• ପ୍ରୋଟନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବଳକୁ ଉପଯୋଗ କରି ‘ATP ସିନ୍ଥେଜ୍’ (ATP Synthase) ନାମକ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ପ୍ରଚୁର ATP ବା ଶକ୍ତିମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ ।

8. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ । (Answer in one sentence)

Question 8 (କ): ବେଙ୍ଗ କିପରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ? 🐸

Answer: ବେଙ୍ଗ ସାଧାରଣତଃ ତାର ଓଦା ଚର୍ମ, ମୁଖଗହ୍ୱର ଏବଂ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାଏ, ମାତ୍ର ‘ଶୀତସୁପ୍ତି’ (Hibernation) ସମୟରେ ଏହା କେବଳ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରେ ।

Question 8 (ଖ): ‘ଉଦ୍ଭିଦର ଶ୍ଵସନ’ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ସମ୍ପାଦନ ହୁଏ ? 🌿

Answer: ଉଦ୍ଭିଦର ଶ୍ଵସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସିଧାସଳଖ ବିସରଣ ପଦ୍ଧତିରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ରରେ ଥିବା ସ୍ତୋମ୍ ବା ଷ୍ଟୋମାଟା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଶରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଗ୍ୟାସ୍‌ର ବିନିମୟ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 8 (ଗ): ଶ୍ଵସନର କାରକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? 🌡️

Answer: ଶ୍ଵସନ କ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ମୁଖ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— ପରିବେଶରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ସାନ୍ଦ୍ରତା, ଖାଦ୍ୟ ଉପାଦାନର ପରିମାଣ, ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ କୋଷରେ ବିପାଚକ (ଏନ୍‌ଜାଇମ୍) ର ଉପସ୍ଥିତି ।

Question 8 (ଘ): ଜୈବିକ ଜାରଣ କ’ଣ ? 🔥

Answer: ଜୀବଶରୀରର କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ସହାୟତାରେ ଖାଦ୍ୟର ଦହନ ବା ଜାରଣ ଘଟି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜୈବିକ ଜାରଣ (Biological oxidation) କୁହାଯାଏ ।

Question 8 (ଙ): ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ ର ଉତ୍ପାଦ କ’ଣ ? 🔬

Answer: ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ 6-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଅଣୁ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇଟି 3-କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ‘ପାଇରୁଭିକ୍ ଅମ୍ଳ’ (Pyruvic acid) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ସୋପାନରେ ଶକ୍ତିମୁଦ୍ରା ATP ଓ ବିଜାରିତ ସହକାରକ $NADH_2$ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

9. ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ । (Answer in one word)

Question 9 (କ): ବାୟୁ ଅପଜୀବୀ ଶ୍ବସନରେ କେତୋଟି ATP ଅଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ? 🔴

Answer: 2 ଟି

Question 9 (ଖ): ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ କୋଷର କେଉଁ ଠାରେ ସଂଗଠିତ ହୁଏ ? 🔬

Answer: କୋଷଜୀବକ (Cytoplasm)

Question 9 (ଗ): ବେଳେବେଳେ ଆମ ପେଶୀକୋଷରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଭାବରେ ପାଇରୁଭେଟ୍ ଅଣୁ ଭାଙ୍ଗି କେଉଁ ଅମ୍ଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ? 💪

Answer: ଲାକଟିକ୍ ଅମ୍ଳ (Lactic acid)

Question 9 (ଘ): ପୃଷ୍ଠ କୃକ୍ଷୀୟ (Dorsiventral) ପତ୍ରରେ ଷ୍ଟୋମାଟା କେଉଁ ଭାଗରେ ରହିଥାଏ ? 🍃

Answer: ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ବା ନିମ୍ନ ତଳରେ (Lower surface)
Withteachers
Question 9 (ଙ): ମଣିଷ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ମଧ୍ୟକୁ ବାୟୁ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ? 🌬️

Answer: ପ୍ରଶ୍ବାସ (Inspiration)

Question 9 (ଚ): ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଚକ୍ର କୋଷର କେଉଁ ଅଙ୍ଗିକାରେ ହୁଏ ? ⚡

Answer: ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (Mitochondria)

Question 9 (ଛ): ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପରିବହନ ସଂସ୍ଥା ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର କେଉଁ ଅଂଶରେ ଥାଏ ? 🔋
Withteachers
Answer: ଅନ୍ତଃଝିଲ୍ଲୀ (Inner membrane / Cristae)

Question 9 (ଜ): କୋଷୀୟ ଶ୍ବସନର କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାୟୁ ଉପଜୀବୀ ଓ ବାୟୁ ଅପଜୀବୀ ଶ୍ବସନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ? 🔄

Answer: ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ (Glycolysis)

10. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର। (Fill in the blanks)

Question 10 (କ): ଶର୍କରାର ରାସାୟନିକ ସଂକେତ ________ ଅଟେ। 🍬

Answer: $C_6H_{12}O_6$ (ଗ୍ଲୁକୋଜ୍)

Question 10 (ଖ): ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗି ________ ଅଙ୍ଗାରକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ପାଇରୁଭିକ୍ ଆମ୍ଳ ଅଣୁରେ ପରିଣତ ହୁଏ। 🧬

Answer: 3 (ତିନି)
Withteachers
Question 10 (ଗ): ଜୀବକୋଷର ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ________ । 🏠

Answer: ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (Mitochondria)

Question 10 (ଘ): ପତ୍ରର ________ ଦେଇ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟ ହୁଏ। 🌿

Answer: ଷ୍ଟୋମାଟା ବା ସ୍ତୋମ୍ (Stomata)

Question 10 (ଙ): ଶୀତସୁପ୍ତିବେଳେ ବେଙ୍ଗ ________ ଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ। 🐸

Answer: ଚର୍ମ (Skin)

Question 10 (ଛ): ଇଷ୍ଟ୍ରେ ________ କିଣ୍ବନ ହୁଏ। 🍄 (Note: Letter sequence in the image skips ‘ଚ’)

Answer: ସୁରାସାର (Alcoholic)